Νέο παράθυρο για το Κυπριακό – Μόνιμο «βαρίδι» η Άγκυρα
Η Ολγκίν συναντά τον Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη, καθώς ο ΟΗΕ εξετάζει νέα σύνοδο 5+1 – Το χάσμα ανάμεσα στην ομοσπονδιακή λύση και στην τουρκική αξίωση για δύο κράτη παραμένει βαθύ
Ακόμη ένα, στενό είναι η αλήθεια, διπλωματικό παράθυρο ανοίγει στο Κυπριακό, με τα Ηνωμένα Έθνη να διερευνούν τη δυνατότητα να διεξαχθεί μία καινούργια άτυπης συνάντησης σε σχήμα 5+1, δηλαδή με τη συμμετοχή της Κύπρου, των Τουρκοκυπρίων, της Ελλάδα, της Τουρκία, του Ηνωμένου Βασιλείου και του ΟΗΕ.
Η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, βρέθηκε αυτή την εβδομάδα στη Νέα Υόρκη και όσο γράφονταν αυτές οι γραμμές ο προγραμματισμός έλεγε ότι θα είχε τετ-α-τετ με τον Αντόνιο Γκουτέρες, πριν από την επικείμενη επίσκεψή της στην Κύπρο.
Ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ, Στεφάν Ντουζαρίκ, κατέστησε σαφές ότι μια νέα συνάντηση των δύο πλευρών, των τριών εγγυητριών δυνάμεων και του ΟΗΕ δεν μπορεί να συγκληθεί απλώς για να καταγραφεί ακόμη ένας γύρος επαφών. Χρειάζεται, όπως είπε, κατάλληλη προετοιμασία και «σοβαρές συζητήσεις». Η διατύπωση αποτυπώνει τόσο τη βούληση του Οργανισμού να παραμείνει ενεργός όσο και την επίγνωση ότι το έδαφος εξακολουθεί να είναι δύσβατο.
Η βασική αντίφαση παραμένει άλυτη. Ο ΟΗΕ επιδιώκει επανέναρξη της διαδικασίας στη βάση των ψηφισμάτων του και της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα. Η Άγκυρα, αντιθέτως, επιμένει ότι «ρεαλιστική» διέξοδος είναι η συνύπαρξη δύο κρατών και θέτει ως προϋπόθεση την αναγνώριση της «κυριαρχικής ισότητας» και του «ίσου διεθνούς καθεστώτος» των Τουρκοκυπρίων. Πρόκειται για δύο αφετηρίες που είναι εξαιρετικά δύσκολο –αν όχι απίθανο– να… ανταμώσουν στο ίδιο διπλωματικό τραπέζι.
Το Κυπριακό, άλλωστε, δεν εξελίσσεται σε διπλωματικό κενό. Η τουρκική θέση συνοδεύεται από ένα ευρύτερο πλέγμα αναθεωρητικών διεκδικήσεων έναντι Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας που περιλαμβάνει τα πάντα, από αμφισβήτηση των θαλάσσιων ζωνών και της επήρειας των ελληνικών νησιών μέχρι και χάρτες θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού που η Αθήνα απορρίπτει ως νομικά ανυπόστατους, καθώς και διατήρηση του casus belli για ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αποστολή Ολγκίν αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η κινητικότητα μπορεί να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο και να αποτρέψει την πλήρη παγίωση της ακινησίας. Δεν αρκεί, όμως, για να γεφυρώσει από μόνη της το χάσμα. Το κρίσιμο τεστ δεν είναι εάν θα στηθεί ξανά το τραπέζι της 5+1, αλλά εάν θα υπάρχει κοινά αποδεκτή βάση για ουσιαστική διαπραγμάτευση. Διαφορετικά, το νέο παράθυρο κινδυνεύει να κλείσει πριν ακόμη φανεί στον ορίζοντα η υποψία λύσης.