Αμφίβολη ασφάλεια και ακριβό LNG

Μπορεί το υπερωκεάνιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δυσκολεύεται συχνά να στρίψει τα τιμόνια του και να χαράξει γρήγορα την κατάλληλη κάθε φορά ρότα πλεύσης, το σίγουρο είναι όμως ότι τα σχέδια και οι αποφάσεις των… καπεταναίων στο «πιλοτήριο» δεν παίρνονται ούτε αργά ούτε τυχαία. Και τις τελευταίες ημέρες αυτοί οι σχεδιασμοί που αφορών άμεσα και έμμεσα τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα δείχνουν να πραγματώνονται και να συμπλέκονται μυστηριωδώς μεταξύ τους.
Σε αυτό το φαινομενικά ασύνδετο παζλ εν αρχή ην η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που επέστρεψε προ ημερών από το Λονδίνο στην Άγκυρα έχοντας στις βαλίτσες το deal-ορόσημο για την αγορά βρετανικών Eurofighter Typhoon, τα οποία θα ενισχύσουν την πολεμική αεροπορία της ημισελήνου. Τις δικές τις ξεχωριστές ψηφίδες βάζουν στη μεγάλη εικόνα και οι ΗΠΑ. Αφενός κρατώντας ανοιχτό το παράθυρο –μέσω της Lockheed Martin– να προμηθευτεί η Τουρκία αμερικανικά μαχητικά F-16. Αφετέρου αλλάζοντας φρουρά στις πρεσβείες τους σε Αθήνα και Άγκυρα, τοποθετώντας πρόσωπα όπως η Κίμπερλι Γκιλφόιλ και ο Τομ Μπάρακ που έχουν το προνόμιο να μπορούν να μιλούν απευθείας με τον Ντόναλντ Τραμπ. Κάπου ανάμεσα και η ελληνική κυβέρνηση που πανηγυρίζει για τη νέα «στρατηγική» της θέση: να τροχοδρομήσει την πρώτη μετά από 40 χρόνια ερευνητική γεώτρηση φυσικού αερίου (βλ. συμφωνία Exxonmobil, Energean και Hellenic Energy), αλλά και να καταστεί ο βασικός κόμβος μεταφοράς αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία και την Ανατολική Ευρώπη.
Η εικόνα είναι εντυπωσιακή αλλά και επικίνδυνα παραπλανητική. Γιατί πίσω από τα μεγάλα λόγια περί «σταθερότητας» και «αναβάθμισης του ρόλου της χώρας», ξεδιπλώνεται μια πολιτική κατευνασμού και εξάρτησης που υπονομεύει μακροπρόθεσμα την εθνική αυτοτέλεια. Η Τουρκία δεν κρύβει τις πειρατικές φιλοδοξίες της. Ενισχύει την αεροπορία της, κρατά ανοιχτό δίαυλο με το Λονδίνο και το Βερολίνο, διατηρεί «παράθυρο» προς τη Μόσχα, και εξακολουθεί να επιβάλλεται με το δικό της ρυθμό στην περιοχή. Ταυτόχρονα η Ουάσιγκτον επιχειρεί να επαναχαράξει τον γεωπολιτικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου, ενισχύοντας την Τουρκία ως κρίσιμο κρίκο στο ΝΑΤΟ, αλλά ταυτόχρονα διατηρώντας την Ελλάδα ως αξιόπιστο, υπάκουο εταίρο. Τι κάνει η Αθήνα; Δείχνει να ικανοποιείται με τον ρόλο του «καλού συμμάχου» και του πρόθυμου συνομιλητή που αποφεύγει τη ρήξη, ακόμη κι όταν η ρητορική των γειτόνων ξεπερνά τα όρια. Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή πολιτική της χώρας αποκτά χαρακτήρα μονομερούς πρόσδεσης. Η Ελλάδα μετατρέπεται σε μεταφορέα και αποθήκη αμερικανικού φυσικού αερίου, εξυπηρετώντας στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ με πάρα πολλούς αστερίσκους σε ό,τι αφορά το ενεργειακό όφελος για την ελληνική κοινωνία που θα δει τους ήδη ακριβούς λογαριασμούς του ρεύματος να εκτοξεύονται στη… στρατόσφαιρα!
Οι κυβερνητικές δηλώσεις περί «ενεργειακής ανεξαρτησίας» ακούγονται ωραία, όμως στην πράξη το τίμημα είναι υψηλό: ακριβότερο ρεύμα, αυξημένο κόστος μεταφοράς και εκ νέου απόλυτη εξάρτηση από μία και μόνο πηγή προμήθειας, που πριν ήταν το ρωσικό αέριο και τώρα είναι το αμερικανικό.
Το επιχείρημα ότι «η Ελλάδα αναβαθμίζεται γεωπολιτικά» μοιάζει με επικοινωνιακή ομπρέλα που κρύβει την ουσία: δεν υπάρχει εθνική στρατηγική, αλλά διαχείριση εντυπώσεων. Από τη μία, κατευνασμός προς την Άγκυρα. Από την άλλη, παρακολούθημα των ενεργειακών σχεδίων που υπαγορεύουν Βρυξέλλες και Ουάσινγκτον. Ενδιάμεσα, μια κοινωνία που βλέπει τις τιμές της ενέργειας να παραμένουν στα ύψη και τις αμυντικές δαπάνες που δεδομένων των διαλαλούμενων συμμαχιών θα έπρεπε να μειώνονται αντί να αυξάνονται.
Δεν διαφωνεί κανείς ότι η χώρα έχει υποχρέωση να διατηρεί τις συμμαχίες της. Είναι όμως αυτονόητο ότι την ίδια υποχρέωση έχουν και οι σύμμαχοι απέναντι στην Ελλάδα, χωρίς μάλιστα η συμμαχία να θεωρείται a priori άκριτη συμμόρφωση. Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι διαζευτικό –συμμαχία ή ρήξη, ενεργειακός κόμβος ή Ψωροκώσταινα. Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θα συνεχίσει να ακολουθεί ή αν θα αρχίσει επιτέλους να σχεδιάζει (και) αυτόνομα. Διότι όποιος γίνεται «μεταπράτης» και «μεταφορέας» έξωθεν σχεδίων, αργά ή γρήγορα θα μετατραπεί σε διαμετακομιστικό σταθμό και της ίδιας του της κυριαρχίας. Και ο νοών νοείτο…