Έχασαν την μπάλα με τα ΕΛΤΑ στο Μαξίμου

Πολλές φορές έχουμε γράψει το τελευταίο διάστημα ότι το πολυδιαφημισμένο Επιτελικό Κράτος χάνει λάδια. Όχι μόνο δεν ελέγχει την κατάσταση, αλλά πολύ συχνά πέφτει σε μεγαλειώδεις γκάφες. Τώρα πλέον η κατάσταση στο Επιτελικό κράτος έχει περάσει σε άλλο επίπεδο. Είναι χωρισμένο σε φατρίες και οι μεν καρφώνουν τους δε.

Του Μιχάλη Κωτσάκου

Κάπως έτσι εξελίχθηκε και η κατάσταση με το κλείσιμο των 204 καταστημάτων των ΕΛΤΑ. Μία απόφαση της διοίκησης των Ελληνικών Ταχυδρομείων που έχει προκαλέσει τεράστιες αναταράξεις όχι μόνο στις τοπικές κοινωνίες, αλλά προκάλεσε και μία μίνι «επανάσταση» στην Κοινοβουλευτική Ομάδα, με συνέπεια ακόμη και «μητσοτακικοί» βουλευτές να ξεσηκωθούν και να ζητήσουν την άμεση αποπομπή του Γρηγόρη Σκλήκα από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου. Κάτι που έκανε η κυβέρνηση σε μία προσπάθεια να ηρεμήσει την κατάσταση.

Όμως πίσω από την ιστορία με τα ΕΛΤΑ, αλλά και την αποπομπή του κ. Σκλήκα κρύβεται η εσωτερική διαμάχη στο Μαξίμου, μεταξύ των στενών συνεργατών του πρωθυπουργού. Η έλευση του Κωστή Χατζηδάκη στη θέση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης τον Μάρτιο του 2025, μετά τα δύο μεγαλειώδη συλλαλητήρια για τα Τέμπη προκάλεσε μία εσωτερική φαγωμάρα, με την παλιά φουρνιά του Επιτελικού Κράτους να προσπαθεί να βάλει τρικλοποδιές στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης.

Έτσι, λοιπόν, από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστή η απόφαση των ΕΛΤΑ για το κλείσιμο των 204 καταστημάτων, άρχισαν διαρροές από κύκλους του Μαξίμου όπου φόρτωναν στον Κωστή Χατζηδάκη, όχι μόνο τον Γρηγόρη Σκλήκα, αλλά και ότι γνώριζε τι θα συμβεί με τα ΕΛΤΑ και ήταν αυτός που κινούσε τα νήματα. Μάλιστα σε δημόσιες τοποθετήσεις τους, τόσο ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, όσο και ο υφυπουργός Επικρατείας Θανάσης Κοντογεώργης (και οι δύο προερχόμενοι από το ΠΑΣΟΚ) άφησαν αιχμές για τον αντιπρόεδρο.

Η αλήθεια είναι ότι τον Γρηγόρη Σκλήκα τον επέλεξε η διοίκηση του Υπερταμείου τον Ιανουάριο του 2023. Το Υπερταμείο είναι εταιρεία συμμετοχών που ιδρύθηκε το 2016 με Μοναδικό Μέτοχο το Ελληνικό Δημόσιο, όπως αυτό εκπροσωπείται από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών. Την εποχή που επελέγη ο κ. Σκλήκας για τα ΕΛΤΑ, διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου ήταν Γρηγόρης Δ. Δημητριάδης, στέλεχος προερχόμενο από το ΠΑΣΟΚ, ο οποίος ουδεμία σχέση έχει με τον ανιψιό του πρωθυπουργού και πρώην ψυχή του Μαξίμου και του Επιτελικού Κράτους. Απλά έχουν το ίδιο ονοματεπώνυμο. Τον Ιανουάριο του 2023 υπουργός Οικονομικών και εποπτεύων υπουργός του Υπερταμείου ήταν ο Χρήστος Σταϊκούρας, καθώς ο Κωστής Χατζηδάκης ανέλαβε το υπουργείο Οικονομικών και Οικονομίας μετά τις εκλογές του Ιουνίου του 2023. Να σημειωθεί ότι ο Γρηγόρης Δ. Δημητριάδης παραιτήθηκε από το Υπερταμείο τον Φεβρουάριο του 2025 και στη θέση του ως διευθύνων σύμβουλος ανέλαβε ο Γιάννης Παπαχρήστου. Πρόεδρος του Υπερταμείου (αλλά ως μη εκτελεστικός, με συμβουλευτικό ρόλο) είναι ένα έμπειρο στέλεχος του ιδιωτικού τομέα των επιχειρήσεων, ο Στέφανος Θεοδωρίδης.

Αυτή, λοιπόν, είναι η αλήθεια για το ποιος επέλεξε τον Γρηγόρη Σκλήκα, τον οποίο οι πολέμιοι του κ. Χατζηδάκη τον χρέωσαν στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και εκ των αντιπροέδρων της Νέας Δημοκρατίας. Όμως όπως αποκάλυψε- δημοσιεύοντας το σχετικό email- η «Εφημερίδα των Συντακτών», ο Γρηγόρης Σκλήκας είχε ενημερώσει τον Αντιπρόεδρο Κωστή Χατζηδάκη, δηλαδή το Μαξίμου για το σχέδιο των ΕΛΤΑ και το κλείσιμο των 204 καταστημάτων, που επιχείρησε να κάνει από τις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου η διοίκηση υπό τον κ. Σκλήκα. Η ενημέρωση του Μαξίμου-μέσω Χατζηδάκη- υπήρξε από τις 10 Οκτωβρίου, δηλαδή 20 ημέρες πριν μπουν τα λουκέτα.

Ερωτηματικά

Βέβαια υπάρχουν πολλά ερωτηματικά σε αυτή την ενημέρωση. Κατ’ αρχάς ο κ. Σκλήκας απέστειλε το email στον αντιπρόεδρο, ο οποίος βάσει οργανογράμματος έχει την εποπτεία των παραγωγικών υπουργείων. Είναι δυνατόν να μην είχε ενημερώσει την διοίκηση του Υπερταμείου (εκεί ανήκουν τα ΕΛΤΑ), ή το υπουργείο Οικονομικών και Οικονομίας, δηλαδή τον Κυριάκο Πιερρακάκη, που είναι ο εποπτεύων υπουργός με βάση το καταστατικό λειτουργίας του Υπερταμείου; Επίσης πως είναι δυνατόν ο κ. Σκλήκας να μην είχε ενημερώσει το αρμόδιο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης (υπουργός ο Δημήτρης Παπαστεργίου) ή την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, που είναι υπεύθυνη για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς; Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι στην υπόθεση των ΕΛΤΑ παίχθηκε το παιχνίδι του «μουτζούρη». Δηλαδή κάποιος να μείνει χωρίς φύλλα στο χέρι και να είναι ο ηττημένος.

Σύμφωνα με απόλυτα διασταυρωμένες πληροφορίες, όλοι οι συναρμόδιοι υπουργοί, αλλά και το Μαξίμου, γνώριζαν εδώ και δύο μήνες τα σχέδια της διοίκησης των ΕΛΤΑ. Όχι μόνο ότι σχεδίαζε να κλείσει υποκαταστήματα, αλλά και τον ακριβή αριθμό. Κι όπως αναφέρει το περιβάλλον του κ. Σκλήκα, τότε φέρεται να πήρε εντολή να προετοιμάσει σωστά την μεταρρύθμιση και έτσι όλοι έμειναν με την εντύπωση ότι όλα θα γίνουν αυτόματα. Αυτό που συνέβη είναι ότι κανείς στην κυβέρνηση δεν αξιολόγησε τις αντιδράσεις της μεταρρύθμισης και κανείς δεν μπήκε στον κόπο να εποπτεύσει την υλοποίηση της μεταρρύθμισης. Αν, δηλαδή, είχε γίνει η σωστή προετοιμασία, ώστε να μην μείνουν ξεκρέμαστοι οι πολίτες που είδαν ξαφνικά να μπαίνουν λουκέτα σε κατά τόπους ΕΛΤΑ.

Οργή στην κοινωνία

Το κακό για την κυβέρνηση είναι ότι με την ιστορία των ΕΛΤΑ βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων της –όπως π.χ. με τους συνταξιούχους και τους κατοίκους των χωριών της υπαίθρου. Διότι όπως επισημαίνουν και οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας σε όλη την Ελλάδα τα καταστήματα των ΕΛΤΑ τα επισκέπτονταν οι συνταξιούχοι όχι μόνο για να λάβουν τις συντάξεις τους, αλλά και να πληρώσουν τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας. Επίσης μέσω των ΕΛΤΑ οι περισσότεροι αγρότες πληρώνουν τα εργόσημα για τους εργάτες γης. Το χειρότερο όλων είναι ότι η διοίκηση υπό τον κ. Σκλήκα δεν είχε καμία διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, καθώς μπορούσαν τα καταστήματα των ΕΛΤΑ να εγκατασταθούν, είτε στα κοινοτικά και δημοτικά κτίρια, είτε να συστεγαστούν με τα ΚΕΠ, ώστε και να μην σταματήσουν την λειτουργία τους, αλλά και να μειώσουν τα λειτουργικά τους έξοδα.

Οπότε πολύ λογικά αντέδρασαν σχεδόν 100 βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος, οι οποίοι πιέζονται από τους κατοίκους στις εκλογικές τους περιφέρειες. Βέβαια μέσω των δίκαιων αντιδράσεων αναδεικνύεται κι ένα ιδιότυπο Game of thrones στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος, καθώς ο κ. Χατζηδάκης θεωρείται όχι μόνο τύποις ως το Νο2 της Νέας Δημοκρατίας. Βουλευτές του κλίματος Χατζηδάκη δεν θεωρούν τυχαία την στοχοποίηση του αντιπροέδρου από συγκεκριμένα ΜΜΕ, αλλά και από εσωτερικές διαρροές που έφθασαν στο σημείο να ζητούν την απομάκρυνση του από το Μαξίμου. Πιστεύουν δε ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν σε μία λογική να φθαρεί το προφίλ του δεδομένου ότι το όνομα του Κωστή Χατζηδάκη φιγουράρει ψηλά στην λίστα των στελεχών της Ν.Δ. που μπορεί να παίξουν κεντρικό ρόλο στην επόμενη μέρα του κόμματος.

Έτσι εξηγείται και η οργισμένη απάντηση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης με τη φράση «μέχρι εδώ» στέλνοντας μήνυμα εντός και εκτός των τειχών του Μαξίμου, ότι δεν θα δεχθεί άλλη υπονόμευση διαμηνύοντας ότι στο εξής δεν πρόκειται να αφήνει να πέφτει κάτω ούτε ..καρφίτσα σε ότι αφορά το όνομα του.

Το κλίμα στην κυβέρνηση έχει βαρύνει και από τα αλληλομαχαιρώματα μεταξύ υπουργών και στελεχών του Μαξίμου μπολιάζοντας με καχυποψία όλους όσοι μετέχουν στο επιτελικό κράτος. Ο προβληματισμός επανέρχεται στο προσκήνιο με αποτέλεσμα να τίθεται ξανά στο τραπέζι το ερώτημα: Πως θα περισωθεί η χαμένη αίγλη του επιτελικού κράτους τον τελευταίο και πιο κρίσιμο χρόνο της διακυβέρνησης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να καλείται να δώσει την πιο σκληρή εκλογική μάχη της παραμονής του στο τιμόνι της Ν.Δ.; Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες με τον χρόνο να πιέζει και τα λάθη και τα αυτογκόλ να διαδέχονται το ένα το άλλο. Ήδη είναι ανοιχτό το μέτωπο με τους αγρότες, οι οποίοι κατεβαίνουν στους δρόμους, ενώ το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ συνεχίζει να πληγώνει την κυβέρνηση. Το μέτωπο με τους αγρότες είναι ορθάνοιχτο και η δυσφορία από την καλπάζουσα ακρίβεια ολοένα κι αυξάνεται.

Και ίσως να είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται ότι το πρόβλημα δεν είναι οι 100 βουλευτές της Ν.Δ. που βγήκαν στο αντάρτικο για τα ΕΛΤΑ αλλά ο κακός της εαυτός. Είναι χαρακτηριστικό ότι ουδείς ασχολήθηκε με τα θετικά μέτρα της ΔΕΘ, τα οποία ψηφίστηκαν την Πέμπτη στην Βουλή και θα τεθούν σε υλοποίηση από τις 28 Νοεμβρίου, όταν θα λάβουν το εφάπαξ επίδομα των 250 ευρώ οι συνταξιούχοι και οι ΑμεΑ, αλλά και την επιδότηση ενοικίου που θα καταβληθεί την ίδια ημερομηνία.

Και όπως έχει επισημανθεί στην υλοποίηση αυτών των μέτρων έχει ποντάρει το Μαξίμου για αύξηση των δημοσκοπικών ποσοστών και μείωση της γκρίνιας από τους πολίτες.

Πανηγυρίζει η «γαλάζια» Κ.Ο

Η «γαλάζια» Κ.Ο. από την πλευρά της έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει. Μετά από έξι χρόνια κοινοβουλευτικής καταπίεσης απέκτησε φωνή και δρομολόγησε τις εξελίξεις. Όσοι έλαβαν μέρος στην τηλεδιάσκεψη της Δευτέρας δεν πίστευαν στα μάτια τους από τις φωνές, την οργή και τις βαριές κατηγορίες που εξαπέλυσαν οι βουλευτές της Ν.Δ. στον διευθύνοντα σύμβουλο των ΕΛΤΑ έχοντας στραμμένο το βλέμμα τους στο Μαξίμου.

Και είναι ενδεικτικό ότι από το Μαξίμου αυτή τη φορά δεν σήκωσε κανείς το τηλέφωνο να απαιτήσει νομιμοφροσύνη… Κατάλαβαν ότι είχαν δώσει την κατάλληλη αφορμή στους βουλευτές τους να ξεσπαθώσουν. Η «γαλάζια» Κ.Ο. έστειλε ένα σαφές μήνυμα ότι πλέον σε κάθε λάθος της κυβέρνησης θα την βρίσκει μπροστά της. Κι όπως έλεγε χαρακτηριστικά βουλευτής της Ν.Δ. «το αποφασίζουμε και διατάσσουμε τέλειωσε».

Και είναι γεγονός ότι η ατμόσφαιρα μυρίζει μπαρούτι, καθώς δύο ημέρες μετά11 βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας κατέθεσαν ερώτηση προς τον ΥΠΕΝ Σταύρο Παπασταύρου θέτοντας ζήτημα υψηλού ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, διαφωνώντας ευθέως με το Χρηματιστήριο Ενέργειας. Οι περισσότεροι από τους υπογράφοντες συμμετείχαν και σε παλαιότερες ανάλογες πρωτοβουλίες.

Από την κερδοφορία των ΕΛΤΑ επί Σαμαρά στο σημερινό χάος

Ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποίησε το Μαξίμου για να δικαιολογήσει το μπάχαλο με τον ΕΛΤΑ είναι ότι η προσπάθεια εξυγίανσης ξεκίνησε επί κυβέρνησης Σαμαρά, όπου είχαν κλείσει αρκετά καταστήματα.

Φυσικά ο πρώην πρωθυπουργός σε ένα τόσο σοβαρό θέμα δεν μπορούσε να μείνει απλός θεατής. Παρενέβη άμεσα, θεσμικά και καθόλου συγκρουσιακά λέγοντας το αυτονόητο: ότι «η ξαφνική απόφαση για το κλείσιμο 204 υποκαταστημάτων των ΕΛΤΑ πρέπει να επανεξεταστεί». Σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό και πρώην πρόεδρο της Ν.Δ. «ο συμβολισμός αυτής της κίνησης υπερβαίνει κατά πολύ τα όποια λογιστικά σχέδια μιας επιχείρησης. Ιδιαίτερα όταν σήμερα η ελληνική επαρχία –και ιδίως η ακριτική Ελλάδα– αναζητά με κάθε τρόπο το αντίδοτο στην εγκατάλειψη».

Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι ο κ. Σαμαράς ήταν ο πρωθυπουργός που στους εξαιρετικά δύσκολους μνημονιακούς καιρούς της λιτότητας και των περικοπών κατάφερε να κρατήσει στη ζωή τα ελλειμματικά ΕΛΤΑ και να τα γυρίσει στον αστερισμό της κερδοφορίας. Πιο συγκεκριμένα η ιστορία έχει καταγράψει ότι μετά από πολυετή ζημιογόνα λειτουργία, τη διετία 2012–2014 τα ΕΛΤΑ ανάστρεψαν την καθοδική τάση σε ανοδική με «όπλα» ένα βιώσιμο σχέδιο αναδιάρθρωσης που είχε εγκριθεί από του ευρωπαϊκούς θεσμούς των δανειστών, τη διασφάλιση κρατικής επιδότησης για την καθολική υπηρεσία, τη διατήρηση καταστημάτων σε παραμεθόριες περιοχές μέσω επιδοτήσεων, τη συμφωνία με τους εργαζομένους των ΕΛΤΑ για αλλαγές στη λειτουργία και διεύρυνση ωραρίου, καθώς και την αποσύνδεση από συνεργασίες που θεωρήθηκαν εις βάρος του οργανισμού. Σημειώνεται επίσης ότι και εκείνη την περίοδο διέκοψαν τη λειτουργία τους περίπου 80 μικρά καταστήματα των ΕΛΤΑ με την ειδοποιό, όμως, διαφορά ότι είχε προηγηθεί αδειοδότηση πρακτορείων, ώστε να μη διακοπεί ούτε για μία ημέρα η εξυπηρέτηση των πολιτών.

Η κυβέρνηση επιμένει στο σχέδιο Σκλήκα, οι αναλυτές βλέπουν κερδοφορία

Τελικά η «μίνι επανάσταση» των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας διέσωσε προς ώρας 160 περίπου καταστήματα, από τα 204 του αρχικού σχεδιασμού. Για τα υπόλοιπα υπάρχει τρίμηνη παράταση, προκειμένου να ενημερωθούν οι τοπικές κοινωνίες. Όμως δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι τελικά θα κρύψει το πρόβλημα κάτω από τα χαλί η κυβέρνηση δίχως να προχωρήσει στην υλοποίηση του σχεδίου, παρά τα όσα είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης.

Ίσως σε αυτό βοηθήσουν και οι ενστάσεις της αντιπολίτευσης που ζητά διαχειριστικό έλεγχο για την θητεία του Γρηγόρη Σκλήκα. Δηλαδή που πήγαν τα 280 εκατ. ευρώ που δόθηκαν το 2020 για την αναδιάρθρωση των ΕΛΤΑ, καθώς και για το ποιες ουσιαστικές βελτιώσεις καταγράφηκαν στη λειτουργική κερδοφορία του οργανισμού την τριετία 2023–2025.

Μιλούν για κερδοφόρο εταιρεία

Πάντως οικονομικοί αναλυτές εκφράζουν ενστάσεις για το εάν όντως τα ΕΛΤΑ βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Και τονίζουν χαρακτηριστικά: «Ο Κύκλος Εργασιών το 2024 ανήλθε στα 249,053 εκατ. ευρώ και η λειτουργική κερδοφορία (EBITDA), που δείχνει την υγεία της κύριας δουλειάς, ήταν θετική, εκτιμώμενη στα 5 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη βελτίωση. Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα έδειξε ζημίες 8,018 εκατ. ευρώ, καθώς η εταιρεία επιβαρύνεται από δύο βασικούς παράγοντες. Πρώτον τις Ετήσιες Αποσβέσεις, οι οποίες κινούνται περίπου στα 9−10 εκατ. ευρώ, και, δεύτερον τα Εξαιρετικά Έξοδα που προέκυψαν από τον μεγάλο μετασχηματισμό της. Το μεγαλύτερο βάρος σε αυτές τις ζημίες προήλθε από το εφάπαξ κόστος της εθελούσιας εξόδου προσωπικού του 2021, άνω των 112 εκατ. ευρώ, ένα έκτακτο κόστος που επισκιάζει τα λειτουργικά κέρδη.

Επομένως, ενώ η καθημερινή λειτουργία είναι πλέον κερδοφόρα, τα ΕΛΤΑ εξακολουθούν να εξυπηρετούν τα λογιστικά βάρη και τα έκτακτα κόστη του παρελθόντος. Επιπλέον το κράτος χρωστάει 20 εκατομμύρια στα ΕΛΤΑ, οφειλές από το 2021, ενώ η εταιρεία διαθέτει μερίδιο αγοράς που ξεπερνά το16%.

Να σημειωθεί ότι οι βασικοί ανταγωνιστές των ΕΛΤΑ δεν ξεπερνούν σε κύκλο εργασιών τα 150 εκατ. ευρώ.