«Έφυγε» από τη ζωή ο Γάλλος κοινωνιολόγος Εντγκάρ Μορέν
Ο στοχαστής της «σύνθετης σκέψης» είχε παγκόσμια επιστημονική και φιλοσοφική επιρροή
Πέθανε την Παρασκευή σε ηλικία 104 ετών ο Γάλλος κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν, μια από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης διανόησης, όπως γνωστοποίησε στο Γαλλικό Πρακτορείο η σύζυγός του.
Ο Μορέν υπήρξε συγγραφέας ενός εκτεταμένου έργου με διεθνή απήχηση, το οποίο αμφισβήτησε τις παραδοσιακές προσεγγίσεις της κοινωνιολογίας, προτείνοντας μια ολιστική θεώρηση της γνώσης και της ανθρώπινης κοινωνίας.
Η σύζυγός του, Σαμπάχ Αμπουεσάλαμ Μορέν, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο: «Μέχρι τις μέρες της ζωής, ο Εντγκάρ Μορέν παρέμεινε προσηλωμένος στον κόσμο, στους άλλους και στα μεγάλα ανθρώπινα ζητήματα που έτρεφαν τη σκέψη του».
Κεντρικό στοιχείο της σκέψης του ήταν η άρνηση του κατακερματισμού της γνώσης και η ανάγκη σύνδεσης διαφορετικών επιστημονικών πεδίων, με στόχο την κατανόηση της πολυπλοκότητας της πραγματικότητας. Ο ίδιος αυτοπροσδιοριζόταν ως «λαθροθήρας της γνώσης».
Συχνά χαρακτηριζόταν «παγκόσμιος στοχαστής», καθώς μέσα από την έννοια της «σύνθετης σκέψης» επιδίωκε, όπως έλεγε, «να συνδέσει αυτό που, κατά τη συνήθη αντίληψή μας, δεν είναι συνδεδεμένο».
Ο Μορέν είχε διατυπώσει και τη θέση ότι οι κρίσεις εμπεριέχουν ταυτόχρονα κινδύνους αλλά και δυνατότητες. Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε απαντήσει στο ερώτημα αν είναι αισιόδοξος ή απαισιόδοξος: «Είμαι «αισιό-απαισιόδοξος» (…), ελπίζω σε ένα φόντο απελπισίας».
Γεννημένος στο Παρίσι στις 8 Ιουλίου 1921, σε εβραϊκή οικογένεια με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη, ο Έντγκαρ Ναχούμ εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα το 1941 και συμμετείχε στην Αντίσταση με το ψευδώνυμο Μορέν.
Το 1959 έγινε ευρύτερα γνωστός με το έργο «Autocritique», στο οποίο περιέγραψε τη ρήξη του με το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα και την αυτοκριτική του στάση απέναντι στον σταλινισμό. Παράλληλα, υπήρξε από τους ιδρυτές της Επιτροπής Διανοουμένων ενάντια στον Αλγερινό Πόλεμο.
Θεωρείται από τους πρωτοπόρους της λεγόμενης «κοινωνιολογίας του παρόντος», καθώς ασχολήθηκε και με πεδία που παραδοσιακά δεν εντάσσονταν στην κοινωνιολογική έρευνα, όπως ο κινηματογράφος, οι νέες τεχνολογίες και ο αθλητισμός.
Σε έργο του από τη σειρά «La Méthode», είχε γράψει: «Όσο περισσότερα γνωρίζουμε για την ανθρωπότητα, τόσο λιγότερο την καταλαβαίνουμε. Οι διαιρέσεις μεταξύ των επιστημονικών κλάδων την κατακερματίζουν, την αδειάζουν από ζωή, από ουσία, από πολυπλοκότητα, και ορισμένες επιστήμες που θεωρούνται ανθρώπινες αποστραγγίζουν ακόμη και την ίδια την έννοια της ανθρωπότητας».