Ουκρανία vs Ρωσία: Το αβέβαιο μέλλον ενός πολέμου (που περιμένει… πόλεμο την άνοιξη)

Τον πέμπτο χρόνο της «περπατάει» πλέον η πολεμική αναμέτρηση της Ουκρανίας με την Ρωσία, καθώς την επαύριο της Καθαράς Δευτέρας συμπληρώθηκαν 48 μήνες –κι όχι… ένας όπως κάποιοι ανέμεναν– από την εισβολή των στρατιών του Βλαντιμίρ Πούτιν στο Ντόνετσκ και στο Λουγκάνσκ που ομολογουμένως άλλαξε τον κόσμο όπως τουλάχιστον τον ξέραμε μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Του Νίκου Τσαγκατάκη

Αυξάνεται αντί να μειώνεται η κλαγγή των όπλων στα βορειοανατολικά σύνορα της Ευρώπης, με τις εξελίξεις στα θέατρα του πολέμου όπου αντιμάχονται οι ουκρανικές με τις ρωσικές δυνάμεις να έχουν πάρει τη μορφή μιας σκακιέρας όπου κάθε κίνηση συνοδεύεται από υψηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές, πόρους και βεβαίως πολιτική πίεση.

Επί του πεδίου οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν καταφέρει να ανακτήσουν θέσεις σε πολλά σημεία του μετώπου, με μικρές αλλά σημαντικές νικηφόρες επιχειρήσεις, από την περιοχή του Κουπγιάνσκ στα βορειοανατολικά μέχρι το μέτωπο του Νοβοπάβλιβκα και του Χουλιαϊπόλε στον νότο, «αθροίζοντας» εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα στον λογαριασμό των εδαφικών κερδών τους.

Επιπρόσθετα το Κίεβο έχει ενισχύσει τις αμυντικές της υποδομές με «στήσιμο» αντικατασκοπευτικών δικτύων κατά drones σε χιλιάδες χιλιόμετρα δρόμων, καθώς και με ανάπτυξη νέων οχυρωματικών έργων στα βόρεια σύνορα του Χάρκοβο και του Σούμι.

Από την πλευρά τους οι Ρώσοι δεν έχουν σηκώσει το πόδι από το γκάζι των επιθέσεων. Είναι ενδεικτικό ότι τις τελευταίες ημέρες στο στόχαστρο της πολεμικής μηχανής της «κόκκινης αρκούδας» έχουν μπει το Σούμι, το Ντονετσκ και η Ζαπορίζια, ωστόσο τα συγκεκριμένα χτυπήματα δεν χαρακτηρίζονται από τους αναλυτές ως στρατηγικές νίκες που άλλαζαν υπέρ του τα δεδομένα.

Αυτό που κάνει ακόμα πιο γεωπολιτικά επικίνδυνη την κατάσταση είναι η δυνατότητα της Ουκρανίας να πλήττει ρωσικές στρατιωτικές και βιομηχανικές υποδομές δεκάδες χιλιόμετρα μέσα στο ρωσικό έδαφος, όπως έγινε λ.χ. στη μονάδα κατασκευής πυραύλων στην βιομηχανική πόλη Βότκινσκ που βρίσκεται στην Ουντμουρτία της Ευρωπαϊκής Ρωσίας, περιοχή που απέχει από το μέτωπο περισσότερο από 1.200 χιλιόμετρα.

Σημειωτέον ότι οι εν λόγω επιθέσεις δεν αποτελούν μόνο τακτικό πλήγμα αλλά «συνθέτουν» και ένα στρατηγικό μήνυμα ότι η σύγκρουση ξεφεύγει από τα καθιερωμένα σύνορα του πολέμου.

Η παράλληλη διπλωματία των ΗΠΑ

Την ίδια ώρα, οι προσπάθειες να βρεθεί διπλωματική διέξοδος στο πολεμικό ρωσο-ουκρανικό αδιέξοδο συνεχίζονται με πιο πρόσφατο σταθμό τη Γενεύη. Στην ελβετική πόλη βρέθηκαν το μεσημέρι της Πέμπτης αντιπροσωπείες των εμπόλεμων μερών καθώς και των ΗΠΑ που έχει τον ρόλο του διαμεσολαβητή στη διαδικασία. Στόχος αυτών, τουλάχιστον σε λεκτικό επίπεδο, δεν είναι από το να μπει ένα τέλος στον αιματοβαμμένο ρωσο-ουκρανικό πόλεμο. Δεν παύει ωστόσο να παραμένει στην ουσία του ένας ευφημισμός, δεδομένου ότι ακόμη και οι συνομιλίες παραμένουν παράλληλες και διεξάγονται «κατά μόνας». Εξ ου και οι δύο Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ είδαν ξεχωριστά τον διαπραγματευτή της Ουκρανίας, Ρουστέμ Ουμέροφ, και τον ειδικό απεσταλμένο του «τσάρου» Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ.

Όποια  πρόβλεψη για το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι άκρως παρακινδυνευμένη. Και για αυτήν την αδυναμία εκτίμησης ευθύνονται πολλοί παράγοντες. πρώτος εξ αυτόν είναι η (δικαιολογημένη) άρνηση της Ουκρανίας  να διαπραγματευτεί εδαφικές παραχωρήσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο την εθνική κυριαρχία της, με την Ρωσία να κατηγορεί τους Δυτικούς για καθυστερήσεις. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει την υποστήριξη προς το Κίεβο, όχι όμως με ενωσιακή ομοθυμία αφού χώρες όπως η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν μπλοκάρουν νέες κυρώσεις προς τη Μόσχα.

Όλα θα κριθούν στο πεδίο

Σε κάθε περίπτωση ο μεγάλος εχθρός για την Ουκρανία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι είναι ότι εν έτει 2026 ο πλανήτης έχει επιστρέψει στις εποχές των σφαιρών επιρροής και της «διπλωματίας των κανονιοφόρων». Όπερ μεθερμηνευόμενο, το Κίεβο θα αντέχει όσο… βαστάει να αντιστέκεται στο πεδίο, μόνο που η αντοχή του δεν είναι ανεξάντλητη. Ήδη το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) δημοσιοποίησε προ ημερών την εκτίμηση ότι η Ρωσία παρά τις οικονομικές και δημογραφικές πιέσεις που δέχεται μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία έως το 2026. Εξάλλου, αναλυτές και ΜΜΕ που ειδικεύονται σε θέματα διεθνούς ασφάλειας, στρατιωτικής ισχύος και διπλωματίας καταγράφουν μια έντονη περιρρέουσα φημολογία ότι η Ρωσία προετοιμάζει μεγάλη εαρινή επίθεση το 2026, πιθανώς με στόχο να «σπάσει» τις ουκρανικές γραμμές γύρω από περιοχές όπως το Ντόνετσκ ή η Ζαπορίζια.

Ο αντίλογος; Άλλοι δυτικοί αναλυτές υπογραμμίζουν ότι η Μόσχα πιθανώς δεν διαθέτει επαρκές ανθρώπινο δυναμικό ή ρυθμό αναπλήρωσης απωλειών για μια μεγάλη, αποφασιστική επιχείρηση, γεγονός που καθιστά αμφίβολη μια νέα μεγάλη ρωσική επίθεση.

Με την μία ή την άλλη εκδοχή, το στοίχημα για το «αύριο» του ρωσο-ουκρανικού πολέμου παραμένει και είναι διπλό: αφενός να αποφευχθεί μια νέα έκρηξη γενικευμένων εχθροπραξιών, αφετέρου να διατηρηθεί η πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία σε μια εποχή που η δυτική κοινή γνώμη αρχίζει να κουράζεται.

Τίποτα, πάντως, δεν μοιάζει να τελειώνει σύντομα, ούτε στο πεδίο της μάχης ούτε στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων. Αντίθετα, η σύγκρουση φαίνεται να εισέρχεται σε μια ακόμα πιο πολυσύνθετη φάση.