Η πρεμούρα ενός… εκσυγχρονιστή

Το έχουμε δει πολλές φορές στα επτά χρόνια διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, όταν υπάρχει μία δύσκολη περίοδο να ανοίγει θέματα με επικοινωνιακό τρόπο. Κάπως έτσι επιχείρησε να ξεφύγει την προηγούμενη Δευτέρα ο πρωθυπουργός στο Υπουργικό Συμβούλιο. Διότι την συγκεκριμένη ημέρα ο Νίκος Ανδρουλάκης ζήτησε την αποπομπή του υπουργού Δικαιοσύνης, Γιώργου Φλωρίδη, καθώς του καταλόγισε όχι μόνο την φωτογραφική διάταξη που βόλευε την κ. Κεφαλογιάννη στην δικαστική διαμάχη που έχει με τον πρώην σύζυγο της, Μίνωα Μάτσα, για την επιμέλεια των παιδιών τους.

Του Μιχάλη Κωτσάκου

Αντί να δώσει κάποια απάντηση στο αίτημα Ανδρουλάκη, το επικοινωνιακό επιτελείο του Μαξίμου αποφάσισε να ασχοληθεί με την επιστολική ψήφο των ομογενών, η οποία με πομπώδη τρόπο χαρακτηρίστηκε ως μεταρρύθμιση. Μόνο που η επιστολική ψήφος για να λέμε τα πράγματα όπως είναι κατοχυρώθηκε με την αλλαγή του συντάγματος στις αρχές του 2000 από το ΠΑΣΟΚ.

Πάμε τώρα επί του πεδίου. Σύμφωνα με το σχέδιο θα δημιουργηθεί μία νέα τριεδρική εκλογική περιφέρεια, όπου τα κόμματα θα κατεβάζουν υποψηφίους από την ομογένεια. Κάτι που σημαίνει ότι στο ψηφοδέλτιο Επικράτειας οι έδρες από 15 επανέρχονται στις 12. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι το νομοσχέδιο για την ψήφο των αποδήμων, που είχε ψηφιστεί το Δεκέμβριο του 2019 από πλειοψηφία- ρεκόρ 288 βουλευτών προέβλεπε αύξηση των εδρών Επικρατείας σε 15 και ότι οι ψηφοφόροι του εξωτερικού θα επέλεγαν μόνο κόμμα χωρίς σταυρό προτίμησης. Μάλιστα ο νόμος εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στις εκλογές του 2023, όπου η Νέα Δημοκρατία στην ομογένεια έλαβε ποσοστά μεγαλύτερα του εθνικού αποτελέσματος. Και γι’ αυτό το λόγο κατανοεί ο καθένας την πρεμούρα της κυβέρνησης να λάβει η νέα νομοθετική πρωτοβουλία άνω των 200 ψήφων, ώστε να εφαρμοστεί άμεσα στις εθνικές εκλογές του 2027.

Το 2019 ο νόμος Θεοδωρικάκου πέρασε μετά από πολλές διαπραγματεύσεις και αφού συμπεριέλαβε όλες τις ενστάσεις του ΚΚΕ, όπου η ψήφος των βουλευτών του ήταν κομβική για να περάσει ο νόμος. Το ΚΚΕ έθετε ζήτημα κριτηρίων για την εγγραφή ψηφοφόρων του εξωτερικού στους εκλογικούς καταλόγους. Χάρη στους συμβιβασμούς και τους ελιγμούς του τότε υπουργού Εσωτερικών, Τάκη Θεοδωρικάκου, ο νόμος έλαβε 288 ψήφους και μόνο το ΜέΡΑ 25 δεν ψήφισε.

Βέβαια ο νόμος Θεοδωρικάκου υπέστη λίφτινγκ τον Ιούλιο του 2023, όταν μέσα στο καλοκαίρι η κυβέρνηση Μητσοτάκη με την αρωγή των Σπαρτιατών κατάργησε τους περιορισμούς που είχαν συμφωνηθεί το 2019 όσον αφορά στην εγγραφή αποδήμων ψηφοφόρων στους εκλογικούς καταλόγους. Λίγους μήνες αργότερα, το Δεκέμβριο του 2023, ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωνε σε συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου το σχέδιο της κυβέρνησης για εφαρμογή της επιστολικής ψήφου (υποχρεωτικά για τους απόδημους, κατά επιλογή για τους εν Ελλάδι ψηφοφόρους) για πρώτη φορά στις ευρωεκλογές του 2024. Δεν είχε κρύψει μάλιστα ότι στόχος του ήταν οι ευρωεκλογές να αποτελέσουν την τελική πρόβα για επιστολική ψήφο και στις εθνικές εκλογές.

Και ενώ αρχικά είχε επιτευχθεί συναίνεση για την επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές, η τότε υπουργός Εσωτερικών Νίκη Κεραμέως, κατέθεσε αιφνιδιαστικά τροπολογία για επιστολική ψήφο των αποδήμων και στις εθνικές εκλογές, προκαλώντας αντιδράσεις και καταγγελίες περί μεθόδευσης. Τελικά το νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές ψηφίστηκε, αλλά η επίμαχη τροπολογία δεν συγκέντρωσε τις απαιτούμενες 200 ψήφους.

Ποντάρει στους ομογενείς

Ο πρωθυπουργός πάντως επιμένει ότι δεν θα αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού. Όμως την ίδια ώρα ποντάρει όχι μόνο στην ψήφο των ομογενών, αλλά και στο να δημιουργήσει ανακατωσούρα στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Έχοντας επικοινωνιακή υπεροπλία στα ΜΜΕ, το Μαξίμου ελπίζει να προκαλέσει εσωκομματικές γκρίνιες-κυρίως- στο ΠΑΣΟΚ, όπου αυξάνονται οι υποστηρικτές της θέσης Δούκα για καμία επαφή με τη Νέα Δημοκρατία. Από το υπουργείο Εσωτερικών τονίζουν πάντως ότι η δημιουργία της τριεδρικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού δεν θα αλλάξει τον αριθμό των βουλευτών που θα εκλέξει κάθε κόμμα ανάλογα με τα ποσοστά του. Δηλαδή εάν υπήρχε αυτή η τριεδρική το 2023 και πάλι η Ν.Δ. θα εξέλεγε 158 βουλευτές με το 41%.

Ποιος θα ωφεληθεί

Το ερώτημα είναι βέβαια κατά πόσον η δυνατότητα επιστολικής ψήφου αποδήμων και το κίνητρο της δυνατότητας να επιλέξουν οι ίδιοι τον εκπρόσωπο τους με σταυρό, θα αυξήσει τη συμμετοχή και ποιον θα ωφελήσει μία ενδεχόμενη αύξηση. Στις εθνικές εκλογές του 2023, όταν δεν υπήρχε δυνατότητα επιστολικής ψήφου, αλλά οι απόδημοι Έλληνες ψήφιζαν σε ειδικά εκλογικά τμήματα, είχαν εγγραφεί στους εκλογικούς καταλόγους σχεδόν 23.000, αλλά τελικά άσκησαν το δικαίωμα της ψήφου περίπου 18.000.

Στις ευρωεκλογές του 2024 στην πλατφόρμα για την επιστολική ψήφο εγγράφηκαν περίπου 50.200 απόδημοι και τελικά ψήφισαν 36.645. Ουσιαστικά διπλασιάστηκε η συμμετοχή. Σημειωτέον δε ότι ενώ η Ν.Δ. έλαβε συνολικά σε εθνικό επίπεδο 28%, μεταξύ των αποδήμων το ποσοστό της έφτασε το 40,2%.

Αντίθετα ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, αλλά ακόμη και δεξιά κόμματα που επικαλούνται πατρίδα και θρησκεία όπως η Ελληνική Λύση και η Νίκη έλαβαν μεταξύ των αποδήμων σημαντικά μικρότερα ποσοστά από τα εθνικά τους. Το ΚΚΕ πάντως, παρότι είχε αντιδράσει στην επιστολική ψήφο και για τους Έλληνες του εξωτερικού και του εσωτερικού, είχε περίπου το ίδιο ποσοστό στους απόδημους με το συνολικό σε εθνικό επίπεδο. Ενώ το ΜεΡΑ25 αποδείχθηκε ότι είχε ένα σημαντικό ακροατήριο στο εξωτερικό. Βέβαια από τα κόμματα της αντιπολίτευσης μόνο το ΠΑΣΟΚ διαθέτει πυρήνες, που ακόμη υπάρχουν από την εποχή της προεδρίας του Ανδρέα Παπανδρέου.

Ο στόχος των 200 ψήφων

Η κυβέρνηση αναζητά τώρα 200 ψήφους για να περάσει η επιστολική ψήφος απόδημων στις εθνικές εκλογές και η δημιουργία της νέας τριεδρικής, καθώς για τους νόμους που αφορούν το εκλογικό σύστημα απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία. Στο κυβερνητικό επιτελείο αναμένουν την άρνηση από τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ, τη Νέα Αριστερά και την Ελληνική Λύση. Μάλιστα ο Κυριάκος Βελόπουλος την Τετάρτη το πρωί  έκανε λόγο για νοθεία. Να σημειωθεί ότι ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης παρότι αρχικά ήταν αναφανδόν υπέρ της ψήφου των αποδήμων χωρίς περιορισμούς είχε ψηφίσει παρών τον Ιούλιο του 2023.

Στο υπουργείο Εσωτερικών αναμένουν να συμφωνήσει η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου, αλλά και η Νίκη και ποντάρουν σε πολλούς από τους 25 ανεξάρτητους βουλευτές, ιδίως στους δύο πρώην Σπαρτιάτες που φλερτάρουν με τη Ν.Δ. και όσους είναι κοντά στον Στέφανο Κασσελάκη.

Καθοριστική είναι βέβαια η στάση του ΠΑΣΟΚ. Από την Χαριλάου Τρικούπη έχουν διαμηνύσει ότι είναι υπέρ του νομοσχεδίου της επιστολικής ψήφου των ομογενών, αλλά απέστειλαν ένα ξεκάθαρο μήνυμα στον Θοδωρή Λιβάνιο: «Εάν την τελευταία στιγμή φέρεις κάποια διάταξη όπως έκανε η Κεραμέως, τότε το ΠΑΣΟΚ θα καταψηφίσει το σύνολο του νόμου». Δηλαδή δίχως τις 34 ψήφους του ΠΑΣΟΚ το νομοσχέδιο πολύ δύσκολα θα ξεπεράσει τις 200 ψήφους.

Εν κατακλείδι το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί σχετικά με την ψήφο των ομογενών, είτε επιστολικής, είτε δια ζώσης, είναι εάν οι ομογενείς θα ψηφίσουν με βάση τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι διαμένοντες στην Ελλάδα, ή με βάση το τι μαθαίνουν μέσω των ΜΜΕ στον τόπο διαμονή τους;