Νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για περιορισμούς στα Airbnb

Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη δυνατότητα των κρατών-μελών και των τοπικών αρχών να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις, όπως αυτές που πραγματοποιούνται μέσω πλατφορμών τύπου Airbnb, προετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η σχεδιαζόμενη νομοθεσία, η οποία αναμένεται να ενταχθεί στο Affordable Housing Act, θα καθορίζει κριτήρια βάσει των οποίων πόλεις και περιφέρειες που αντιμετωπίζουν στεγαστικές πιέσεις θα μπορούν να εφαρμόζουν περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Διαβάστε ακόμα: ΔΕΘ: Τα μέτρα που εξετάζει η κυβέρνηση για εισοδήματα, φόρους και επιχειρήσεις
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πιο σαφές ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα μέτρα που μπορούν να λαμβάνουν οι τοπικές αρχές, καθώς μέχρι σήμερα αντίστοιχες ρυθμίσεις έχουν οδηγήσει σε σειρά δικαστικών προσφυγών από ιδιοκτήτες και φορείς του τουρισμού.

Μεγάλες διαφορές μεταξύ τουριστικών προορισμών
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αντιστοιχούν περίπου στο 1,2% του συνολικού στεγαστικού αποθέματος. Ωστόσο, σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς η εικόνα είναι σημαντικά διαφορετική.

Σύμφωνα με στοιχεία του Joint Research Centre (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε περιοχές όπως το Σορέντο στην Ιταλία, το Ντουμπρόβνικ στην Κροατία και η Φουερτεβεντούρα στις Κανάριες Νήσους, οι κατοικίες που διατίθενται για τουριστική χρήση μπορούν να αντιστοιχούν ακόμη και στο 20% του συνολικού στεγαστικού αποθέματος.

Οι τοπικές αρχές υποστηρίζουν ότι η μετατροπή κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα περιορίζει τη διαθέσιμη προσφορά για μόνιμη κατοικία και συμβάλλει στην άνοδο των τιμών. Από την πλευρά τους, οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης αμφισβητούν ότι αποτελούν βασικό παράγοντα της στεγαστικής κρίσης.

Περιορισμοί σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις
Τα τελευταία χρόνια αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν θεσπίσει διαφορετικού τύπου περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Το Άμστερνταμ, το Βερολίνο, οι Βρυξέλλες, η Φλωρεντία και το Παρίσι έχουν εφαρμόσει μέτρα που περιλαμβάνουν συστήματα αδειοδότησης, περιορισμούς στον αριθμό των διαθέσιμων καταλυμάτων και ανώτατα όρια στον αριθμό των διανυκτερεύσεων.

Στη Βαρκελώνη έχει ανακοινωθεί σχέδιο για την πλήρη κατάργηση των αδειών για τουριστικές μισθώσεις διαμερισμάτων έως το 2028.

Οι σχετικές αποφάσεις, ωστόσο, έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο δικαστικών αντιπαραθέσεων. Ιδιοκτήτες και φορείς του τουρισμού υποστηρίζουν ότι ορισμένοι περιορισμοί έρχονται σε σύγκρουση με την ελευθερία παροχής υπηρεσιών που κατοχυρώνεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Το παράδειγμα της Φλωρεντίας
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Φλωρεντίας, η οποία δημιούργησε σύστημα αδειοδότησης για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και ανέστειλε την έκδοση νέων αδειών στο ιστορικό κέντρο.

Τα μέτρα προκάλεσαν περίπου δώδεκα προσφυγές από ιδιοκτήτες και φορείς του τουρισμού. Το περιφερειακό δικαστήριο της Τοσκάνης τάχθηκε υπέρ της δημοτικής αρχής, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται νέες δικαστικές διαδικασίες.

Έκτοτε, η πόλη διεύρυνε την αναστολή στο 44% του στεγαστικού της αποθέματος, ενώ οι δημοτικές αρχές αναμένουν ότι η δικαστική διαμάχη θα συνεχιστεί.

Το βασικό ζήτημα που παραμένει ανοικτό είναι ο βαθμός στον οποίο ένας περιορισμός μπορεί να θεωρηθεί «αναλογικός» σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη αναγνωρίσει, σε απόφαση του 2020, τη δυνατότητα των τοπικών αρχών να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις για λόγους που συνδέονται με τις στεγαστικές ανάγκες, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέτρα είναι αναλογικά.

Η ακριβής ερμηνεία της αναλογικότητας, ωστόσο, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο δικαστικής αμφισβήτησης.

Η στεγαστική κρίση στην ΕΕ
Η συζήτηση για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις εντάσσεται στη γενικότερη στεγαστική κρίση που αντιμετωπίζουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Σύμφωνα με τη Eurostat, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά σχεδόν δύο τρίτα μεταξύ 2015 και 2025, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά περισσότερο από ένα πέμπτο την ίδια περίοδο.

Σε αρκετές περιοχές, η άνοδος των τιμών των ακινήτων έχει ξεπεράσει την αύξηση των εισοδημάτων, δυσχεραίνοντας ιδιαίτερα την πρόσβαση των νεότερων νοικοκυριών στην αγορά κατοικίας.

Βασικός παράγοντας θεωρείται η περιορισμένη προσφορά κατοικιών σε σχέση με τη ζήτηση, με τις πολεοδομικές και χωροταξικές συνθήκες να περιορίζουν περαιτέρω τη δυνατότητα αύξησης του διαθέσιμου αποθέματος, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Έρευνα του JRC έχει εντοπίσει θετική συσχέτιση μεταξύ της εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων και του υψηλότερου στεγαστικού κόστους. Η συσχέτιση εμφανίζεται ισχυρότερη στις τιμές πώλησης των κατοικιών σε σχέση με τα μακροχρόνια ενοίκια.

Οι επιφυλάξεις της Airbnb
Οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης απορρίπτουν την άποψη ότι οι περιορισμοί στις τουριστικές μισθώσεις μπορούν από μόνοι τους να αντιμετωπίσουν τη στεγαστική κρίση.

Ο επικεφαλής κυβερνητικών υποθέσεων της Airbnb στην ΕΕ, Τζορτζ Μαύρος, υποστήριξε ότι οι ιδιαίτερα αυστηροί περιορισμοί είναι «πολύ απίθανο» να έχουν ουσιαστική επίδραση στις τιμές των κατοικιών.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τέτοια μέτρα έχουν συγκεκριμένες οικονομικές επιπτώσεις στις πόλεις, καθώς περιορίζουν τη δραστηριότητα που συνδέεται με τον τουρισμό.

Αναζητείται κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα δίνει μεγαλύτερη σαφήνεια στις τοπικές αρχές ως προς τα όρια των παρεμβάσεών τους.

Το ζητούμενο είναι να μπορούν οι πόλεις που αντιμετωπίζουν έντονες στεγαστικές πιέσεις να λαμβάνουν μέτρα προσαρμοσμένα στις τοπικές συνθήκες, χωρίς παράλληλα να παραβιάζονται οι κανόνες της ενιαίας αγοράς.

Η διαφορετικότητα των στεγαστικών και τουριστικών συνθηκών μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων αποτελεί, άλλωστε, έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους εξετάζεται η θέσπιση κοινών κριτηρίων αντί ενός ενιαίου περιορισμού για το σύνολο της ΕΕ.