Μουντιάλ: Το μεγάλο παζάρι για την μπάλα

Το παγκόσμιο ποδόσφαιρο βρίσκεται μπροστά στην πιο ριζική και αμφιλεγόμενη μεταβολή της ιστορίας του.

Ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, σχεδιάζει την παραχώρηση μειοψηφικού μεριδίου (της τάξης του 20%) των εμπορικών δικαιωμάτων του Παγκοσμίου Κυπέλλου σε ιδιώτες επενδυτές από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια επιχειρηματική συμφωνία, αλλά μια γεωπολιτική και οικονομική αναδιάρθρωση που απειλεί να ανατρέψει τις ισορροπίες δυνάμεων ανάμεσα στις ηπείρους.

Η ίδρυση μιας νέας θυγατρικής εταιρείας και η εισροή δισεκατομμυρίων δολαρίων μετατρέπουν το Μουντιάλ από μια παραδοσιακή αθλητική διοργάνωση σε ένα καθαρά αμερικανικό μοντέλο franchise.

Το σχέδιο «FIFA Forward Enterprise» και η αποτίμηση των 20 δισεκατομμυρίων

Ο πυρήνας του σχεδίου του Ινφαντίνο βασίζεται στη δημιουργία μιας νέας, κερδοσκοπικής θυγατρικής εταιρείας με την ονομασία FIFA ForwardEnterprise (FFE)

Στη συγκεκριμένη εταιρεία η FIFA πρόκειται να μεταβιβάσει το σύνολο των μελλοντικών εμπορικών της δικαιωμάτων. Αυτά περιλαμβάνουν τα τηλεοπτικά και ψηφιακά δικαιώματα προβολής, τις παγκόσμιες χορηγίες, τα δικαιώματα μάρκετινγκ, καθώς και τα έσοδα από τα εισιτήρια και τα πακέτα φιλοξενίας των επόμενων διοργανώσεων.

Η συνολική χρηματοοικονομική αξία της FFE αποτιμάται στο αστρονομικό ποσό των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το πλάνο του Ινφαντίνο προβλέπει την πώληση έως και του 20% των μετοχών αυτής της εταιρείας σε επενδυτές.

Η κίνηση αυτή αναμένεται να αποφέρει άμεσα στα ταμεία της FIFA 4,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε μετρητά.

Παρά την παραχώρηση του μεριδίου, η διοίκηση της FIFA ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι θα διατηρήσει το πλειοψηφικό πακέτο (80%) και τον απόλυτο έλεγχο των αθλητικών αποφάσεων, όπως η δομή των τουρνουά, οι κανονισμοί και η επιλογή των διοργανώτριων χωρών.

Ωστόσο, η παρουσία ιδιωτών μετόχων στο εμπορικό κομμάτι αναμένεται να αλλάξει τη στρατηγική λήψης αποφάσεων.

Οι Αμερικανοί επενδυτές και η πολιτική διασύνδεση με τον Λευκό Οίκο

Ο επικεφαλής του επενδυτικού σχήματος που βρίσκεται πίσω από τη διεκδίκηση του 20% είναι η κοινοπραξία ThriveEternal.

Πρόκειται για ένα επενδυτικό όχημα με βαθιές πολιτικές και οικονομικές ρίζες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ιδρυτής της είναι ο Τζόσουα Κούσνερ, ένας από τους πιο ισχυρούς επιχειρηματίες της Νέας Υόρκης και αδελφός του ΤζάρεντΚούσνερ, γαμπρού και πρώην στενού συμβούλου του Ντόναλντ Τραμπ.

Η συμμετοχή της οικογένειας Κούσνερ στο deal προσδίδει μια έντονη πολιτική διάσταση στη συμφωνία.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς η FIFA επιδιώκει να αποκτήσει ισχυρές προσβάσεις στον Λευκό Οίκο και προσβλέπει στην Οικονομική και επιχειρηματική υποστήριξη από την αμερικανική επενδυτική τράπεζα JPMorgan, η οποία έχει αναλάβει ρόλο αποκλειστικού χρηματοοικονομικού συμβούλου της FIFA για τη δόμηση και την εκτέλεση της συμφωνίας.

Ένα κρίσιμο στοιχείο που διαφοροποιεί τη ThriveEternal από τα κοινά funds ιδιωτικών κεφαλαίων είναι ο μακροπρόθεσμος χαρακτήρας της επένδυσης.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά funds που αγοράζουν μερίδια με σκοπό να τα μεταπωλήσουν σε 5 ή 7 χρόνια για γρήγορο κέρδος, η ThriveEternal στοχεύει σε μόνιμη διακράτηση των μετοχών της FFE. Αυτό σημαίνει ότι η αμερικανική επιρροή στον τρόπο διαχείρισης και εκμετάλλευσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου δεν θα είναι προσωρινή, αλλά θα έχει μόνιμο χαρακτήρα.

Το τελεσίγραφο του Ινφαντίνο και η «εξαγορά» των Εθνικών Ομοσπονδιών

Για να προχωρήσει η ίδρυση της FFE και η πώληση των μετοχών, απαιτείται η επίσημη έγκριση από το Κογκρέσο της FIFA, το οποίο αποτελείται από τις 211 εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες του πλανήτη.

Γνωρίζοντας ότι θα αντιμετωπίσει σθεναρή αντίσταση από τις ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες, ο ΤζιάνιΙνφαντίνο επέλεξε μια στρατηγική «καρότου και μαστιγίου», στέλνοντας μια επιστολή-τελεσίγραφο με αυστηρές προθεσμίες.

Ο πρόεδρος της FIFA έδωσε διορία στις ομοσπονδίες μέχρι τις 19 Σεπτεμβρίου για να μελετήσουν και να υπερψηφίσουν την πρόταση.

Για να εξασφαλίσει τη θετική τους ψήφο, επιστράτευσε ένα τεράστιο οικονομικό κίνητρο. Κάθε εθνική ομοσπονδία που θα ψηφίσει υπέρ του σχεδίου θα λάβει άμεσα ένα «μπόνους» ύψους 20 εκατομμυρίων δολαρίων. Το συνολικό ποσό της επιδότησης ανά χώρα αναμένεται να φτάσει σταδιακά τα 40 εκατομμύρια δολάρια.Ταυτόχρονα, η επιστολή περιλαμβάνει και μια ξεκάθαρη απειλή. Όσες ομοσπονδίες καταψηφίσουν το σχέδιο ή αν το πλάνο απορριφθεί συνολικά, οι μελλοντικές επιδοτήσεις τους από τα προγράμματα ανάπτυξης της FIFA θα υποστούν μείωση της τάξης του 75%.

Για τις φτωχότερες ομοσπονδίες της Αφρικής, της Ασίας και της Καραϊβικής, αυτά τα χρήματα αποτελούν ζήτημα επιβίωσης. Με αυτόν τον τρόπο, ο Ινφαντίνο εξασφαλίζει μια συντριπτική πλειοψηφία ψήφων, απομονώνοντας πλήρως τις πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες που δεν έχουν ανάγκη αυτά τα επιδόματα.

Ο πόλεμος με την UEFA και οι κατηγορίες για διαφθορά

Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου (UEFA) ήταν άμεση και εξαιρετικά σφοδρή. Η UEFA εξέδωσε μια σκληρή ανακοίνωση, στην οποία τόνιζε ότι το σχέδιο του Ινφαντίνο «ξεπερνά μια κόκκινη γραμμή» που δεν έπρεπε ποτέ να παραβιαστεί. Η ευρωπαϊκή συνομοσπονδία ξεκαθάρισε ότι «το ποδόσφαιρο και το Παγκόσμιο Κύπελλο ανήκουν στους φιλάθλους και την παγκόσμια κοινότητα και όχι στη διοίκηση της FIFA για να τα πουλάει σε ιδιώτες επενδυτές».

Στο παρασκήνιο, ανώτατα στελέχη των μεγάλων ευρωπαϊκών ομοσπονδιών (όπως της Αγγλίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας) δεν μάσησαν τα λόγια τους. Χαρακτήρισαν την προσφορά των 40 εκατομμυρίων δολαρίων ως «καθαρή δωροδοκία» και προσπάθεια εξαγοράς ψήφων από τον Ινφαντίνο, προκειμένου να παρακάμψει τις δημοκρατικές διαδικασίες και τις αντιρρήσεις των χωρών που παράγουν το μεγαλύτερο ποσοστό του ποδοσφαιρικού προϊόντος.

Η UEFA φοβάται ότι αν η FIFA αποκτήσει αυτή την τεράστια οικονομική ρευστότητα, θα κυριαρχήσει πλήρως στο διεθνές καλεντάρι, υποβαθμίζοντας το ChampionsLeague και τα εθνικά πρωταθλήματα.

Η «αμερικανοποίηση» και το μοντέλο Franchise

Η απόφαση αυτή αναλύεται από τους ειδικούς της αθλητικής οικονομίας ως η οριστική στροφή προς την «αμερικανοποίηση» του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.

Οι Αμερικανοί επενδυτές δεν προσεγγίζουν το ποδόσφαιρο με όρους αθλητικής παράδοσης ή συναισθήματος, αλλά το αντιμετωπίζουν ως ένα «υποτιμημένο περιουσιακό στοιχείο» (undervaluedasset) με τεράστια περιθώρια κέρδους.

Στόχος της ThriveEternal και της JPMorgan είναι η εφαρμογή του μοντέλου Franchise, το οποίο κυριαρχεί στα αμερικανικά πρωταθλήματα όπως το NFL (αμερικανικό ποδόσφαιρο) και το NBA.

Στο μοντέλο αυτό, η έμφαση δίνεται στο λεγόμενο “sportainment” – τη μετατροπή του αθλητικού γεγονότος σε ένα ολοκληρωμένο προϊόν θεάματος και διασκέδασης.

Αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις για το πού, πότε και πώς θα διεξάγονται οι αγώνες θα λαμβάνονται με βάση τη μεγιστοποίηση των εσόδων από τις διαφημίσεις, τις χορηγίες και τις τηλεοπτικές τηλεθεάσεις των μεγάλων αγορών.

Υπάρχει μια έντονη ιστορική ειρωνεία σε αυτή την εξέλιξη. Πριν από μερικά χρόνια, η FIFA και ο Ινφαντίνο είχαν ταχθεί δημόσια κατά της ευρωπαϊκής “European Super League”, καταδικάζοντας την προσπάθεια των μεγάλων συλλόγων να φτιάξουν ένα κλειστό, ιδιωτικό πρωτάθλημα για τα χρήματα.

Σήμερα, η ίδια η FIFA εφαρμόζει μια πανομοιότυπη στρατηγική, ιδιωτικοποιώντας το σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο του παγκόσμιου αθλητισμού.

Οι επιπτώσεις για τους φιλάθλους και το μέλλον του αθλήματος

Οι συνέπειες αυτής της συμφωνίας αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα τη βάση του αθλήματος: τους ίδιους τους φιλάθλους. Για να μπορέσει η FFE να επιστρέψει κέρδη στους Αμερικανούς επενδυτές και να δικαιολογήσει την αποτίμηση των 20 δισεκατομμυρίων, θα πρέπει να αυξήσει κατακόρυφα τα έσοδά της. Αυτό θα επιτευχθεί μέσα από τρεις βασικούς πυλώνες:

Αύξηση των τιμών των Εισιτηρίων: Τα εισιτήρια για τους αγώνες του Μουντιάλ, τα οποία είναι ήδη ακριβά, αναμένεται να φτάσουν σε απλησίαστα επίπεδα για τον μέσο οπαδό, μετατρέποντας τις κερκίδες σε χώρο αποκλειστικά για VIP και εύπορους εταιρικούς πελάτες.Ακριβότερα

Τηλεοπτικά Πακέτα: Η εποχή που το Μουντιάλ προβαλλόταν αποκλειστικά σε ελεύθερα κανάλια ως κοινωνικό αγαθό πλησιάζει στο τέλος της. Η πίεση για έσοδα θα οδηγήσει σε περισσότερες pay-per-view πλατφόρμες και ακριβές συνδρομές.

Υπερφόρτωση στο Καλεντάρι: Η ανάγκη για περισσότερο τηλεοπτικό προϊόν θα εντείνει τις πιέσεις για τη διεξαγωγή του Μουντιάλ πιο συχνά (π.χ. κάθε δύο χρόνια) ή για τη δημιουργία νέων, διευρυμένων διοργανώσεων. Αυτό θα οδηγήσει στην πλήρη σωματική και πνευματική εξάντληση των ποδοσφαιριστών.

Η κίνηση του ΤζιάνιΙνφαντίνο να πουλήσει μερίδιο του Μουντιάλ σε Αμερικανούς επενδυτές αποτελεί ένα σημείο χωρίς επιστροφή για το ποδόσφαιρο. Χρησιμοποιώντας τα δισεκατομμύρια των επενδυτών για να αγοράσει την πολιτική στήριξη των μικρών ομοσπονδιών, ο πρόεδρος της FIFA εξασφαλίζει την απόλυτη εξουσία του, αφήνοντας την Ευρώπη και την UEFA ανήμπορες να αντιδράσουν αποτελεσματικά. Το τίμημα, ωστόσο, ενδέχεται να είναι η ίδια η ψυχή του αθλήματος, η οποία παραδίδεται στους κανόνες της WallStreet και του αμερικανικού επιχειρηματικού realpolitik…