Προς τα πού έφυγαν οι ψηφοφόροι ρε παιδιά;

Οι μισοί υπουργοί εκτιμούν ότι χάθηκαν προς τα δεξιά οι δυνάμεις και οι άλλοι μισοί προς το κέντρο

Δεν είναι καθόλου εύκολη η επόμενη ημέρα στη Νέα Δημοκρατία. Ναι μεν προς ώρας η Νέα Δημοκρατία παίζει χωρίς αντίπαλο, όμως όπως έδειξαν και οι κάλπες της Κυριακής το κουβάρι έχει αρχίσει να ξετυλίγεται.

Του Μιχάλη Κωτσάκου

Οι παλιές καραβάνες της πολιτικής εδώ και χρόνια στις off the record συζητήσεις τους με δημοσιογράφους λένε μία ατάκα: «Αν ξεκινήσει και ξετυλίγεται το κουβάρι δεν μπορείς να το μαζέψεις». Αυτή τη στιγμή η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση. Για δεύτερη φορά μέσα σε λίγους μήνες πέτυχε μία Πύρρειο νίκη, όπως δήλωσε το βράδυ των εκλογών ο Παύλος Μαρινάκης.

Χρησιμοποιούμε τον όρο «Πύρρειος νίκη» όταν ένας πρωταγωνιστής αναδεικνύεται μεν νικητής, όμως έχει υποστεί τόσο βαριές απώλειες, που μελλοντικά θα του είναι δύσκολο ή αδύνατο να συνεχίσει να αγωνίζεται για την επίτευξη των στόχων του. Ο βασιλιάς Πύρρος και ο στρατός του το 279 π. Χ. νίκησε τους Ρωμαίους στο Άσκλον (σημερινό Άσκολι), όμως έχασε πολλούς άνδρες και τους πιο επίλεκτους αξιωματικούς του – αναγκάστηκε έτσι να μεταβάλει τα αρχικά σχέδιά του, τα οποία προέβλεπαν πορεία προς τη Ρώμη. Μάλιστα ο Πλούταρχος έγραψε πως όταν ένας στρατιώτης πλησίασε τον Πύρρο για να τον συγχαρεί, αυτός του απάντησε αυτοσαρκαστικά, «μια ακόμα νίκη επί των Ρωμαίων και θα χαθούμε εντελώς».

Στην περίπτωση της Νέας Δημοκρατίας δεν απώλεσε ούτε στρατηγούς, ούτε στρατιώτες, αλλά ψηφοφόρους. Κάτι που το είχαν διαγνώσει αρκετά μικρομεσαία στελέχη και είχαν χτυπήσει καμπανάκια στην Πειραιώς. Κι όπως μας έλεγε πρόεδρος ΔΗΜ.Τ.Ο. στον Βόρειο Τομέα της Αθήνας «μέχρι και τις εκλογές του Ιουνίου του 2023 οι περισσότερες τοπικές οργανώσεις της Νέας Δημοκρατίας μάζευαν απλό κόσμο στις εκδηλώσεις. Τώρα οι εκδηλώσεις για την στήριξη των ευρωβουλευτών πραγματοποιήθηκαν, αλλά έβλεπες τα ίδια και τα ίδια πρόσωπα. Απλά την μία βραδιά ήταν στο Χαλάνδρι, την επόμενη στο Γαλάτσι, μεθαύριο στον Παπάγο και παραμεθαύριο στο Ψυχικό. Είχαμε μπούγιο, αλλά ελάχιστους μη κομματικούς, απλούς δηλαδή ψηφοφόρους». Αυτές οι εικόνες υπήρχαν σε όλες τις εκδηλώσεις της Νέας Δημοκρατίας, ενώ και στην κεντρική συγκέντρωση του κυβερνώντος κόμματος στην πλατεία Συντάγματος ο κόσμος ήταν πολύ λιγότερος έναντι των προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων και δίχως ιδιαίτερο παλμό. Και όπως τονίζουν αρκετοί πολιτικοί αναλυτές «αν υπήρχε ένας ισχυρός αντίπαλος μπορεί και να έχανε η Νέα Δημοκρατία, καθώς θα υπήρχαν απ’ ευθείας μετακινήσεις ψηφοφόρων στον αντίθετο πόλο όπως συνέβαινε πάντα».

Τα καμπανάκια χτύπησαν, τα κυβερνητικά και τα κομματικά στελέχη, οι βουλευτές και οι πολιτευτές πέρασαν από όλες τις εκπομπές μετά το αποτέλεσμα των εκλογών χρησιμοποιώντας την ίδια ατάκα «λάβαμε το μήνυμα». Μία ατάκα που την έχουμε ακούσει εδώ και δεκαετίες από όλους τους προηγούμενους πρωθυπουργούς ανεξαρτήτως κόμματος και ιδεολογίας. Όλοι έλαβαν το μήνυμα, αλλά συνήθως αυτοί που το λάμβαναν έχαναν την επόμενη μάχη. Πιο πολύ θυμίζει μία ντεφορμέ ομάδα που προσπαθεί να πάρει τον αγώνα με την φανέλα. Σε ένα ματς τα καταφέρνει, στο δεύτερο τη γλιτώνει, στο τρίτο όμως την πατάει.

Οι διαφωνίες για τις απώλειες

Το μεγάλο πρόβλημα της κυβέρνησης και του κυβερνώντος κόμματος είναι ότι  διαβάζουν με διαφορετικό τρόπο τα μηνύματα των πολιτών. Και αυτών που γύρισαν την πλάτη στη Νέα Δημοκρατία και αυτών που επέλεξαν την αποχή. Έτσι λοιπόν, παρατηρείται ένα χάσμα στις απόψεις για το ποιοι ψηφοφόροι εγκατέλειψαν το κυβερνών κόμμα και που πήγαν.

Άλλοι υποστηρίζουν πως έφυγαν οι παραδοσιακοί δεξιοί ψηφοφόροι που είδαν το κόμμα τους να κάνει στροφή προς το κέντρο και την κεντροαριστερά και γι’ αυτό επέλεξαν πιο συντηρητικά κόμματα που προμόταραν το παρελθόν τους, όπως η Φωνή Λογικής που κατάφερε να εκλέξει την επικεφαλής του κόμματος Αφροδίτη Λατινοπούλου ως ευρωβουλευτή. Και δεν μιλάμε για μία απλή δεξιά πολιτικός, αλλά όλοι θυμόμαστε και τις ομοφοβικές επιθέσεις της κ. Λατινοπούλου μέσω του διαδικτύου και των social media, που ήταν ο βασικός λόγος διαγραφής της από τη Νέα Δημοκρατία.

Υπάρχουν όμως και αυτοί που ισχυρίζονται πως η Νέα Δημοκρατία απώλεσε τις δυνάμεις της κυρίως από το κέντρο, όπου σύμφωνα με τα στοιχεία του exit poll οι κεντρώοι ψηφοφόροι-όπως αυτοπροσδιορίζονται- ανέδειξαν ως πρώτη δύναμη το ΠΑΣΟΚ.

Παρομοίως διαφωνούν και για τις αιτίες που προκάλεσαν την εκλογική υποχώρηση και υποδεικνύουν αντίθετες κατευθύνσεις. Οι διαφορετικές ερμηνείες του εκλογικού αποτελέσματος, ακόμα και μεταξύ κορυφαίων στελεχών, φέρνουν στην επιφάνεια ένα πολιτικό χάσμα που υπάρχει στη Ν.Δ. εδώ και πολύ καιρό και το οποίο το κυβερνών κόμμα το μακίγιαρε. Βέβαια ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας είναι αυτός που επιλέξει την πολιτική κατεύθυνση, αλλά το σωστό είναι να ακούει και την βάση, αλλά και τα στελέχη με διαφορετική άποψη.

Άλλα οι δεξιοί, άλλα οι κεντρώοι

Η Ν.Δ. έχασε περισσότερους από 700.000 ψηφοφόρους από τις προηγούμενες ευρωεκλογές, ενώ, σε σύγκριση με τις περσινές εθνικές εκλογές, η απώλεια των ψηφοφόρων της είναι περίπου 1.000.000 και στην κυβέρνηση διαφωνούν τώρα για το ποιοι είναι αυτοί και πού πήγαν. Έχουν δημιουργηθεί δύο δεξαμενές σκέψεις οι οποίες διαφωνούν για το αν αυτοί που τους εγκατέλειψαν (οριστικά ή προσωρινά, θα δείξει) είναι οι δεξιοί ψηφοφόροι, ή οι κεντρώοι. Ο Μάκης Βορίδης, ο Άδωνις Γεωργιάδης και κάποιοι άλλοι θεωρούν ότι οι απώλειες ήταν κυρίως από δεξιά, γι’ αυτό και ενισχύθηκαν τα συντηρητικότερα κόμματα της αντιπολίτευσης. Την ίδια εκτίμηση έχει ο Αντώνης Σαμαράς αλλά και καραμανλικοί που θεωρούν ότι τους αποδοκίμασαν αρκετοί παραδοσιακοί ψηφοφόροι.

Από την άλλη πλευρά ο Άκης Σκέρτσος, ο Δημήτρης Καιρίδης και άλλοι υπουργοί διαφωνούν μαζί τους και υποστηρίζουν ότι οι απώλειες ήταν από το κέντρο και όχι από δεξιά. Μάλιστα από την ίδια ομάδα σκέψης επιχειρηματολογούν πως «αν είχαν φύγει οι δεξιοί, δεν θα είχε εκλεγεί ο Φρέντης Μπελέρης». Ακριβώς το αντίθετο επιχείρημα προβάλλουν οι «δεξιοί» της κυβέρνησης, αφού ισχυρίζονται ότι ο Μπελέρης λειτούργησε ως ανάχωμα και χωρίς αυτόν οι δεξιές απώλειες θα ήταν περισσότερες. Οι «κεντρώοι», όμως, θεωρούν ότι η υποψηφιότητά του ίσως έδιωξε ψηφοφόρους του κέντρου.

Αυτό το ιδιότυπο debate μεταξύ «δεξιών» και «κεντρώων» αλλά και η σαφής διαφοροποίηση που υπάρχει μεταξύ των παραδοσιακών στελεχών της Ν.Δ. και των «νεοφερμένων» αναμένεται να απασχολήσουν πολύ σοβαρά το κυβερνών κόμμα το επόμενο διάστημα, καθώς η σύγκρουση αυτή, της οποίας παρακολουθούμε τώρα το πρελούδιο, θα καθορίσει την ταυτότητα και το μέλλον της Ν.Δ. Πολύ σύντομα η ηγεσία θα χρειαστεί να απαντήσει στο ερώτημα «που πάμε». Κι όπως μας έλεγε ένα παραδοσιακό στέλεχος της δεξιάς παράταξης «θα πρέπει να αποφασίσουμε τη ρότα μας. Δεν μπορούμε να μιλάμε ότι μένουμε πιστοί στην ιδεολογία της Ν.Δ., αλλά να διαλέγουμε πρόσωπα να την υπηρετήσουν, τα οποία μέχρι προχθές την κατηγορούσαν ως αντίπαλοι μας και αντέτειναν μία διαφορετική πολιτική». Και η αλήθεια είναι ότι η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν θυμίζει το παραδοσιακό δεξιό κόμμα. Κάτι που έχει πει επανειλημμένως και ο ίδιος ο πρωθυπουργός τονίζοντας πως «η Ν.Δ. είναι το πολιτικό κέντρο». Πιο πολύ μοιάζει με ένα κεντρώο κόμμα. Και βέβαια λογικά σκέπτονται κάποιες παλιές καραβάνες της δεξιάς ότι η Νέα Δημοκρατία έχει υποστεί ιδεολογική αλλοίωση.

Όπως γίνεται αντιληπτό η απάντηση στο ερώτημα «ποιοι είμαστε και που πάμε» είναι ζωτικής σημασίας, καθώς η συνύπαρξη δύο τόσο διαφορετικών ρευμάτων κάτω από την ίδια κομματική στέγη θέλει κάτι παραπάνω από ισορροπία τρόμου. Θέλει κανόνες. Στη νίκη είναι όλοι αγκαλιές και φιλιά. Τώρα είναι ίσως η πιο δύσκολη περίοδος. Διότι μπορεί να μην ηττήθηκε η Νέα Δημοκρατία, αλλά πολλές φορές μία Πύρρειος νίκη (όπως την χαρακτήρισε ο Παύλος Μαρινάκης) είναι πολύ χειρότερη από μία ήττα. Διότι μετά από μία ήττα συνήθως λειτουργεί το αίσθημα της αυτοσυντήρησης. Τουναντίον με αυτό το αποτέλεσμα και λόγω της διαφοράς που κράτησε η Ν.Δ. είναι πολύ πιθανό μετά το αρχικό σοκ να επέλθει εκ νέου η στασιμότητα.

Οι διαφορετικές ερμηνείες

Όπως διαφωνούν στη Ν.Δ. για το ποιοι ψηφοφόροι τούς εγκατέλειψαν, έτσι διαφωνούν και για τις αιτίες. Άλλοι θεωρούν ως αιτίες τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών, την εγκληματικότητα, το μεταναστευτικό και τα εθνικά θέματα, άλλοι την ακρίβεια, την καθυστέρηση μεταρρυθμίσεων και τον καθαρισμό οικοπέδων για την πυροπροστασία του, όπως και η αύξηση των τιμολογίων του ηλεκτρικού ρεύματος. Και ο κυνικός κατά πολλούς τρόπους που το επικοινώνησαν ο Θόδωρος Σκυλακάκης και ο γεν. γραμματέας Ενέργειας, Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης με το περίφημο «thats all» που είπε σε τηλεοπτική εκπομπή και κόντεψαν να πάθουν εγκεφαλικό όχι μόνο οι παρουσιαστές, αλλά και οι τηλεθεατές.

Ο πρωθυπουργός, από αυτά που είπε δημόσια, φάνηκε να θεωρεί ότι η ακρίβεια και τα προβλήματα της καθημερινότητας του πολίτη ήταν αυτά που κυρίως προκάλεσαν τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων. Ο ίδιος, πάντως, δεν περίμενε ένα τόσο αρνητικό αποτέλεσμα, καθώς πολλοί από τους συνεργάτες του, παρουσίαζαν μία διαφορετική εικόνα. Του έδιναν την εικόνα ότι το πολύ-πολύ η Ν.Δ. να απολέσει δύο μονάδες από τον στόχο του 33% που είχε θέσει. Εδώ μιλάμε όμως για πέντε μονάδες και εάν υπολογίσουμε τη φθορά μέσα σε ένα χρόνο από τις εθνικές εκλογές, τότε το κοντέρ ανεβαίνει στο -13%..

Ο ανασχηματισμός είναι το παραδοσιακό «φάρμακο» σε αυτές τις περιπτώσεις, μετά από κάθε εκλογική υποχώρηση. Πρόκειται για την κλασική συνταγή που ακολουθείται, αν και ποτέ δεν λύνει από μόνη της τα προβλήματα, ενίοτε τα μεγαλώνει κιόλας. Αναλώσιμοι υπουργοί υπάρχουν πάντα και είναι (και) γι’ αυτές τις δουλειές. Εξάλλου ο πρώτος διδάξας σε αυτό ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου. Άλλωστε όλες τις σημαντικές κυβερνητικές αποφάσεις τις λαμβάνει το επιτελείο του Μαξίμου, το λεγόμενο «Επιτελικό Κράτος» όπου παράγεται η κυβερνητική πολιτική. Εκεί αποφασίζεται η στρατηγική και η απεύθυνση. Και οι υπουργοί εκτελούν. Το δε Υπουργικό Συμβούλιο αποτυπώνει τους συσχετισμούς και τις ισορροπίες. Αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θεωρούσε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά και έπαιρνε βελτίωση, θα το είχε αλλάξει πριν από τις εκλογές. Προφανώς δεν διαπίστωνε σημαντικές αδυναμίες. Οπότε και ο ανασχηματισμός- από τη στιγμή που δεν αλλάζει κάτι στο Επιτελικό Κράτος- μοιάζει με την θυσία της Ιφιγένειας. Απομακρύνθηκαν κάποιοι υπουργοί με χαμηλή δημοφιλία, δείχνοντας ότι έλαβε το μήνυμα.

Οι περισσότεροι υπουργοί της κυβέρνησης επισημαίνουν ότι η Ν.Δ. παραμένει ισχυρή και ο λαός εξακολουθεί να εμπιστεύεται τον Κυριάκο Μητσοτάκη και να μην έχει εναλλακτικές. Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, σχολιάζοντας την εκλογική υποχώρηση, μίλησε για παροδικό φαινόμενο που, όπως ήρθε, θα φύγει. Ο Κωστής Χατζηδάκης τόνισε ότι η Ν.Δ. παραμένει κυρίαρχη δύναμη και ο Δημήτρης Καιρίδης είπε ότι, σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ε.Ε., εδώ δεν διαμαρτύρεται κανείς για το μεταναστευτικό. «Για το μεταναστευτικό δεν έχω ακούσει τίποτα» είπε και ανέφερε ως απόδειξη ότι «στο ανατολικό Αιγαίο πήγαμε καλά». Παρά το γεγονός ότι ο κ. Καιρίδης ευλόγησε τα γένια του δεν κατάφερε να διασωθεί στον χθεσινό ανασχηματισμό.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, είπε ότι δεν βλέπει τόσο αρνητική την κατάσταση. Αντιλαμβάνεται πως κάποιοι θα ήθελαν περισσότερα αποτελέσματα, αλλά θεωρεί ότι η κυβέρνηση έχει κάνει πολλά και δεν μπορεί να αλλάξει προβλήματα δεκαετιών τόσο σύντομα. Τις απώλειες από δεξιά ανέφερε ότι τις θεωρεί «απολύτως ελέγξιμες» και μη σημαντικές σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ πιστεύει ότι θα ήταν ακόμα λιγότερες αν είχαμε εθνικές εκλογές. Σε συνέντευξή του τόνισε επίσης πως το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών «δεν αποτυπώνει συσχετισμό δυνάμεων όσον αφορά την κυβερνησιμότητα».

Στο ίδιο κλίμα και ο Άκης Σκέρτσος, ο οποίος θεωρεί πως δεν υπήρξε κάποια αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό και στους πολιτικούς συσχετισμούς και πως ακόμη και με χαμηλότερα ποσοστά υπάρχει εμπιστοσύνη στον πρωθυπουργό, καθώς η Ν.Δ. έχει μεγάλη διαφορά από το δεύτερο κόμμα. Απαντώντας μάλιστα σε όσους μέσα στη ΝΔ υποστήριζαν ότι τους έβλαψε ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών, ανέφερε ότι αυτή ήταν μια γενναία πρωτοβουλία του πρωθυπουργού και «αν είναι να υπάρχει πολιτικό κόστος για τέτοιες κατακτήσεις σε επίπεδο κοινωνικών δικαιωμάτων, ας είναι κι αυτό». Μία δήλωση που δημιουργεί αναβρασμό στους παραδοσιακούς νεοδημοκράτες, οι οποίοι ακόμη δεν μπορούν να χωνέψουν ότι η κυβέρνηση βιάστηκε για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών αν και ήταν θεσμοθετημένο το σύμφωνο συμβίωσης.

 

Διαβάστε επίσης

Χρησιμοποιούμε cookies για λόγους στατιστικών & επισκεψιμότητας Συμφωνώ Περισσότερα