Ανάλυση CNN: Ο κίνδυνος σύγκρουσης Ρωσίας–Ευρώπης δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο, αλλά υπαρκτό

Ο κίνδυνος πολέμου ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Ρωσία δεν είναι πλέον ένα μακρινό σενάριο. Όπως επισημαίνει το CNN, «ο κίνδυνος πολέμου της Ευρώπης με τη Ρωσία δεν είναι θεωρητικός αλλά υπαρκτός», με τη Μόσχα να ρίχνει «σκιά πάνω από την Ευρώπη και να αναγκάζει τις κυβερνήσεις να έρθουν αντιμέτωπες με μια αλήθεια που για δεκαετίες απέφευγαν».

Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε από κλειστή συνάντηση ειδικών της άμυνας που έγινε τον περασμένο μήνα στο Λονδίνο, στο πλαίσιο εκδήλωσης του Royal United Services Institute (RUSI). Στη συζήτηση συμμετείχαν στρατιωτικοί, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, στελέχη του ΝΑΤΟ, ερευνητές και εκπρόσωποι της αμυντικής βιομηχανίας. Η κοινή τους διαπίστωση ήταν ανησυχητική: η Βρετανία και οι σύμμαχοί της δεν είναι όσο έτοιμοι θα έπρεπε για έναν πόλεμο που, σύμφωνα με τις υπηρεσίες πληροφοριών, θα μπορούσε να ξεσπάσει μέσα στα επόμενα χρόνια.

Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν μιλούν για «πολεμοχαρή σενάρια, αλλά για αποτροπή». Όπως τονίζουν, «ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί μια άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία είναι η Ευρώπη να είναι έτοιμη να κερδίσει έναν τέτοιο πόλεμο, αν αυτός ξεσπάσει».

Πέρα από τα χρήματα που απαιτούνται για την άμυνα, οι αναλυτές επισημαίνουν πως χρειάζεται και αλλαγή νοοτροπίας. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, λένε, πρέπει να καταλάβουν ότι η εποχή όπου η ήπειρος μπορούσε να αγνοεί τον κίνδυνο πολέμου έχει τελειώσει.

«Υπάρχει ένδειξη ότι οι κοινωνίες είναι έτοιμες να κάνουν αυτή τη συζήτηση, αλλά βλέπουμε κυβερνήσεις που ακόμη δεν αισθάνονται αρκετά σίγουρες για να μιλήσουν ανοιχτά στους πολίτες τους», σημειώνει ο Σαμ Γκριν, καθηγητής ρωσικής πολιτικής στο King’s College London.

Υβριδικός πόλεμος και αυξανόμενη ανησυχία

Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η Ρωσία ήδη διεξάγει έναν λεγόμενο υβριδικό πόλεμο απέναντι στη Δύση. Σε αυτόν περιλαμβάνονται δολιοφθορές, παραπληροφόρηση, παραβιάσεις του εναέριου χώρου του ΝΑΤΟ, παρεμβολές GPS στις χώρες της Βαλτικής και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, που αποδίδονται σε ρωσικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με τον Γκριν, όλα αυτά έχουν αρχίσει να επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ψυχολογία των πολιτών. «Ο κόσμος αρχίζει να φοβάται, ιδιαίτερα καθώς αυτά τα περιστατικά γίνονται πιο ορατά. Βλέπουμε drones κοντά σε αεροδρόμια και μεγαλώνει η αίσθηση ότι είναι θέμα χρόνου να υπάρξει ένα σοβαρό ατύχημα».

Η Βαλτική σε επιφυλακή

Αν και η Ρωσία δεν έχει επιτεθεί άμεσα σε χώρα του ΝΑΤΟ, αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό συμβαίνει επειδή γνωρίζει πως, προς το παρόν, δεν θα μπορούσε να κερδίσει μια τέτοια σύγκρουση. Προειδοποιούν όμως ότι αυτή η ισορροπία μπορεί να αλλάξει.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ κατά της Συμμαχίας μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, ενώ αντίστοιχα μηνύματα στέλνουν και οι γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Την ίδια στιγμή, ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποστηρίζει ότι η Ρωσία δεν σχεδιάζει πόλεμο με την Ευρώπη, λέγοντας ωστόσο πως «αν η Ευρώπη θελήσει να πολεμήσει, η Ρωσία είναι έτοιμη».

Στις χώρες της Βαλτικής, πάντως, ο φόβος είναι πιο έντονος. Εκεί εκτιμούν ότι μια επίθεση θα μπορούσε να συμβεί ακόμη και μέσα στην επόμενη τριετία, με τα έτη 2027 και 2028 να αναφέρονται συχνότερα ως πιθανά σενάρια.

Σχέδια στα χαρτιά, κενά στην πράξη

Το ΝΑΤΟ έχει μεν σχέδια για την αντιμετώπιση μιας κρίσης στη Βαλτική, όμως πολλοί ειδικοί λένε ότι στηρίζονται σε δυνάμεις και πόρους που σήμερα δεν υπάρχουν. «Υπάρχουν σχέδια και αριθμοί, αλλά οι κυβερνήσεις δεν λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να τα υλοποιήσουν», τονίζει ο Τζακ Γουότλινγκ του RUSI.

Στη Βρετανία, πρόσφατη αναθεώρηση της αμυντικής στρατηγικής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι απαιτείται γενική ενίσχυση στρατού, εφέδρων και πολιτικής προστασίας. Το πρόβλημα είναι ο χρόνος: με τους σημερινούς ρυθμούς, η χώρα θα χρειαζόταν περίπου δέκα χρόνια για να είναι έτοιμη, ενώ οι εκτιμήσεις μιλούν για τρία έως πέντε.

Το τέλος του «μερίσματος ειρήνης»

Για χρόνια, η Ευρώπη επένδυε λιγότερο στην άμυνα και περισσότερο στην κοινωνική πολιτική, βασιζόμενη κυρίως στις ΗΠΑ για την ασφάλειά της. Αυτό το «μέρισμα ειρήνης», όπως σημειώνουν οι ειδικοί, φαίνεται να τελειώνει.

Σήμερα, σχεδόν όλες οι χώρες του ΝΑΤΟ πλησιάζουν ή ξεπερνούν το 2% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, ενώ έχει συμφωνηθεί να αυξηθεί στο 5% έως το 2035. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι κυβερνήσεις μπορούν να πείσουν τους πολίτες τους ότι αυτές οι θυσίες είναι αναγκαίες.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι αυτό είναι ευκολότερο σε χώρες με υψηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς, όπως οι σκανδιναβικές, όπου η έννοια της «ολικής άμυνας» είναι ήδη κομμάτι της κουλτούρας. Το αν μπορεί να συμβεί το ίδιο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, παραμένει ανοιχτό.