11 Ιουλίου 1988: Η ματωμένη «κρουαζιέρα» της διεθνούς τρομοκρατίας στον Σαρωνικό

Έχοντας διανύσει 38 χρόνια από τον Ιούλιο του 1988, το πολύνεκρο χτύπημα της παλαιστινιακής τρομοκρατικής οργάνωσης του Αμπού Νιντάλ εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ένα γεγονός που συγκλόνισε τη διεθνή κοινή γνώμη, έπληξε καίρια την εικόνα της Ελλάδας ως ασφαλούς τουριστικού προορισμού και πιστοποίησε με φονικό τρόπο την επέκταση της δράσης της διεθνούς τρομοκρατίας και στη Μεσόγειο.

Επιμέλεια: Νίκος Τσαγκατάκης

Για τους εκατοντάδες ξένους επισκέπτες που το ζεστό πρωινό της 11ης Ιουλίου 1988 είχαν επιλέξει να περάσουν την ημέρα τους με μία αλέ-ρετούρ κρουαζιέρα στον Σαρωνικό, η Ελλάδα ήταν ο τόπος των διακοπών, του ήλιου και της θάλασσας. Ωστόσο λίγες ώρες αργότερα το κρουαζιερόπλοιο «City of Poros» θα μετατρεπόταν σε σκηνικό για μία από τις πιο αιματηρές τρομοκρατικές επιθέσεις που γνώρισε ποτέ η χώρα μας.

Το «City of Poros» είχε αποπλεύσει από την ακτή του Τροκαντερό για την καθιερωμένη ημερήσια κρουαζιέρα σε Ύδρα, Πόρο και Αίγινα, μεταφέροντας 471 τουρίστες κυρίως Ευρωπαίους αλλά και Αμερικανούς, καθώς και πλήρωμα 25 ατόμων.

Το… ανύποπτο μικρό κρουαζιερόπλοιο μόνο τυχαία δεν είχε επιλεγεί από τους δράστες της επίθεσης και αυτό αποδείχτηκε από το γεγονός ότι την ίδια ημέρα, ένα παγιδευμένο αυτοκίνητο εξερράγη στην προβλήτα όπου επρόκειτο να δέσει το πλοίο κατά την επιστροφή του.

Από την έκρηξη σκοτώθηκαν οι τέσσερις επιβαίνοντες μεταξύ των οποίων ήταν και ο 38χρονος Χετζάμπ Τζαμπαλά (σ.σ. γνωστός και ως Σαμίρ Χαντάρ), ο οποίος θεωρείται εγκέφαλος της επιχείρησης και είχε παλαιότερο ιστορικό συμμετοχής στη δολοφονία του Αιγύπτιου δημοσιογράφου Γιουσούφ Ελ Σαμπάι στη Λευκωσία, το 1978.

Η πρόωρη έκρηξη ανέτρεψε τα σχέδια των τρομοκρατών, φαίνεται όμως ότι ενεργοποίησε αυτόματα το εναλλακτικό, πιο φονικό σενάριο. Λίγο πριν από τις 18:45, ενώ το «City of Poros» έπλεε τρία μίλια ανοιχτά της Αίγινας, ο 21χρονος Μοχάμεντ Σοζάντ Αντνάν που είχε επιβιβαστεί κανονικά, με εισιτήριο στο όνομά του, αφού είχε φτάσει στην Ελλάδα από τη Βηρυτό μέσω τρένου, έβγαλε ημιαυτόματο όπλο λιβυκής προέλευσης και άρχισε να πυροβολεί αδιακρίτως εναντίον των επιβατών.

Στη συνέχεια πέταξε χειροβομβίδες, προκαλώντας εκρήξεις και πυρκαγιά στη γέφυρα του πλοίου. Ο πανικός ήταν απόλυτος. Επιβάτες έπεφταν στη θάλασσα για να γλιτώσουν από τις σφαίρες και τις φλόγες –κάποιοι έχασαν τη ζωή τους χτυπημένοι από την προπέλα του πλοίου–, ενώ μέλη του πληρώματος προσπαθούσαν μέσα στις εκρήξεις να διασώσουν όσους μπορούσαν.

Ο απολογισμός ήταν τραγικός. Επτά τουρίστες, 4 Γάλλοι, ένας Δανός, μία Σουηδή και ένας Ούγγρος, έχασαν τη ζωή τους πάνω στο πλοίο, δεκάδες τραυματίστηκαν, ενώ νεκρός βρέθηκε και ο ίδιος ο δράστης.

Αν προστεθούν και οι τέσσερις τρομοκράτες που σκοτώθηκαν στην έκρηξη του παγιδευμένου αυτοκινήτου στο Τροκαντερό, οι νεκροί της ημέρας έφτασαν συνολικά τους δεκατρείς, ενώ οι τραυματίες άγγιξαν τους 98.

Γιατί πέρασαν «αόρατοι»

Οι μετέπειτα έρευνες των ελληνικών αρχών κατέληξαν ότι πίσω από την επίθεση βρισκόταν η οργάνωση «Φατάχ-Επαναστατικό Συμβούλιο» του Αμπού Νιντάλ που είχε στοχοποιήσει την ομάδα των περίπου 100 Αμερικανών τουριστών. Πρόκειται για μία από τις πλέον αιματηρές τρομοκρατικές ομάδες εκείνης της εποχής, με… μετακινούμενη έδρα –από τη Βαγδάτη αρχικά, μετά στη Συρία και από το 1985 στη Λιβύη– και δύναμη περίπου 1.000 ανδρών που είχαν στρατολογηθεί στις γραμμές της. Το ζητούμενο, βεβαίως, είναι πώς οι τρομοκράτες του Αμπού Νιντάλ έγιναν αόρατοι και κατάφεραν να εκτελέσουν το δολοφονικό σχέδιό τους. Η απάντηση βρίσκεται κατά πρώτον στον τρόπο με τον οποίο οι δράστες εισήλθαν στην Ελλάδα, καθώς επέλεξαν διαδρομές μέσω τρίτων χωρών όπως η Δανία, η Βουλγαρία και η τότε Γιουγκοσλαβία. Κατά δεύτερον χρησιμοποίησαν ως κρησφύγετα διαμέρισμα στη Γλυφάδα που είχε εξασφαλίσει το ευρύτερο δίκτυο του Αμπού Νιντάλ, που είχε ήδη οργανώσει συνολικά 12 ένοπλα χτυπήματα στην Ελλάδα κατά τη δεκαετία 1984-1994.

Η δικαστική εκκρεμότητα της υπόθεσης παρέμεινε ανοιχτή για χρόνια. Διεθνές ένταλμα σύλληψης είχε εκδοθεί ήδη από το 1992, ενώ η δίκη τριών πρώην μελών της οργάνωσης ξεκίνησε χωρίς την παρουσία τους στο Παρίσι το 2012, όταν κανείς δεν γνώριζε πλέον με βεβαιότητα αν βρίσκονταν εν ζωή. Ο ίδιος ο Αμπού Νιντάλ βρέθηκε νεκρός στη Βαγδάτη το 2002, χωρίς ποτέ να λογοδοτήσει επίσημα για το μακελειό στον Σαρωνικό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η επίθεση στο «City of Poros» αποτέλεσε σημείο καμπής για τα μέτρα ασφαλείας στις ελληνικές θαλάσσιες συγκοινωνίες και στον τουρισμό. Παράλληλα, ανέδειξε τον κίνδυνο που δημιουργούσε η δράση διεθνών τρομοκρατικών οργανώσεων σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.

Η αυτοθυσία του υποπλοιάρχου Δεϊμέζη

Ξεχωριστή θέση στη μνήμη όσων έζησαν την τραγωδία διατηρεί η αυτοθυσία του υποπλοιάρχου Αντώνη Δεϊμέζη. Αντί να εγκαταλείψει το πλοίο, παρέμεινε στη θέση του βοηθώντας επιβάτες να διαφύγουν από τις φλόγες και τον πανικό, χάνοντας τελικά τη ζωή του στην προσπάθειά του να σώσει άλλους ανθρώπους.