Πρόεδρος της Δημοκρατίας: Όλη η διαδικασία εκλογής και η θητεία του

Τις τελευταίες εβδομάδες η συζήτηση γύρω από το ποιός/α θα είναι ο/η επόμενος/η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο. Τη συζήτηση άνοιξε η Νέα Αριστερά και ο Αλέξης Χαρίτσης με την πρόταση υποψηφιότητας του Χρήστου Ράμμου, η οποία, όμως, ομολογουμένως δεν πήγε και τόσο… καλά.  Σταδιακά, παρατηρήθηκε μία κλιμακούμενη αύξηση του ενδιαφέροντος γύρω από το θέμα, με τους περισσότερους, βέβαια, να κρατούν τα «χαρτιά» τους κλειστά.

Οι μοναδικές κινήσεις έγιναν από την Πλεύση Ελευθερίας, με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου να προτείνει – έστω και ανεπίσημα – για τη θέση τον… πατέρα της (!), ενώ λίγες μέρες νωρίτερα έγινε η πρώτη ενδιαφέρουσα πρόταση, αφού ο  ΣΥΡΙΖΑ πρότεινε για ΠτΔ την πρώην υπουργό του ΠΑΣΟΚ, Λούκα Κατσέλη.

Από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας ο Κωνσταντίνος Τασούλας, όπως αρκετές μέρες νωρίτερα έχει εκτιμήσει «Η Άποψη» , είναι η τελική επιλογή του πρωθυπουργού.

Η διαδικασία εκλογής:

Η θητεία της νυν Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, ολοκληρώνεται στις 13 Μαρτίου 2025. Σύμφωνα με το άρθρο 32 του Συντάγματος, η διαδικασία εκλογής του νέου Προέδρου δεν μπορεί να ξεκινήσει μετά τις 13 Φεβρουαρίου, καθώς εκείνη προβλέπεται να ξεκινήσει τουλάχιστον έναν μήνα πριν τη λήξη της θητείας.

Σύμφωνα, ξανά, με το άρθρο 32 του Συντάγματος, αναφορικά με τη διαδικασία εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, προβλέπονται τα παρακάτω:

1. Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη Βουλή γίνεται με ονομαστική ψηφοφορία και σε ειδική συνεδρίαση, που συγκαλείται από τον Πρόεδρο της Βουλής έναν τουλάχιστο μήνα πριν λήξει η θητεία του εν ενεργεία Προέδρου της Δημοκρατίας, κατά τα οριζόμενα στον Κανονισμό της Βουλής. Σε περίπτωση οριστικής αδυναμίας του Προέδρου της Δημοκρατίας να εκπληρώσει τα καθήκοντά του, κατά τους ορισμούς του άρθρου 34 παράγραφος 2, καθώς επίσης και σε περίπτωση που ο Πρόεδρος παραιτηθεί, πεθάνει ή κηρυχθεί έκπτωτος κατά τις διατάξεις του Συντάγματος, η συνεδρίαση της Βουλής για την εκλογή νέου Προέδρου της Δημοκρατίας συγκαλείται μέσα σε δέκα ημέρες το αργότερο αφότου έληξε πρόωρα η θητεία του προηγούμενου Προέδρου.

2. Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας γίνεται σε κάθε περίπτωση για πλήρη θητεία.

3. Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται εκείνος που συγκέντρωσε την πλειοψηφία των δύο τρίτων του συνολικού αριθμού των βουλευτών. Αν δεν συγκεντρωθεί η πλειοψηφία αυτή, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται ύστερα από πέντε ημέρες. Αν δεν επιτευχθεί ούτε στη δεύτερη ψηφοφορία η οριζόμενη πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται ακόμη μία φορά ύστερα από πέντε ημέρες, οπότε εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκέντρωσε την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών.

4. Αν δεν επιτευχθεί ούτε και στην τρίτη ψηφοφορία η αυξημένη αυτή πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται ύστερα από πέντε ημέρες και εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Αν δεν επιτευχθεί ούτε αυτή η πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται ύστερα από πέντε ημέρες και εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκέντρωσε τη σχετική πλειοψηφία. Σε περίπτωση ισοψηφίας εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκέντρωσε το μεγαλύτερο αριθμό ψήφων στην πρώτη ψηφοφορία της προηγούμενης παραγράφου.

5. Αν η Βουλή είναι απούσα, συγκαλείται εκτάκτως για να εκλέξει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κατά τους ορισμούς της παραγράφου 4.
Αν η Βουλή έχει διαλυθεί με οποιονδήποτε τρόπο, η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας αναβάλλεται ώσπου να συγκροτηθεί σε σώμα η νέα Βουλή και μέσα σε είκοσι ημέρες, το αργότερο, από τη συγκρότησή της, σύμφωνα με όσα ορίζονται στις παραγράφους 3 και 4, αφού τηρηθούν και οι ορισμοί της παραγράφου 1 του άρθρου 34.

6. Αν η διαδικασία για την εκλογή νέου Προέδρου, που ορίζεται στις προηγούμενες παραγράφους, δεν περατωθεί εγκαίρως, ο ήδη Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξακολουθεί να ασκεί τα καθήκοντά του και μετά τη λήξη της θητείας του ώσπου να αναδειχθεί νέος Πρόεδρος.

Όσον αφορά τα απαραίτητα προσόντα που οφείλει να έχει ένας/μία υποψήφιος/α, εκείνα ορίζονται με σαφήνεια από το άρθρο 31 του Συντάγματος. Ευσύνοπτα, προβλέπεται το πρόσωπο να κατέχει την ελληνική ιθαγένεια για τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν την εκλογή, καθώς και την ελληνική καταγωγή από τον πατέρα ή μητέρα. Επιπλέον, θα πρέπει να έχει συμπληρώσει 41ο έτος της ηλικίας, αλλά και, φυσικά, να κατέχει ενεργητικό εκλογικό δικαίωμα (εκλέγειν).

Η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι πενταετής και δύναται να επεκταθεί είτε σε περίπτωση πολέμου, όπου παραμένει στο αξίωμά του μέχρι την ολοκλήρωσή του, είτε σε περίπτωση κατά την οποία η διαδικασία εκλογής του νέου Προέδρου δεν περατωθεί εγκαίρως.

Τέλος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, παρότι είναι ο ανώτατος ηγέτης του ελληνικού κράτους, δεν δικαιούται θεσμικά ούτε να ασκήσει ούτε να χαράξει πολιτική. Ο ρόλος, έπειτα από την αναθεώρηση Συντάγματος του 1986, είναι καθαρά συμβολικός, αφού η εξουσία ασκείται από τον Πρόεδρο της εκάστοτε κυβέρνησης.

Σημειώνεται ότι το αξίωμα είναι ασυμβίβαστο με οποιοδήποτε άλλο αξίωμα, θέση ή έργο.