Πώς η άμυνα Αιγαίου και Κύπρου συνδέεται πλέον με το τόξο Ορμούζ-Νότιος Καύκασος

Επιμέλεια: Νίκος Τσαγκατάκης

Με τη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση των ΗΠΑ με το Ιράν, τον υπό διαμόρφωση σουνιτικό άξονα στη Μέση Ανατολή που συνδέεται σαφώς και με την αναθεωρητική στρατηγική της Τουρκίας, αλλά και την επανεκτίμηση της γεωπολιτικής αξίας των θαλάσσιων στενών καταπιάστηκε ο δημοσιογράφος και αναλυτής αμυντικών θεμάτων, Γιάννης Θεοδωράτος, στο τελευταίο  για την φετινή τηλεοπτική  σεζόν επεισόδιο της εκπομπής «Με το Κλειδί της Ιστορίας» που παρουσιάζει στο κανάλι BLUE SKY.

Ξεκινώντας με τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή, ο Έλληνας αναλυτή υπογράμμισε ότι οι επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν επιτάχυναν διεργασίες στον μουσουλμανικό κόσμο και εξήγησε ειδικότερα ότι στην περιοχή διαμορφώνεται ένα άτυπο τρίγωνο με επίκεντρο την οικονομικά ισχυρή Σαουδική Αραβία και δύο μη αραβικούς βραχίονες ππυ είναι αφενός το πυρηνικό Πακιστάν και αφετέρου η Τουρκία που διαθέτει στρατιωτικές δυνατότητες και μία αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία.

Το Ριάντ, παρά τις τεράστιες αγορές δυτικών οπλικών συστημάτων, εξακολουθεί να εξαρτάται από τρίτες δυνάμεις. Η αδυναμία του να επικρατήσει επί των Χούθι στην Υεμένη αποτύπωσε, κατά τον Γ. Θεοδωράτο, το χάσμα ανάμεσα στον σύγχρονο εξοπλισμό και την πραγματική επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Παράλληλα, η σκιά του Ιράν παραμένει βαριά πάνω στις μοναρχίες του Κόλπου.

Η προσέγγιση Ριάντ και Άγκυρας δεν αναιρεί, ωστόσο, τις ιστορικές αντιθέσεις τους, με βασικό σημείο τριβής τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Για τον ίδιο λόγο, ο αναλυτής  αμυντικών θεμάτων θεωρεί ότι ένα ενδεχόμενο «σουνιτικό ΝΑΤΟ» θα στηριζόταν σε ασταθές έδαφος, την ώρα μάλιστα που και η Αίγυπτος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με δυσπιστία τις τουρκικές επιδιώξεις.

Αναθεωρητής σύμμαχος η Τουρκία

Αγγίζοντας τον κρίσιμο –και για τη χώρα μας– παράγονται που λέγεται Τουρκία, ο Γιάννης Θεοδωράτος αμφισβήτησε την άποψη ότι η στρατηγική αυτονομία της χώρας του Ταγίπ Ερντογάν ενισχύει αυτομάτως τη Δύση. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα αξιοποιεί το ΝΑΤΟ ως πολλαπλασιαστή ισχύος, ενώ παράλληλα διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Ρωσία μέσω των S-400 και του πυρηνικού σταθμού του Ακούγιου.

Στην ίδια στρατηγική ενέταξε ο έγκριτος δημοσιογράφος την τουρκική παρουσία στη Συρία, τις σχέσεις με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τη Χαμάς, τη στήριξη προς το Αζερμπαϊτζάν, τις απειλές κατά της Ελλάδας και τη συνεχιζόμενη κατοχή στην Κύπρο. Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία δεν λειτουργεί ως προβλέψιμος δυτικός σύμμαχος, αλλά ως αυτόνομος αναθεωρητικός πόλος.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, προέβαλε το τρίγωνο Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ ως κρίσιμο αντίβαρο. Η άμυνα του Αιγαίου και της Κυπριακής Δημοκρατίας, υπογράμμισε, συνδέεται πλέον με όσα συμβαίνουν από τα Στενά του Ορμούζ έως τον Νότιο Καύκασο. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε, δε, στο θαλάσσιο τόξο που νοητά ενώνει την Ρόδο, την Κάρπαθο, την Κάσο και την Κρήτη και στην προοπτική επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως των εξελίξεων, το μήνυμα-κατακλείδα του Γ. Θεοδωράτου είναι ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα εθνική στρατηγική που θα συνδυάζει ιστορική συνείδηση, θαλάσσια ισχύ, αμυντική βιομηχανία και ισχυρές συμμαχίες. Η ασφάλεια της χώρας δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στο Αιγαίο, αντιθέτως κρίνεται σε ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό πεδίο.

Τουρκικά όπλα και ελληνικά Patriot

Στο μέτωπο της αμυντικής βιομηχανίας, ο αναλυτής αναφέρθηκε στη συμφωνία περίπου 3 δισ. δολαρίων για την προμήθεια τουρκικών drones Akıncı από τη Σαουδική Αραβία. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις εξαγωγές drones, τεθωρακισμένων και πυρομαχικών σε μόνιμο βραχίονα πολιτικής επιρροής στις μουσουλμανικές αγορές. Παράλληλα, όμως, αμφισβήτησε την αξιοπιστία αρκετών τουρκικών συστημάτων σε απαιτητικές συνθήκες μάχης. Υπενθύμισε ότι τους πυραύλους των Χούθι αναχαίτισε η ελληνική πυροβολαρχία Patriot στη Σαουδική Αραβία και όχι τουρκικά αντιαεροπορικά συστήματα. Η συμβολή αυτή, εκτίμησε, δημιουργεί σημαντικό διπλωματικό και αμυντικό κεφάλαιο για την Αθήνα.

Μιας και ο λόγος για οπλικά συστήματα, αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την εκτίμηση του Γ. Θεοδωράτου, η χώρα μας πρέπει να προχωρήσει σε μεγαλύτερη προμήθεια μεταγωγικών C-390, με στόχο τη συμπαραγωγή και τη δυνατότητα αξιοποίησης παλετοποιημένων πυραύλων cruise κατά το πρότυπο Rapid Dragon. Δεν παρέλειψε, μάλιστα, να παρουσιάσει στην εκπομπή του συστήματα μικροκυμάτων υψηλής ισχύος κατά σμηνών drones, τονίζοντας ότι ο σύγχρονος πόλεμος απαιτεί φθηνά και μαζικά διαθέσιμα αντίμετρα.

Ο κίνδυνος διεύρυνσης του πολέμου

Από τα ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα σημεία της τελευταίας εκπομπής του Γ. Θεοδωράτου ήταν εκείνο όπου ο γνωστός αρθρογράφος κατέδειξε ότι η μεταφορά ιρανικού πολεμικού υλικού μέσω της Κασπίας προς τη Ρωσία και οι επιθέσεις σε σχετικές υποδομές αποτελούν οιωνούς δυνητικής σύνδεσης του ουκρανικού και του ιρανικού μετώπου. Στο ίδιο πεδίο εντάσσονται ο Μεσαίος Διάδρομος, το πέρασμα του Ζανγκεζούρ και η στενή σχέση Ισραήλ-Αζερμπαϊτζάν. Μια ενοποίηση των δύο πολεμικών μετώπων θα αύξανε δραματικά τον κίνδυνο γενικευμένης σύγκρουσης, ακόμη και χρήσης ισχυρότερων όπλων κατά υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.

Ο Γ. Θεοδωράτος εξέφρασε, παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για τις αμερικανο-σαουδαραβικές συζητήσεις γύρω από τη δημιουργία πυρηνικής εγκατάστασης στο βασίλειο της αραβικής χερσονήσου, η οποία θα μπορούσε μελλοντικά να προσφέρει τεχνολογική διαδρομή προς την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Σε ό,τι αφορά, τέλος, την κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα ο Έλληνας αναλυτής σημείωσε ότι επανήλθαν στο προσκήνιο τα παγκόσμια «σημεία στραγγαλισμού» που είναι τα Στενά του Ορμούζ, ο πορθμός του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, η διώρυγα του Σουέζ, τα Δαρδανέλια και ο πορθμός της Μαλάκκας μεταξύ της μαλαισιανής χερσονήσου και της Σουμάτρα της Ινδονησίας. Οι επιθέσεις των Χούθι αναγκάζουν τα πλοία να κάνουν τον περίπλου της Αφρικής, αυξάνοντας θεαματικά χρόνο, καύσιμα, ασφάλιστρα και ναύλα.