Allianz Research: Το πραγματικό κόστος των πλημμυρών ξεπερνά κατά πολύ τις άμεσες ζημιές – Στο επίκεντρο και η Ελλάδα

Οι πλημμύρες εξελίσσονται στον πιο συχνό αλλά και πιο ακριβό φυσικό κίνδυνο για την Ευρώπη, με τις οικονομικές επιπτώσεις τους να ξεπερνούν κατά πολύ τις περιοχές που πλήττονται άμεσα. Σύμφωνα με τη νέα ανάλυση της Allianz Research, ένα μεγάλο πλημμυρικό φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει ζημιές δισεκατομμυρίων για τις κυβερνήσεις, επηρεάζοντας για χρόνια τις επενδύσεις, τα εισοδήματα των νοικοκυριών και τους δημόσιους προϋπολογισμούς.

Η έρευνα αναδεικνύει παράλληλα τη σημασία της πρόληψης και της προσαρμογής, καθώς οι επενδύσεις σε έργα προστασίας και ανθεκτικές υποδομές μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις μελλοντικές απώλειες.

Οι ζημιές από πλημμύρες αυξάνονται συνεχώς, καθώς περισσότεροι άνθρωποι και περισσότερα περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται σε περιοχές με αυξημένη ευπάθεια. Παρότι ο αριθμός των πλημμυρικών φαινομένων παραμένει σχετικά σταθερός, με περίπου 46 περιστατικά τον χρόνο κατά μέσο όρο μέσα στον 21ο αιώνα, το οικονομικό κόστος κάθε συμβάντος έχει αυξηθεί αισθητά.

Οι συνολικές απώλειες αυξήθηκαν κατά 17,8%, από 63,1 δισ. ευρώ την περίοδο 2000-2009 σε 74,3 δισ. ευρώ τη δεκαετία 2010-2019. Οι καταστροφικές πλημμύρες στην Ευρώπη τον Ιούλιο του 2021 αποτελούν μέχρι σήμερα το ακριβότερο μεμονωμένο περιστατικό, με κόστος περίπου 38 δισ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα, οι συνολικές απώλειες από πλημμύρες μεταξύ 2020 και 2025 έφτασαν τα 88,6 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 40% σε σχέση με την πρώτη δεκαετία του αιώνα.

Οι πλημμύρες ευθύνονται ήδη για περίπου το 55% των συνολικών ζημιών από φυσικές καταστροφές στην Ευρώπη, ενώ περίπου το 80% των απωλειών παραμένει ανασφάλιστο. Το κόστος αυτό μεταφέρεται έτσι στα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τα κράτη.

Με βάση τις σημερινές τάσεις, οι μέσες ετήσιες ζημιές από πλημμύρες ποταμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσαν να αυξηθούν σχεδόν κατά έξι φορές έως το 2100, από περίπου 7,8 δισ. ευρώ σήμερα σε σχεδόν 50 δισ. ευρώ, σε ένα σενάριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 3°C.

«Οι πλημμύρες αποτελούν ήδη την πιο δαπανηρή φυσική καταστροφή στην Ευρώπη, και η ανάλυσή μας δείχνει ότι το κόστος εκτείνεται πολύ πέρα από τις άμεσα πληγείσες περιοχές, επηρεάζοντας τις επενδύσεις, τα εισοδήματα των νοικοκυριών και τους δημόσιους προϋπολογισμούς για χρόνια μετά. Η πρόληψη αποδίδει, καθώς τα οφέλη της υπερβαίνουν κατά πολύ το αρχικό κόστος. Οι επενδύσεις σε έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και ανθεκτικής δόμησης συμβάλλουν στη διατήρηση οικονομικά προσιτών ασφαλίστρων και τη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών. Η πρόκληση πλέον είναι να εφαρμοστούν αποδεδειγμένα μέτρα με την ταχύτητα και την κλίμακα που απαιτεί ο κίνδυνος», δηλώνει ο Hazem Krichene, Senior Climate Economist στην Allianz Research.

Οι έμμεσες επιπτώσεις στην οικονομία είναι πολλαπλάσιες

Η Allianz Research επισημαίνει ότι οι άμεσες ζημιές από μια πλημμύρα αποτελούν μόνο ένα μέρος του συνολικού οικονομικού αντίκτυπου. Η καταστροφή κτιρίων και υποδομών συνοδεύεται από ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα.

Με τη χρήση προσομοίωσης που βασίζεται σε εξατομικευμένα δεδομένα για την περίοδο 2014-2024, η Allianz Research εξέτασε τις πιθανές συνέπειες που θα είχε για την ελληνική οικονομία ένα μεγάλο πλημμυρικό φαινόμενο στην Ευρώπη το 2027, με επιπτώσεις που θα διαρκούσαν έως το 2030.

Σύμφωνα με το μοντέλο, οι πλημμύρες επηρεάζουν την οικονομία κυρίως μέσω δύο βασικών καναλιών: της μείωσης των επενδύσεων και της υποχώρησης των εισοδημάτων των νοικοκυριών.

Την περίοδο 2027-2030, οι σωρευτικές επενδύσεις μειώνονται από 10,5% στη Νορβηγία έως 14,6% στις Κάτω Χώρες. Για την Ελλάδα, η μείωση εκτιμάται στο 13,9%, που αντιστοιχεί σε περίπου 4,7 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών υποχωρεί μεταξύ 3,9% και 5,4% στις χώρες που εξετάστηκαν. Το αυξημένο κόστος αποκατάστασης, η προσωρινή μετακίνηση πληγέντων, η απώλεια εργάσιμου χρόνου και οι υψηλότερες τιμές επιβαρύνουν σημαντικά τα νοικοκυριά. Στην Ελλάδα, η μείωση του εισοδήματος εκτιμάται στο 5%.

Οι επιπτώσεις επεκτείνονται στη συνολική οικονομία, καθώς οι ζημιές στις υποδομές και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες αυξάνουν τις τιμές, δημιουργώντας πιέσεις στην προσφορά και επιβραδύνοντας την ανάπτυξη.

Το μοντέλο δείχνει ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί από 0,2% στο Ηνωμένο Βασίλειο έως 1% στην Ελλάδα. Οι απώλειες στο ΑΕΠ κυμαίνονται από περίπου 0,4% στη Νορβηγία έως 1% στην Ισπανία, ενώ στην Ελλάδα η εκτιμώμενη απώλεια ανέρχεται σε 6,9 δισ. ευρώ, δηλαδή στο 0,8% του ΑΕΠ.

Παράλληλα, επιβαρύνονται και τα δημόσια οικονομικά. Η μελέτη εκτιμά ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα στις χώρες που αναλύθηκαν αυξάνονται κατά μέσο όρο κατά 1,3 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ την περίοδο 2027-2030, ενώ στην Ελλάδα η αύξηση φτάνει τις 1,7 μονάδες.

«Οι ζημιές από τις πλημμύρες είναι ιδιαίτερα εμφανείς και περιορισμένες γεωγραφικά. Ωστόσο, οι ευρύτερες οικονομικές ζημιές είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι φαίνεται με την πρώτη ματιά», σχολιάζει ο Hazem Krichene.

«Ας εξετάσουμε την περίπτωση της Ελλάδας. Το προσομοιωμένο πλημμυρικό φαινόμενο του 2027 θα προκαλούσε άμεσες ζημιές ύψους περίπου 1,2 δισ. ευρώ. Ωστόσο, το συνολικό κόστος σε όρους απώλειας ΑΕΠ θα ανερχόταν σε 6,9 δισ. ευρώ, δηλαδή θα ήταν έξι φορές υψηλότερο».

Η πρόληψη περιορίζει το κόστος

Η επένδυση στην ανθεκτικότητα μπορεί να μειώσει σημαντικά τις μελλοντικές απώλειες από πλημμύρες. Η Allianz Research τονίζει ότι στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως έργα φυσικής συγκράτησης υδάτων, ανθεκτικές υποδομές και καλύτερος σχεδιασμός των περιοχών όπου επιτρέπεται η δόμηση, μπορούν να περιορίσουν μεγάλο μέρος των κινδύνων.

Οι επενδύσεις στην προστασία από πλημμύρες αποφέρουν οφέλη περίπου τετραπλάσια του κόστους τους, καθώς συμβάλλουν στην αποφυγή ζημιών.

Ανάλυση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει ότι τα μέτρα προσαρμογής μπορούν να μειώσουν τις προβλεπόμενες ετήσιες απώλειες από πλημμύρες ποταμών από περίπου 50 δισ. ευρώ σε 8 δισ. ευρώ έως το 2100.

Η Allianz Research υπογραμμίζει ότι οι επενδύσεις σε ανθεκτικές υποδομές, έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και πιο έξυπνο σχεδιασμό χρήσεων γης δεν αποτελούν μόνο μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, αλλά και εργαλεία οικονομικής ανάπτυξης, προστασίας των δημόσιων οικονομικών και διατήρησης προσιτών ασφαλίστρων.

Η προσαρμογή στις φυσικές απειλές, σύμφωνα με την έρευνα, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προληπτική δημοσιονομική πολιτική και όχι αποκλειστικά ως περιβαλλοντική δράση.

Μπορείτε να βρείτε τη μελέτη εδώ: Economic Research | Allianz