Οι Αθηναίοι «σνιφάρουν» με το παραμικρό

Η είδηση πέρασε στα ψιλά κι όμως είναι πολύ σοβαρή. Και αφορά την αύξηση των ναρκωτικών στη χώρα μας. Η είδηση δεν προήλθε από κάποιο ελληνικό φορέα, αλλά από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για τα ναρκωτικά (EUDA). Και αφορά την ανάλυση των λυμάτων σε 128 ευρωπαϊκές πόλεις μεταξύ των οποίων και την Αθήνα.

Της Ευαγγελίας Τζαβάρα

Σύμφωνα , λοιπόν, με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό η χρήση κοκαΐνης στην πρωτεύουσα εξαπλασιάστηκε. Η συγκεκριμένη έρευνα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο δημοσιοποιήθηκε στις 19 Μαρτίου του 2025 και αφορά το δίμηνο Μαρτίου-Μαΐου του 2024. Δηλαδή μιλάμε για ένα χρόνο νωρίτερα, ενώ στις αρχές του χρόνου ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ, Νίκος Θωμαΐδης, είχε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι οι Έλληνες καταναλώνουν από 1,5-3 κιλά ημερησίως.

Η μέθοδος της ανάλυσης λυμάτων επιτρέπει στους επιστήμονες να δουν σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο και γεωγραφική περιοχή, ποιες ουσίες χρησιμοποιούνται καθώς επίσης να παρακολουθήσουν τη διαχρονική τους τάση. Ειδικότερα για την Ελλάδα και την Αθήνα, η ανάλυση λυμάτων έδειξε σημαντική διαχρονική αύξηση της κοκαΐνης ιδιαίτερα στην διάρκεια αλλά και μετά την πανδημία.

Για το 2024 η μέση ημερήσια κατανάλωση στην Αθήνα αυξήθηκε από 30,41mg το 2016 στα 181,21mg το 2024.
Στη διάρκεια του 2024 η μέση ημερήσια κατανάλωση διαφέρει ανά ημέρα με το Σάββατο και την Κυριακή να είναι 191,22 και 222,8 αντίστοιχα.

Η αυξημένη διάδοση της κοκαΐνης στην Ελλάδα, ιδιαίτερα κατά την τελευταία τριετία, αποτυπώνεται μεν στα αστικά λύματα -και δη με αδιάψευστο, εντελώς αδιάβλητο τρόπο-, επαληθεύει δε την εικόνα των αστυνομικών αρχών για ορισμένες δομικές αλλαγές στο κύκλωμα της ντόπιας διακίνησης σκληρών ναρκωτικών. Διότι όταν οι επιστήμονες παρατηρούν αλματώδη άνοδο στη χρήση κοκαΐνης συμπεραίνουν εύλογα ότι:

1ον: Το κύκλωμα διακίνησης απαγορευμένων από τον νόμο ουσιών είναι πολύ πιο αποτελεσματικό, άρα έχει βρει τον τρόπο να εξαπλωθεί.

2ον: Η διαθέσιμη ποσότητα είναι πλέον μεγαλύτερη στην Ελλάδα, άρα οι όποιοι έλεγχοι χρήζουν αναθεώρησης και αυστηροποίησης εφόσον στην πράξη έχουν εξουδετερωθεί.

3ον: Με δεδομένο ότι δεν έχει επιτευχθεί κάποια θεαματική άνοδος του μέσου εισοδήματος στην Ελλάδα -μάλλον το αντίθετο ισχύει λόγω του παγκόσμιου κύματος ακρίβειας- η τιμή διάθεσης της κόκας θα πρέπει να έχει πέσει.

Κυκλοφορεί παντού

Το ανησυχητικό είναι ότι η κοκαΐνη έχει πάψει να κυκλοφορεί κατ’ αποκλειστικότητα μεταξύ των κύκλων της αριστοκρατίας. Μάλιστα, η εκτίμηση των επιστημόνων είναι ότι χρήση της κοκαΐνης γίνεται σε κάθε γωνιά του Λεκανοπεδίου. Και εάν το σύστημα δειγματοληψίας μέσω του δικτύου αποχέτευσης της ΕΥΔΑΠ είχε φτάσει στο επίπεδο της πλήρους λειτουργικότητας, όπως προβλέπεται να γίνει στο μέλλον, η αίσθηση αυτή θα επιβεβαιωνόταν από τα ευρήματα αυτά καθαυτά, ότι δηλαδή η χρήση κοκαΐνης «απλώνεται» εξίσου στο Κολωνάκι, στην Πολιτεία και τη Γλυφάδα, αλλά και στο Περιστέρι και τη Νίκαια. Το κεντρικό και πλέον έγκυρο παρατηρητήριο για τη χρήση ουσιών στον ελληνικό χώρο είναι ένας περίπου 35μελής κύκλος φοιτητών και ερευνητών, η Ομάδα Ιχνοανάλυσης και Φασματομετρίας Μάζας του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ, υπό την καθοδήγηση του διακεκριμένου καθηγητή Νίκου Θωμαΐδη, που το ευρύ κοινό τον γνώρισε κατά την διάρκεια της πανδημίας, όπου μας ενημέρωνε-μέσω των ερευνών στα λύματα- για την πορεία του covid. Η ομάδα αντλεί πρωτογενή δεδομένα από τους 9 σταθμούς που έχει εγκαταστήσει ανά την Ελλάδα, κυρίως όμως από το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων της Αθήνας, στη νησίδα Ψυττάλεια του Σαρωνικού, μεταξύ Πειραιά και Σαλαμίνας.

Η εξήγηση που δίνεται από κάποιους επιστήμονες είναι ότι η κρίση αύξησε την χρήση ναρκωτικών ουσιών, ενώ κατά την διάρκεια του εγκλεισμού λόγω της πανδημίας η χρήση απογειώθηκε και πλέον με βάση και τα στοιχεία αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο.

Μείωση της κάνναβης

Το αντίθετο συμβαίνει με την κάνναβη με σημαντική μείωση της χρήσης διαχρονικά. Ποιο αναλυτικά η μέση ημερήσια κατανάλωση στην Αθήνα ήταν από 103,56mg το 2013 στα 36,9mg το 2024. Στην διάρκεια του 2024 η μέση ημερήσια κατανάλωση της κάνναβης διαφέρει ανά ημέρα ενώ το Σάββατο και την Κυριακή παρατηρούνται οι χαμηλότερες τιμές προφανώς λόγω χρήσης διεγερτικών ουσιών όπως είδαμε παραπάνω.

Βέβαια, η κάνναβη παραμένει η πιο δημοφιλής ουσία στην Ευρώπη, σύμφωνα με τις έρευνες του EUDA. Χρήση κάνναβης κατά το τελευταίο έτος αναφέρει το 59% των ερωτηθέντων, καθιστώντας την κάνναβη την πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία.

Ακολουθούν το MDMA/έκσταση 30%, η κοκαΐνη 29%, ενώ 18% των συμμετεχόντων δηλώνουν ότι έκαναν χρήση «μαγικών» μανιταριών. Παράλληλα, 17% ανέφεραν χρήση αμφεταμινών, ενώ 16% δήλωσαν ότι είχαν καταναλώσει νέες ψυχοδραστικές ουσίες (NPS) τον τελευταίο χρόνο.

Που γίνεται η χρήση

Σχετικά με τις τοποθεσίες χρήσης, η πλειονότητα των ουσιών καταναλώνεται στο σπίτι, ωστόσο υπάρχουν διαφοροποιήσεις με το MDMA/έκσταση να καταναλώνεται κυρίως σε μουσικά φεστιβάλ και πάρτι (79%), ενώ η κοκαΐνη να χρησιμοποιείται περισσότερο σε μπαρ και νυχτερινά κέντρα (68%).

Το ανησυχητικό συμπέρασμα των ερευνών είναι ότι: Έχει μειωθεί δραματικά η μέση ηλικία έναρξης κάποιας ψυχοδραστικής ουσίας και ταυτόχρονα έχει αυξηθεί εντυπωσιακά η διαθεσιμότητα και η προσβασιμότητα των παράνομων ουσιών.

Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός δεν είναι συγκρίσιμα με αυτά του καθηγητή Θωμαΐδη και της Ομάδας Ιχνοανάλυσης του ΕΚΠΑ, διότι ο μεν ευρωπαϊκός φορέας βασίζεται στα στατιστικά δεδομένα που συλλέγει από αρμόδιους οργανισμούς ανά χώρα (τύπου ΟΚΑΝΑ κ.λπ.), ενώ επίσης υπάρχει ανομοιογένεια τόσο ως προς τις μεθόδους συγκέντρωσης των στοιχείων όσο και την επικαιρότητά τους. Συχνά τα δεδομένα που έχει στη διάθεσή του ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός αφορούν σε παρελθόντα έτη, κάτι που ισχύει για την Ελλάδα.

Καμία αναφορά

Πάντως μία πολύ ενδιαφέρουσα τοποθέτηση έκανε η ομότιμη καθηγήτρια Ψυχιατρικής και πρώην επικεφαλής του ΟΚΑΝΑ Μένη Μαλλιώρη, που είναι εκλεγμένη εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Διοικητικό Συμβούλιο του EUDA. Η κ. Μαλλιώρη που στο παρελθόν είχε υπάρξει και ευρωβουλευτής με το ΠΑΣΟΚ έβαλε το θέμα σε μία διαφορετική διάσταση: «Είναι αξιοπερίεργο γιατί οι επίσημοι φορείς δεν αναφέρουν κάτι σχετικά με την αύξηση χρήσης της κοκαΐνης, που προφανώς συνδέεται τουλάχιστον με κάποια από τα φαινόμενα βίας και επιθετικότητας, τροχαίων και όχι μόνο ατυχημάτων, αλλά και άλλων επιβλαβών συνεπειών. Οι έρευνες δεν γίνονται μόνο για να ενημερώνονται οι ειδικοί μεταξύ τους, αλλά κυρίως, για να υπάρξουν άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα έγκαιρης παρέμβασης».