ΕΕ: Νέα συμφωνία για επιστροφές μεταναστών και δημιουργία «κόμβων» εκτός Ευρώπης
Προβλέπονται πιο γρήγορες διαδικασίες επιστροφής και ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες
Σε πολιτική συμφωνία για τον νέο κανονισμό επιστροφών μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα νόμιμης παραμονής στην ΕΕ κατέληξαν αργά το βράδυ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία «κόμβων επιστροφής» σε τρίτες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως ανέφερε η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, στόχος της συμφωνίας είναι να επιταχυνθούν οι διαδικασίες επιστροφής και να γίνει πιο αποτελεσματικό το ευρωπαϊκό σύστημα. Σε δήλωσή του, ο Νικόλαος Ιωαννίδης, Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, σημείωσε: «Η σημερινή συμφωνία ενισχύει την αξιοπιστία της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ και συμπληρώνει το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το ‘Ασυλο, με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα».
Το νέο πλαίσιο προβλέπει πιο αυστηρές υποχρεώσεις για όσους έχουν λάβει απόφαση επιστροφής, μεταξύ των οποίων η υποχρέωση συνεργασίας με τις αρμόδιες εθνικές αρχές και η τήρηση των διαδικασιών αποχώρησης από το κράτος μέλος όπου βρίσκονται.
Παράλληλα, θεσπίζεται νομική βάση που επιτρέπει στα κράτη μέλη να δημιουργούν κέντρα επιστροφής σε χώρες εκτός ΕΕ. Οι δομές αυτές θα μπορούν να λειτουργούν είτε ως τελικοί προορισμοί είτε ως ενδιάμεσοι σταθμοί μεταφοράς, με σκοπό τη διευκόλυνση των επιστροφών προς χώρες καταγωγής ή άλλες τρίτες χώρες, με πρόνοιες για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Στη συμφωνία περιλαμβάνεται επίσης η διατήρηση, σε προαιρετική βάση, της αμοιβαίας αναγνώρισης αποφάσεων επιστροφής μεταξύ των κρατών μελών, με πρόβλεψη επανεξέτασης μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου.
Επιπλέον, εισάγεται η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (European Return Order – ERO), ένα ενιαίο έγγραφο στο οποίο θα καταγράφονται τα βασικά στοιχεία κάθε απόφασης επιστροφής, ώστε να διευκολύνεται η ανταλλαγή πληροφοριών και η ταχύτερη εκτέλεση των σχετικών διαδικασιών σε όλη την ΕΕ.
Ο κανονισμός προβλέπει ακόμη ειδικές ρυθμίσεις για περιπτώσεις ατόμων που θεωρούνται πιθανός κίνδυνος για τη δημόσια τάξη ή την ασφάλεια.
Η πολιτική συμφωνία δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ, καθώς απαιτείται η επίσημη έγκριση τόσο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο της ΕΕ. Οι νέοι κανόνες εντάσσονται στο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου 2026.