Εκρηκτική αύξηση των πέναλτι στις ηλεκτρονικές πληρωμές, για μη κάλυψη των κατώτατων ορίων

Στην παγίδα της διάταξης με την οποία προβλέπεται η επιβολή επιπλέον φόρου εισοδήματος σε όσα φυσικά πρόσωπα δεν καλύπτουν με ηλεκτρονικές πληρωμές δαπανών το 30% του
ετησίου εισοδήματός τους έπεσε το 2024 αυξημένος αριθμός φορολογουμένων, ως επί το πλείστον αυτοαπασχολούμενοι.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων που αποκαλύπτει η «Ν», στις φορολογικές δηλώσεις που υποβλήθηκαν το 2024, για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2023, χιλιάδες φυσικά πρόσωπα, περισσότερα από κάθε άλλη χρονιά, δεν κατάφεραν να καλύψουν το 30% των ετησίων εισοδημάτων τους με ηλεκτρονικές πληρωμές καταναλωτικών δαπανών με συνέπεια να επιβαρυνθούν με το «πέναλτι» του 22% επί των ακάλυπτων ποσών.

Το συνολικό ποσό των «πέναλτι» με τα οποία χρεώθηκαν οι φορολογούμενοι αυτοί ανήλθε στο ύψος-ρεκόρ των 87,21 εκατομμυρίων ευρώ και ήταν αυξημένο σημαντικά, κατά 57%, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, το 2023, όπου το αντίστοιχο ποσό είχε φθάσει τα 55,48 εκατομμύρια ευρώ.
Απρόσμενη φοροπαγίδα ο ν. 5073/2023

Βασική αιτία, για την πρωτοφανή αυτή αύξηση των ποσών των «πέναλτι» λόγω μη κάλυψης του 30% του εισοδήματος με ηλεκτρονικές πληρωμές δαπανών, ήταν η νομοθέτηση των αντικειμενικών κριτηρίων φορολόγησης για τους αυτοαπασχολούμενους με τον ν. 5073/2023.
Ο νόμος αυτός καθιέρωσε τον τεκμαρτό προσδιορισμό των καθαρών φορολογητέων εισοδημάτων 735.000 αυτοαπασχολούμενων (εμπόρων και ελευθέρων επαγγελματιών με ατομικές επιχειρήσεις) με βάση αντικειμενικά κριτήρια, όπως ο ετήσιος μικτός κατώτατος μισθός του ιδιωτικού τομέα, τα έτη λειτουργίας κάθε επιχείρησης, το ύψος της ετήσιας μισθοδοσίας του προσωπικού και το ύψος του ετήσιου τζίρου.

Το σύστημα αυτό νομοθετήθηκε τον Δεκέμβριο του 2023 και εφαρμόστηκε αναδρομικά για τη χρήση του 2023.

Αυτό είχε ως συνέπεια χιλιάδες αυτοαπασχολούμενοι να υποχρεωθούν να εμφανίσουν για το έτος αυτό τεκμαρτά εισοδήματα σημαντικά υψηλότερα των δηλωθέντων και προσδιορισθένων με βάση τα βιβλία τους.

Ο ν. 5073/2023 όρισε και κάτι ακόμη το οποίο λειτούργησε ως πρόσθετη απρόσμενη φοροπαγίδα για πολλούς αυτοαπασχολούμενους: ότι ως βάση υπολογισμού του ποσοστού 30% που πρέπει να καλύπτει κάθε αυτοαπασχολούμενος με ηλεκτρονικές πληρωμές δαπανών, ώστε να γλιτώνει από το «πέναλτι» του 22%, είναι το υψηλότερο μεταξύ του δηλωθέντος εισοδήματος και του τεκμαρτού που προκύπτει με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια.

Ως γνωστόν μεγάλος αριθμός αυτοαπασχολουμένων -περίπου 400.000- φορολογήθηκαν το
2024 για τεκμαρτά εισοδήματα φορολογικού έτους 2023 πολύ υψηλότερα από τα δηλωθέντα.

Πολλοί από τους φορολογούμενους αυτούς δεν ήταν σε θέση να γνωρίζουν στους πρώτους 11 μήνες του 2023 ότι θα φορολογούνταν για πολύ μεγαλύτερα εισοδήματα από τα δηλούμενα, καθώς ο νόμος 5073/2023 τους γνωστοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2023, λίγο πριν από τη λήξη του έτους αυτού.

Ως εκ τούτου, έχοντας πληροφορηθεί πολύ αργά μέσα στο έτος 2023 ότι θα φορολογούνταν, ουσιαστικά, για πολύ μεγαλύτερα εισοδήματα από τα συνήθη που εμφάνιζαν στην εφορία ήταν
αδύνατο γι’ αυτούς να προλάβουν μέσα σε ένα μόλις μήνα να καλύψουν με πολύ περισσότερες
ηλεκτρονικές πληρωμές καταναλωτικών δαπανών το 30% των πολύ πιο υψηλών τεκμαρτών εισοδημάτων που προέκυπταν γι’ αυτούς με το νέο σύστημα φορολόγησης.

Το αποτέλεσμα ήταν πολλοί από αυτούς να αφήσουν αναγκαστικά μεγάλου ύψους ακάλυπτα ποσά για τα οποία φορολογήθηκαν επιπλέον με 22%!

Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με τα επιμέρους στοιχεία της ΑΑΔΕ που εντόπισε η «Ν», στις φορολογικές δηλώσεις του 2024 (για τα εισοδήματα του 2023), στις οποίες εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το ισοπεδωτικό σύστημα των αντικειμενικών κριτηρίων, το συνολικό ποσό του «πέναλτι» 22%, λόγω μη κάλυψης του 30% του εισοδήματος με e-πληρωμές, που υποχρεώθηκαν να πληρώσουν οι αυτοαπασχολούμενοι ανήλθε σε 42,21 εκατομμύρια ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 168,3% σε σύγκριση με το ύψος (15,73 εκατ. ευρώ) στο οποίο είχε ανέλθει στις φορολογικές δηλώσεις του 2023 για τα εισοδήματα του 2022.

Δηλαδή, λόγω των αντικειμενικών κριτηρίων φορολόγησης που νομοθετήθηκαν τον Δεκέμβριο του 2023 και εφαρμόστηκαν αναδρομικά από την 1η-1-2023 οι αυτοαπασχολούμενοι εξαναγκάστηκαν αιφνιδιαστικά να πληρώσουν «πέναλτι» 22% αυξημένα κατά 168,3%.

Αυτή ήταν λοιπόν και η βασική αιτία για την αύξηση του συνολικού ποσού των καταλογισθέντων «πέναλτι» κατά 60% -από τα 55,48 στα 87,21 εκατ. ευρώ- μεταξύ του 2023 και του 2024.

Γενικά, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της ΑΑΔΕ τα οποία προκύπτουν από την υποβολή
των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων την περίοδο 2019-2024 (για τα εισοδήματα των φορολογικών ετών 2018-2023), το ποσό των πρόσθετων φόρων (των «πέναλτι») που πλήρωσαν τη συγκεκριμένη περίοδο όσοι φορολογούμενοι δεν κάλυψαν με ηλεκτρονικές πληρωμές δαπανών τα απαιτούμενα ποσοστά επί των εισοδημάτων τους αυξήθηκε σημαντικά.

Συγκεκριμένα, ενώ το 2019 (για το 2018) είχε ανέλθει σε μόλις 22,72 εκατ. ευρώ και το 2020 (για το 2019) είχε περιοριστεί στα 18,37 εκατ. ευρώ, τα επόμενα τέσσερα έτη -2021, 2022, 2023 και 2024- αυξήθηκε σε 29 εκατ. ευρώ, 58 εκατ. ευρώ, 54,48 εκατ. ευρώ και 87,21 εκατ. ευρώ, αντίστοιχα.