Άλλο ένα τρυκ για να παραμυθιάσουν τους καταναλωτές

Το ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι εξπέρ στην προπαγάνδα και την επικοινωνία είναι γνωστό τοις πάσι, έχοντας φυσικά την αρωγή των φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ, που δίχως καμία ντροπή βαφτίζουν το κρέας σε ψάρι και καλλωπίζουν την εικόνα του Μαξίμου. Κάτι ανάλογο ισχύει και με την Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών που τέθηκε σε ισχύ από την Τρίτη 1^η Σεπτεμβρίου.

Του Μιχάλη Κωτσάκου

Η πολυθρύλητη συμφωνία της κυβέρνησης με τα σούπερ μάρκετ και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, για την οποία τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ αφιέρωσαν πολύτιμο τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό χρόνο και οι εφημερίδες χαράμισαν ουκ ολίγα ολοσέλιδα, στην πράξη αποδεικνύεται άλλη μία επικοινωνιακή φούσκα.

Όπως καταγγέλλουν όλες οι καταναλωτικές οργανώσεις το κρίσιμο στοιχείο που αλλάζει την εικόνα είναι η αφετηρία της σύγκρισης. Για τον καταναλωτή δεν αρκεί να γνωρίζει ότι ένα προϊόν εμφανίζεται σήμερα μειωμένο κατά 5%, 10%, 20% ή ακόμη και 30% σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη τιμή του. Καθοριστικό είναι να γνωρίζει πόσο κόστιζε πριν από τον κύκλο των ανατιμήσεων και σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η τιμή του μετά την εφαρμογή της πολυδιαφημισμένης μείωσης.

Σε περίτεχνο επικοινωνιακό κόλπο μετατράπηκαν και αυτές οι εξαγγελίες της κυβέρνησης περί δήθεν μειώσεων τιμών. Το μέτρο θα ισχύσει από δύο έως τέσσερις μήνες και αφορά 1.740 κωδικούς στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Πίσω από τις βαρύγδουπες δηλώσεις κρύβονται η πικρή αλήθεια και το… τρικ για τους καταναλωτές. οι οποίοι διαβάζουν για μειώσεις, ωστόσο δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν άμεση σύγκριση! Ο λόγος είναι ότι δεν αναγράφεται η προηγούμενη τιμή κάθε προϊόντος, παρά μόνο υπάρχει μια ειδική σήμανση στο ράφι και πρέπει οι ίδιοι να ενημερώνονται ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας «PosoKanei». Επιπλέον, στα επώνυμα προϊόντα αναγράφεται το εύρος της μείωσης και όχι απαραίτητα μία ενιαία έκπτωση. Αυτό συμβαίνει επειδή η τελική τιμή μπορεί να διαφέρει από αλυσίδα σε αλυσίδα, ανάλογα με την πρόσθετη συνεισφορά ή τις προσφορές που εφαρμόζει κάθε σούπερ μάρκετ.

Η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών τέθηκε στο επίκεντρο στις 8 Ιουλίου 2026. Ωστόσο, από τις αρχές Ιουλίου έως τα τέλη Αυγούστου, δείχνει ότι σε σειρά προϊόντων μεσολάβησαν σημαντικές αυξήσεις, πριν ανακοινωθούν οι νέες μειωμένες τιμές. Το αποτέλεσμα είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις η μείωση εφαρμόστηκε πάνω σε μια τιμή, η οποία είχε ήδη αναπροσαρμοστεί σημαντικά προς τα πάνω. Έτσι, ενώ η σύγκριση με την αμέσως προηγούμενη τιμή εμφανίζει πράγματι ποσοστιαία αποκλιμάκωση, η σύγκριση με την τιμή που πλήρωνε ο καταναλωτής τον Ιούλιο οδηγεί σε εντελώς διαφορετικά συμπεράσματα.

Ήδη έχουν δοθεί στην δημοσιότητα μία σειρά από προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, τα περισσότερα εκ των οποίων εξακολουθούν να πωλούνται ακριβότερα σε σχέση με την πρώτη διαθέσιμη τιμή του Ιουλίου, ή των αρχών Αυγούστου. Σε ορισμένες περιπτώσεις η διαφορά ξεπερνά ακόμη και το 20%. Τα συγκεκριμένα δεδομένα δημιουργούν παράλληλα ερωτήματα για το κατά πόσο οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές θα μπορούσαν να δημοσιοποιήσουν αναλυτικότερα στοιχεία για την εξέλιξη των τιμών ανά αλυσίδα σούπερ μάρκετ πριν από την εφαρμογή της λεγόμενης «συμφωνίας κυρίων».

Υπάρχουν πολλά απτά παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι η ιδιαίτερα προβεβλημένη «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» κάθε άλλο παρά λύνει το πρόβλημα της ακρίβειας.

Προβληματική η περιβόητη μείωση

Όμως εάν δούμε τι ανακάλυψαν οι καταναλωτικές οργανώσεις, τότε όντως η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών με το καλημέρα δείχνει ότι είναι προβληματική.

Για παράδειγμα ο φυσικός χυμός πορτοκαλιού γνωστής εταιρείας στις 10 Ιουλίου είχε τιμή 3,14 ευρώ. Στο τέλος Αυγούστου η τιμή είχε εκτοξευθεί στα 4,5 ευρώ και με την μείωση έπεσε στα 4,05 ευρώ, δηλαδή σχεδόν ένα ευρώ πιο ακριβή από τον Ιούλιο.

Τα φιλέτα κοτόπουλου 480γραμμαρίων τον Ιούλιο είχαν κατά μέσο όρο τιμή στα 5,59 ευρώ. Έως τις 29 Αυγούστου το ίδιο σούπερ μάρκετ είχε αυξήσει την τιμή του στα 7,08 ευρώ. Και την Τρίτη η τιμή υποχώρησε στα 7,08 ευρώ. Δηλαδή, ο καταναλωτής το αγοράζει σήμερα κατά 1,49 ευρώ ακριβότερα από ό,τι στις 8 Ιουλίου.

Το γνωστό γάλα εβαπορέ (η εξάδα) πωλείτο τον Ιούλιο στα 5,59 ευρώ. Τον Αύγουστο η τιμή είχε φτάσει στα 7,54 ευρώ, ενώ με την Μείωση Τιμών έπεσε στα 6,78 ευρώ. Δηλαδή ένα ευρώ πιο ακριβό από ότι τον Ιούλιο.

Οι χωριάτικες φρυγανιές ολικής άλεσης πασίγνωστης εταιρείας στις 8 Ιουλίου τις έβρισκες στα ράφια με1,28 ευρώ. Τον Αύγουστο η τιμή έφτασε στα 2,28 ευρώ και την Τρίτη ανακοινώθηκε η νέα τιμή που είναι 2,13 ευρώ.

Το γνωστό γάλα με κακάο (το αγαπημένο ρόφημα όλων των παιδιών) στις 5 Ιουλίου το αγόραζες με1,07 ευρώ. Τον Αύγουστο η τιμή του ήταν1,34 ευρώ και από την Τρίτη έπεσε στο 1,25 ευρώ.

Οι φέτες πάριζα χωρίς γλουτένη μεγάλης αλλαντοβιομηχανίας για τις οποίες η κυβέρνηση έκανε λόγο ότι η τιμή μειώθηκε κατά 8%, η σημερινή τιμή είναι αυξημένη κατά 16,4% σε σύγκριση με τον Ιούλιο. Πριν δύο μήνες την αγόραζες με 1,46 ευρώ, τον Αύγουστο με 1,83 και σήμερα με 1,70 ευρώ.

Ο αφρός ξυρίσματος (πασίγνωστης εταιρείας με πολλές διαφημίσεις στην τηλεόραση) το Ιούλιο κόστιζε 2,87 ευρώ. Έως τις 29 Αυγούστου το ίδιο σούπερ μάρκετ είχε αυξήσει την τιμή του στα 3,65 ευρώ. Την Τρίτη μειώθηκε στα 3,33 ευρώ.

Το καστανό ρύζι πωλείτο με 2,74 ευρώ τον Ιούλιο, με 3,43 ευρώ τον Αύγουστο και πλέον η νέα τιμή είναι 3,14 ευρώ.

Τα γνωστά πατατάκια (άλλη μία λιχουδιά που τρελαίνει τα παιδιά) σε συσκευασία 140 γρ. τον Ιούλιο τα αγόραζες με1,44 ευρώ, τον Αύγουστο με 1,80 ευρώ και τώρα με 1,65 ευρώ.

Η μπισκοτόκρεμα (τη συστήνουν όλοι παιδίατροι για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας) γνωστής εταιρείας στις 15 Ιουλίου πωλείτο από γνωστή αλυσίδα σούπερ μάρκετ με 5 ευρώ. Έως τις 28 Αυγούστου το ίδιο σούπερ μάρκετ είχε αυξήσει την τιμή του στα 6,25 ευρώ. Από την Τρίτη ανακοινώθηκε πως το ίδιο σούπερ μάρκετ το διαθέτει για 5,62 ευρώ.

Ο καφές φίλτρου με καραμέλα που τον Ιούλιο τον αγόραζες με 7,43 ευρώ, τον Αύγουστο πέταξε στα 8,65 ευρώ και τώρα προσγειώθηκε στα 8,13 ευρώ.

Γνωστό αναψυκτικό Χωρίς Ζάχαρη 1,5lt στις 10 Ιουλίου κόστιζε  1,22 ευρώ. Πριν από τον δεκαπενταύγουστο η τιμή του έφτασε στα 2,04 ευρώ και από την Τρίτη έπεσε στα 1,33 ευρώ.

Τριάδα γιαουρτιών(Αγελάδας 2% λιπαρά) από γνωστή εταιρεία με έδρα τις Σέρρες πωλείτο τον Ιούλιο στα 2,18 ευρώ. Τον Αύγουστο ανατιμήθηκε στα 2,48 ευρώ, για να υποχωρήσει από την Τρίτη στα 2,33 ευρώ.

Οι σερβιέτες επίσης γνωστής εταιρείας στις αρχές Αυγούστου κόστιζαν 4,27 ευρώ. Έως τις 29 Αυγούστου το ίδιο σούπερ μάρκετ είχε αυξήσει την τιμή του στα 4,79 ευρώ. Την Τρίτη το ίδιο σούπερ μάρκετ τις διαθέτει με 4,44 ευρώ.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι συγκρίσεις που έγιναν από τις καταναλωτικές οργανώσεις ήταν με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν στην πλατφόρμα «poso kanei», δηλαδή αυτή που διαφημίζει η κυβέρνηση για να μπορούν οι καταναλωτές να επιλέξουν τα σημεία που ένα προϊόν έχει καλύτερη τιμή.

Όπως εξήγησε ο επιστημονικός συνεργάτης της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, Παναγιώτης Καλοφώνος, η μείωση δεν αγγίζει συνολικά τα ράφια: «Δεν είναι ότι τα μακαρόνια θα μειωθούν 7%. Οι συγκεκριμένοι κωδικοί, το νούμερο 6, το νούμερο 10, όποιο έχει βάλει ο προμηθευτής».

Την ίδια στιγμή, στη σοβαρή έλλειψη διαφάνειας στάθηκε ο εκπρόσωπος του νέου ΙΝΚΑ, Παναγιώτης Γεωργιάδης. Παρά την ειδική σήμανση στα σούπερ μάρκετ και την προβολή στην πλατφόρμα «posokanei», η προηγούμενη τιμή του προϊόντος απουσιάζει από το ράφι, καθιστώντας αδύνατο για τον πολίτη να διαπιστώσει αν πρόκειται για πραγματική έκπτωση ή για πλασματική προσαρμογή.

Ανοχύρωτοι οι πολίτες στην ακρίβεια

Και βέβαια η μείωση σε αυτούς τους 1.700 περίπου κωδικούς είναι πολύ λογικό να αφήνουν μικρό αποτύπωμα στα νοικοκυριά, τα οποία εξακολουθούν να παραμένουν ανοχύρωτα στο συνεχιζόμενο ράλι της ακρίβειας. Οι πολίτες που έσπευσαν να αξιοποιήσουν τις εκπτωτικές λίστες διαπιστώνουν ότι το τελικό κέρδος είναι ελάχιστο, καθώς οι παγίδες στην τιμολόγηση και οι προηγούμενες ανατιμήσεις ακυρώνουν στην πράξη τις όποιες εξαγγελίες για φθηνότερο καλάθι . Εκτός από τις ανατιμήσεις, οι καταναλωτές καταγράφουν σημαντικά εμπόδια στην ενημέρωσή τους κατά τις αγορές . Σε πολλά σημεία πώλησης δεν αναγράφεται η ημερομηνία ένταξης του εκάστοτε κωδικού στην εκπτωτική λίστα ούτε η αρχική τιμή αναφοράς, στερώντας τη δυνατότητα άμεσου ελέγχου του πραγματικού ποσοστού έκπτωσης.

Τα παραπάνω στοιχεία αποκαλύπτουν πως οι «μειώσεις» εφαρμόσθηκαν σε τιμές που προηγουμένως είχαν αυξηθεί ακόμη και θεαματικά, με αποτέλεσμα το όφελος για τον καταναλωτή να εξαϋλωθεί. Το ερώτημα λοιπόν προς την κυβέρνηση και την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς είναι απλό: Ποιος έλεγξε τις ανατιμήσεις που έγιναν πριν από την πολυδιαφημισμένη πρωτοβουλία και γιατί αυτές πέρασαν χωρίς να ανοίξει μύτη;

Την Τετάρτη η ΕΛ.ΣΤΑΤ. «ξυρίζει τον γαμπρό» (θα ανακοινώσει τον πληθωρισμό Αυγούστου)

Στις 9 Σεπτεμβρίου όταν και θα ανακοινωθούν από την Ελληνική Στατιστική Αρχή τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Αυγούστου θα καταδειχθεί το σε ποιο βαθμό η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών λειτούργησε ως επιταχυντής του τιμαρίθμου, κάτι που ήδη διαφαίνεται από τα προκαταρκτικά στοιχεία.

Οι πρώτες ενδείξεις δημιουργούν ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της πρωτοβουλίας. Από τις 8 Ιουλίου έως τα τέλη Αυγούστου, δηλαδή στο διάστημα που μεσολάβησε από την ανακοίνωση της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών μέχρι την εφαρμογή των μειωμένων τιμών στις 31 Αυγούστου, σε σειρά προϊόντων καταγράφηκαν σημαντικές ανατιμήσεις.

Η χρονική «σύμπτωση» με την επιτάχυνση του πληθωρισμού είναι αξιοσημείωτη. Την περίοδο κατά την οποία προετοιμαζόταν η εφαρμογή της Πρωτοβουλίας, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός που καταγράφει η Eurostat επιταχύνθηκε στην Ελλάδα από 2,7% τον Ιούλιο σε 3,7% τον Αύγουστο. Με βάση τις μετρήσεις της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός είχε ήδη διαμορφωθεί στο 3,4% τον Ιούλιο, ενώ τα στοιχεία του Αυγούστου αναμένεται να δείξουν εάν ξεπέρασε το όριο του 4%.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εκτίμηση ότι, τουλάχιστον κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, η Πρωτοβουλία όχι μόνο δεν ανέκοψε την ακρίβεια, αλλά συνοδεύτηκε από ανατιμήσεις οι οποίες ενδέχεται να συνέβαλαν στην επιτάχυνση του συνολικού πληθωρισμού. Το κατά πόσο αυτή η επίδραση αποτυπώθηκε και στον γενικό δείκτη τιμών καταναλωτή θα φανεί πληρέστερα με τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ.

Οι ανατιμήσεις του Αυγούστου

Η σύγκριση των ημερομηνιών είναι αποκαλυπτική. Οι ανατιμήσεις στα προϊόντα που εξετάστηκαν δεν είχαν συντελεστεί μήνες πριν από την κυβερνητική πρωτοβουλία. Στις περισσότερες περιπτώσεις σημειώθηκαν από τις αρχές ή τα μέσα Ιουλίου μέχρι τις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου. Πρόκειται, δηλαδή, για το ίδιο περίπου χρονικό παράθυρο μέσα στο οποίο ο εναρμονισμένος πληθωρισμός αυξήθηκε από το 2,7% του Ιουλίου στο 3,7% του Αυγούστου.

Με άλλα λόγια, η μείωση κατά 25% δεν κατέστησε το προϊόν φθηνότερο σε σχέση με την τιμή που είχε πριν από την ανακοίνωση της Πρωτοβουλίας. Απλώς εξουδετέρωσε την ανατίμηση κατά 25% που είχε μεσολαβήσει. Μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες η τιμή έκανε έναν πλήρη κύκλο: από τα 1,92 ευρώ στα 2,40 ευρώ και, μέσω της «μείωσης», ξανά στα 1,92 ευρώ.

Στην βάση όλων των παραπάνω τα επίσημα στοιχεία της 9ης Σεπτεμβρίου αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Θα δείξουν κατά πόσο το κύμα ανατιμήσεων που καταγράφηκε πριν από την εφαρμογή των μειώσεων είχε αρκετό εύρος ώστε να αφήσει αποτύπωμα στον συνολικό δείκτη τιμών. Αν το δυσμενές σενάριο επιβεβαιωθεί τότε το υπουργείο Ανάπτυξης θα πρέπει να αναγνωρίσει πως η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών απέτυχε πλήρως και πως η συμφωνία κυρίων αγοράς – κυβέρνησης εξ αρχής καταστρατηγήθηκε.