Κυριάκος Μητσοτάκης: Η πολιτική του «αθόρυβου» τίποτα

Γραφει η «Άγρια Μέλισσα» (*)

Αν ο Αντώνης Σαμαράς είναι ο Πρωθυπουργός που κλήθηκε να σώσει τη χώρα από το χείλος του γκρεμού με άδεια χέρια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι ο Πρωθυπουργός που την οδηγεί σε μια ιδιότυπη παρακμή έχοντας στα χέρια του όλα τα εργαλεία που θα ονειρευόταν κάθε προκάτοχός του. Δεκαέξι χρόνια μετά το Καστελόριζο, η σύγκριση των δύο ανδρών αναδεικνύει μια οδυνηρή αλήθεια: η επικοινωνιακή παντοδυναμία δεν ισοδυναμεί με εθνική ωφέλεια.

Για να αξιολογήσει κανείς δίκαια έναν ηγέτη, πρέπει να κοιτάξει το «γήπεδο» στο οποίο έπαιξε. Ο Σαμαράς έπαιξε σε ένα γήπεδο γεμάτο νάρκες, με τον Σόιμπλε να ζητάει την εκδίωξη της Ελλάδας από το ευρώ κάθε εβδομάδα, με μηδενική ρευστότητα και μια κοινωνία στα όρια της εξέγερσης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την άλλη, κυβερνά στις πιο ευνοϊκές συνθήκες που γνώρισε ποτέ η Ελλάδα στην Ευρωζώνη:

– Παρέλαβε ένα χρέος του οποίου οι τόκοι και οι λήξεις είναι «κλειδωμένες» μέχρι το 2032, χάρη στις ρυθμίσεις των προηγουμένων.

– Λόγω της πανδημίας, η Ευρώπη επέτρεψε για χρόνια το «μοίρασμα» χρημάτων χωρίς τους περιορισμούς των ελλειμμάτων που έπνιξαν τον Σαμαρά.

– Ένας πακτωλός 31+ δισεκατομμυρίων ευρώ –ένα νέο «Σχέδιο Μάρσαλ»– που δόθηκε στη χώρα όχι για να σωθεί από τη χρεοκοπία, αλλά για να αλλάξει παραγωγικό μοντέλο.

– Τα ελληνικά ομόλογα έγιναν αποδεκτά από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εξασφαλίζοντας ιστορικά χαμηλά επιτόκια δανεισμού.

Ποιο είναι το αποτέλεσμα αυτής της πρωτοφανούς τύχης; Μια Ελλάδα δύο ταχυτήτων. Από τη μία, οι μακροοικονομικοί δείκτες και τα κέρδη των μεγάλων ομίλων (ενέργεια, τράπεζες, σούπερ μάρκετ) που ευημερούν. Από την άλλη, η μεσαία τάξη που βιώνει ένα «αθόρυβο μνημόνιο».

Ο Κ. Μητσοτάκης επέλεξε να κυβερνήσει μέσω του πληθωρισμού. Η άρνησή του να μειώσει τους έμμεσους φόρους (ΦΠΑ, ΕΦΚ), σε αντίθεση με τον Σαμαρά που πάλεψε και μείωσε τον ΦΠΑ στην εστίαση εν μέσω κρίσης, οδήγησε σε μια πρωτοφανή αφαίμαξη του εισοδήματος. Η Ελλάδα του 2026 κατατάσσεται σταθερά στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης σε αγοραστική δύναμη. Τα «Pass» και τα επιδόματα δεν είναι κοινωνική πολιτική· είναι η ανακύκλωση της υπερφορολόγησης των πολλών για τη στήριξη της εικόνας του ενός.

Ενώ ο Σαμαράς πήρε το πολιτικό κόστος να συγκρουστεί με κατεστημένα συμφέροντα και να επιβάλει δύσκολες αλλά αναγκαίες τομές, ο Μητσοτάκης επιδίδεται σε μια «μεταρρυθμιστική γυμναστική» χωρίς ουσία. Το κράτος παραμένει πελατειακό, η δικαιοσύνη αργή και η παραγωγή ανύπαρκτη. Η οικονομία βασίζεται και πάλι στην κατανάλωση και τον τουρισμό – τις ίδιες παθογένειες που μας οδήγησαν στο 2010.

Ο «σούπερ ευρωπαϊστής – μεταρρυθμιστής» Μητσοτάκης αποδεικνύεται ένας απλός διαχειριστής της επικοινωνίας. Εκεί που ο Σαμαράς έβαζε το στήθος του μπροστά στις σφαίρες της Τρόικας, ο Μητσοτάκης κρύβεται πίσω από την ασφάλεια των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Η αποτυχία του να μετατρέψει την τεράστια ρευστότητα σε πραγματική ευημερία για τον πολίτη, τον τοποθετεί ηθικά και πολιτικά κάτω από όλους τους προκατόχους του. Γιατί το να αποτυγχάνεις όταν δεν έχεις τίποτα είναι ανθρώπινο· το να αποτυγχάνεις όταν τα έχεις όλα, είναι ερασιτεχνισμός καιανικανότητα.

Η δικαίωση της πράξης έναντι της επικοινωνίας

Δεκαέξι χρόνια μετά το διάγγελμα του Καστελόριζου, η Ελλάδα οφείλει επιτέλους να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη της ιστορίας, μακριά από τον παραμορφωτικό φακό των κομματικών επιτελείων και των επικοινωνιακών μηχανισμών. Η επέτειος της εισόδου στη μακρά νύχτα των Μνημονίων είναι ένα σκληρό τεστ αλήθειας για το ποιος πραγματικά πάλεψε για τη χώρα, ποιος την οδήγησε σε περιπέτειες και ποιος απλώς διαχειρίζεται τη σταδιακή της παρακμή κάτω από ένα πέπλο επίπλαστης ευημερίας.

Αν βάλουμε τους τέσσερις πρωταγωνιστές αυτής της περιόδου στη ζυγαριά της ιστορικής ευθύνης, τα αποτελέσματα είναι αντικειμενικά αδιαμφισβήτητα:

Ο Γιώργος Παπανδρέου θα καταγραφεί ως ο μοιραίος Πρωθυπουργός, εκείνος που έκανε τη λάθος διάγνωση και παρέδωσε τη χώρα χωρίς άμυνες στον τιμωρητικό δογματισμό της Ευρώπης, μετατρέποντας ένα πρόβλημα φερεγγυότητας σε ένα ανεπανάληπτο οικονομικό ολοκαύτωμα.

Ο Αλέξης Τσίπρας θα θυμίζει πάντα την πιο ακριβή αυταπάτη της Μεταπολίτευσης. Παρέλαβε μια χώρα που ανέκαμπτε και, στον βωμό της πολιτικής του επιβίωσης, την οδήγησε στο κλείσιμο των τραπεζών και σε ένα αχρείαστο, βαρύτατο 3ο Μνημόνιο που υποθήκευσε το μέλλον για έναν αιώνα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, παρότι απολαμβάνει τη μεγαλύτερη μιντιακή ασυλία και κυβερνά με τις πλέον ευνοϊκές συνθήκες, βρίσκεται στον πάτο της ουσιαστικής αξιολόγησης. Σπατάλησε μια ιστορική ρευστότητα καταδικάζοντας τη μεσαία τάξη στο «αθόρυβο μνημόνιο» του πληθωρισμού και της απώλειας αγοραστικής δύναμης. Αποδείχθηκε ένας άριστος διαχειριστής της εξουσίας, αλλά ένας ανεπαρκής διαχειριστής της πατρίδας.

Στον αντίποδα όλων αυτών στέκεται η διακυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά. Σε πείσμα των ευφυολογημάτων και της κατευθυνόμενης λήθης, η αλήθεια των αριθμών τον δικαιώνει πλήρως. Ο Σαμαράς ήταν ο μόνος που τόλμησε να πάρει το πικρό φάρμακο των αναγκαίων αλλαγών, προσπαθώντας παράλληλα, με νύχια και με δόντια, να κρατήσει ζωντανό τον ασθενή. Δεν είχε λεφτόδεντρα, δεν είχε την ανοχή των Ευρωπαίων, δεν είχε την ειρήνη στους δρόμους. Είχε απέναντί του τον Σόιμπλε να απειλεί με Grexit και την εγχώρια αντιπολίτευση να τάζει λαγούς με πετραχήλια.

Κι όμως, σε μόλις δυόμιση χρόνια, σταθεροποίησε την οικονομία, έφερε ανάπτυξη, μείωσε φόρους, έκοψε το χρέος μέσω του PSI και έβγαλε τη χώρα στις αγορές. Δεν έκανε «κωλοτούμπα», όπως ρεβανσιστικά τον κατηγορούν, αλλά έβαλε το εθνικό συμφέρον πάνω από το κομματικό ακροατήριο.

Στην πολιτική, η ανδρεία δεν μετριέται με τα πόσα χρήματα μοιράζεις όταν τα ταμεία της Ευρώπης είναι ανοιχτά, αλλά με το πόσο σθένος δείχνεις όταν όλοι γύρω σου απαιτούν την παράδοσή σου. Ο Αντώνης Σαμαράς πήρε το πολιτικό κόστος για να σώσει τη χώρα, ενώ οι υπόλοιπο παίρνουν το εθνικό κόστος για να σώσουν την καρέκλα τους.

(*) Η «Άγρια Μέλισσα» είναι δικηγόρος αρθρογράφος