Η αμερικανική κυβίστηση για τη Γροιλανδία και ο αντι-ΟΗΕ του Τραμπ

Στο Νταβός, το παραδοσιακό φόρουμ της παγκόσμιας ελίτ, το αρχικό πολεμικό σόου του Ντόναλντ Τραμπ με την Γροιλανδία που ακολουθήθηκε από μία σιωπηλή κυβίστηση, είχε σήμερα Πέμπτη ένα καινούργιο επεισόδιο, όχι όμως με φόντο το αρκτικό νησί των πάγων. Αφορούσε το λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» που εμπνεύστηκε ο Τραμπ  και του οποίο τον ιδρυτικό χάρτη υπέγραψε ο πρόεδρο των ΗΠΑ παρουσία περίπου 20 ηγετών κρατών που ανταποκρίθηκαν στο αμερικανικό κάλεσμα.

Ο νέος οργανισμός έχει έντονη την αμερικανική σφραγίδα και ακόμη εντονότερο γεωπολιτικό αποτύπωμα, με την Ουάσινγκτον να την παρουσιάζει ως μία πρωτοβουλία σταθεροποίησης, που κρύβει ωστόσο την ευρύτερη προσπάθεια της αστερόεσσας στην εποχή Τραμπ να επαναπροσδιορίσει τους μηχανισμούς διεθνούς διακυβέρνησης.

«Ο χάρτης τίθεται σε ισχύ και το Συμβούλιο Ειρήνης είναι πλέον επίσημος διεθνής οργανισμός», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, δίνοντας τον τόνο μιας πρωτοβουλίας που φιλοδοξεί να λειτουργήσει παράλληλα –και δυνητικά ανταγωνιστικά– προς τους υφιστάμενους θεσμούς.

Επισήμως, το Συμβούλιο σχεδιάστηκε για να επιβλέψει την ανασυγκρότηση της Γάζας, ενός από τα πλέον εκρηκτικά μέτωπα της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής. Όμως ο ιδρυτικός του χάρτης αποκαλύπτει μια πολύ ευρύτερη εντολή: το νέο όργανο αποκτά τη δυνατότητα εμπλοκής και σε άλλες συγκρούσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο ενεργή –και λιγότερο δεσμευμένη– αμερικανική παρέμβαση σε περιοχές κρίσης.

Ο ίδιος ο Τραμπ υπήρξε απολύτως σαφής ως προς αυτή τη φιλοδοξία. «Η Γάζα είναι το σημείο από όπου ξεκίνησε το Συμβούλιο», ανέφερε, για να προσθέσει ότι, εφόσον υπάρξει αποτέλεσμα, το μοντέλο μπορεί να επεκταθεί και αλλού. Πίσω από τη ρητορική της επιτυχίας, διακρίνεται η πρόθεση δημιουργίας ενός ευέλικτου μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν καθοριστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε και η αναφορά του Αμερικανού προέδρου στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Αν και διαβεβαίωσε ότι το Συμβούλιο Ειρήνης θα λειτουργεί «σε συντονισμό» με τον ΟΗΕ, δεν παρέλειψε να τον επικρίνει για ακόμη μία φορά, κατηγορώντας τον ότι δεν αξιοποίησε «το απίστευτο δυναμικό» του. Η διπλή αυτή γλώσσα –συνεργασία στη θεωρία, υποκατάσταση στην πράξη– αποτυπώνει μια πάγια αμερικανική δυσπιστία απέναντι στους πολυμερείς θεσμούς όταν αυτοί δεν ευθυγραμμίζονται με τις στρατηγικές της Ουάσινγκτον.

Η ίδρυση του «Συμβουλίου Ειρήνης» δεν μπορεί επομένως να ιδωθεί μόνο ως πρωτοβουλία ειρηνευτικού χαρακτήρα. Συνιστά ταυτόχρονα μια πολιτική δήλωση ισχύος: μια απόπειρα αναδιάταξης του διεθνούς θεσμικού τοπίου, με την αμερικανική προεδρία να διεκδικεί ρόλο επιδιαιτητή σε συγκρούσεις όπου η διεθνής κοινότητα έχει αποτύχει να μιλήσει με μία φωνή.

Το ερώτημα που ανακύπτει δεν είναι αν το νέο Συμβούλιο θα αποκτήσει επιρροή – αυτό φαίνεται ήδη δεδομένο. Το κρίσιμο είναι αν θα λειτουργήσει ως εργαλείο πραγματικής αποκλιμάκωσης ή ως ακόμη ένας μηχανισμός γεωπολιτικής διαχείρισης, όπου η έννοια της «ειρήνης» θα ορίζεται πρωτίστως από τους συσχετισμούς ισχύος.