Μέτρα ρεκλάμας αντί για ολοκληρωτικό πόλεμο στην ακρίβεια

Το ερχόμενο Ιούλιο η μητσοτακική Ν.Δ. θα συμπληρώσει εφτά χρόνια στην κυβερνητική εξουσία, αλλά τα έξι από αυτά ενώ τρέχει ουσιαστικά μόνη της στον πολιτικό στίβο καταφέρνει να έρχεται… δεύτερη νικημένη από την ακρίβεια!!! Στο Μαξίμου έχουν ως μόνιμη επωδό ότι το φαινόμενο είναι παγκόσμιο και ότι γεννάται από τις απανωτές εξωγενείς κρίσεις. Αυτή, όμως, είναι η μισή –επικοινωνιακή– αλήθεια…

Του Νίκου Τσαγκατάκη

Με τον πόλεμο στο Ιράν να μπαίνει σήμερα Σάββατο στην 15^η ημέρα του και όντας απολύτως νεφελώδες πoια θα είναι εκείνη η ημέρα που θα σταματήσει η κλαγγή των όπλων, η κυβέρνηση ποίησε μεσοβδόμαδα την ανάγκη φιλοτιμία και έβγαλε από τη φαρέτρα της το όπλο του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους.

Στόχος –τι άλλο;– να αναχαιτιστεί ο καλπασμός των αυξήσεων των τιμών σε καύσιμα και τρόφιμα που έτσι κι αλλιώς… μεσουρανούν εδώ και χρόνια. Με πυρήνα το πλαφόν, το πακέτο της κυβερνητικής παρέμβασης περιλαμβάνει συγκεκριμένα την επιβολή στις εταιρείες εμπορίας καυσίμων ανώτατο περιθώριο κέρδους 5 λεπτών ανά λίτρο σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια.

Αντίστοιχα στα πρατήρια καυσίμων το περιθώριο κέρδους δεν μπορεί να ξεπερνά τα 12 λεπτά ανά λίτρο στην τελική τιμή προς τον καταναλωτή, ενώ στα τρόφιμα και στα βασικά είδη πρώτης ανάγκης τίθεται όριο ώστε το περιθώριο μικτού κέρδους να μην ξεπερνά το αντίστοιχο επίπεδο που είχαν οι επιχειρήσεις το 2025. Παράλληλα προβλέπονται αυστηρά πρόστιμα που μπορεί να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ για επιχειρήσεις που παραβιάζουν τα μέτρα.

Μικρό καλάθι…

Η παραπάνω κίνηση έρχεται σε μια στιγμή που οι διεθνείς ενεργειακές αγορές βρίσκονται ξανά σε αναταραχή, με την ένταση στη Μέση Ανατολή να επηρεάζει τις τιμές ενέργειας και μεταφορών, δημιουργώντας ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων στην Ευρώπη. Η αλήθεια είναι, ωστόσο, ότι το Μαξίμου και το υπουργείο Οικονομικών δεν ανακάλυψαν την Αμερική επαναφέροντας το μέτρο του πλαφόν. Το είχαν κάνει και το 2021 εν μέσω της υγειονομικής κρίσης του κορωνοϊού και τα αποτελέσματα δεν ήταν τίποτα περισσότερο από πυροσβεστικά.

Δεν είναι τυχαίο ότι αφορμή τις κυβερνητικές ανακοινώσεις της 11^ης Μαρτίου, πολλοί αναλυτές θύμισαν ότι και τότε η (ίδια) κυβέρνηση είχε νομοθετήσει το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των σουπερμάρκετ που λόγω της συγκυρίας «έγραφαν» υπερκέρδη, μόνο που το μέτρο αποδείχτηκε ανεπαρκές: ενώ το καθεστώς του πλαφόν είχε τετραετή ισχύ (από τον Ιούλιο του 2021 μέχρι τον Ιούλιο του 2025) στο ίδιο διάστημα τα στοιχεία της Eurostat έδειξαν ότι ο δείκτης τιμών των τροφίμων στη χώρα μας είχε αυξηθεί σε ποσοστό που ξεπερνούσε το 33%.

Δεδομένων των όχι ενθαρρυντικών στατιστικών του πρόσφατου παρελθόντος η αγορά και οι άνθρωποι της πραγματικής οικονομίας κρατούν πολύ μικρό καλάθι ακούγοντας τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις. Όπως έγραψε και σε σχετικό ρεπορτάζ του το iapopsi.gr στελέχη φορέων και λιανέμποροι επισημαίνουν ότι η επιβολή πλαφόν μπορεί να συγκρατήσει προσωρινά τις τιμές, αλλά αυτό δεν αντιμετωπίζει την ουσία του προβλήματος που είναι το αυξημένο κόστος παραγωγής και η σχεδόν αναπόφευκτη μετακύλησή του στον καταναλωτή.

Σύμφωνα, πάντα, με παράγοντες του εμπορίου τροφίμων, οι αυξήσεις σε πρώτες ύλες, μεταφορικά και ενέργεια έχουν ήδη διαμορφώσει μια νέα βάση τιμών στην ευρωπαϊκή αγορά, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια απορρόφησης του κόστους από τις επιχειρήσεις. Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί στο… πεζοδρόμιο είναι το γεγονός ότι την Παρασκευή το μεσημέρι που γραφόταν το ρεπορτάζ η τιμή του πετρελαίου είχε «σπιντάρει» ξεπερνώντας το όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, με τη μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης να διαμορφώνεται στο €1,90/ λίτρο (σ.σ. +15 λεπτά το λίστρο από το τέλος Φεβρουαρίου) και του diesel κίνησης να έχει σκαρφαλώσει στο €1,86/λίτρο, με το επιπλέον κόστος να αγγίζει τα 20 ευρώ σε κάθε γέμισμα, συγκριτικά με το τι πλήρωναν στο ταμείο οι αυτοκινητιστές στις 27 Φεβρουαρίου, δηλαδή μία ημέρα πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.

Ας κρατήσουμε κι αυτό: ορισμένοι επιχειρηματικοί φορείς προειδοποιούν ότι πέρα από το ράλι των ανατιμήσεων, οι παρατεταμένοι περιορισμοί στα περιθώρια κέρδους μπορεί να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στην αγορά ή να επηρεάσουν τη διαθεσιμότητα ορισμένων προϊόντων.

Πολιτική «διαφήμιση» δήθεν αποτελεσματικότητας

Επιστρέφοντας στα της κυβέρνησης, είναι ορατό δια γυμνού οφθαλμού ότι από την Ηρώδου Αττικού έχει στηθεί ένα επικοινωνιακό οδόφραγμα προκειμένου να αποκρουστούν οι εύλογες αντιδράσεις των κοινωνικών εταίρων που στενάζουν από τις πληθωριστικές πιέσεις. Κι αυτό το «οδόφραγμα» είναι στημένο αφενός με τη διακήρυξη περί πάταξης της αισχροκέρδειας και αφετέρου ότι το πρόβλημα της ακρίβειας έχει εξωγενείς αιτίες κι ως εκ τούτου δεν μπορεί να κατηγορείται η «γαλάζια» διακυβέρνηση για αβελτηρία στην αντιμετώπισή του. \

Ουδείς, βεβαίως, αρνείται ότι από το 2020 μέχρι και σήμερα η παγκόσμια οικονομία βρέθηκε σε μια αλληλουχία κρίσεων (κορωνοϊός, πόλεμος στην Ουκρανία, συνεχής ένταση στη Μ. Ανατολή) που σπάνια εμφανίζονται σε τόσο πυκνό χρόνο. Με τη διαφορά ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν κατηγορείται ότι διέσπειρε την πανδημία ή ότι κήρυξε αυτή τον πόλεμο σε Ουρανία, Γάζα και Ιράν.

Αυτό που της χρεώνεται είναι ότι αρκείται σε μέτρα… ρεκλάμας αντί να κηρύξει ολοκληρωτικό πόλεμο στην ακρίβεια. Πώς; Σίγουρα όχι με υψηλά πρόστιμα χάριν εντυπωσιασμού, αλλά με επαρκείς παρεμβάσεις και συνεχείς ελέγχους σε ολόκληρη τη διαδρομή που ακολουθεί ένα προϊόν μέχρι να φτάσει στο ράφι.

Ως γνωστόν, σε πολλούς κλάδους της οικονομίας οι τιμές διαμορφώνονται σε μια αλυσίδα όπου παρεμβάλλονται παραγωγοί, μεταποιητές, χονδρέμποροι, μεταφορικές εταιρείες και διανομείς. Σε αυτή την αλυσίδα συχνά δημιουργούνται περιθώρια υπερκέρδους που δύσκολα ελέγχονται.

Επομένως δίχως ουσιαστικό έλεγχο σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας οι παρεμβάσεις αντί να καθίστανται δομική λύση λειτουργούν ως πολιτική διαφήμιση της δήθεν αποτελεσματικότητας ενός Επιτελικού Κράτους που ενώ είναι δομημένο να γνωρίζει τα πάντα κάνει μονίμως το… ανήξερο.