Προσχέδιο Ολγκίν για το Κυπριακό: Ο διάβολος της «χαλαρής ομοσπονδίας» κρύβεται στις λεπτομέρειες;   

Λένε ότι ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες και απο την ώρα που η έγκυρη βρετανική εφημερίδα Independent αποκάλυψε ότι η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, φέρεται να επεξεργάζεται ένα νέο πλαίσιο για την επανέναρξη της διαδικασίας επίλυσης της κατοχής της Μεγαλονήσου, όλοι αναζητούν ποιοι «διαβολοί» μπορεί να έχουν βρεί κρυσφήγετο πίσω από τις γραμμές όωνσ λέγονται και γράφονται.

Κατά την εφημερίδα, το υπό διαμόρφωση προσχέδιο απομακρύνεται από το κλασικό μοντέλο διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και κινείται προς μια πιο αποκεντρωμένη και ευέλικτη μορφή διακυβέρνησης.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής πλευράς μέσω μιας δομής που θα επιτρέπει διαφορετικές πολιτικές ερμηνείες από τις δύο κοινότητες. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, η αρχιτεκτονική της συμφωνίας θα μπορούσε να παρουσιάζεται ως «ομοσπονδία» από την ελληνοκυπριακή πλευρά και ως «συνομοσπονδία» από την τουρκοκυπριακή, αξιοποιώντας μια μορφή «δημιουργικής ασάφειας».

Τα βασικά στοιχεία του προσχεδίου

Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Independent, η πρόταση προβλέπει:

• Δημιουργία δύο συνιστώντων κρατών με πολιτική ισότητα.

• Περιορισμένες αρμοδιότητες της κεντρικής κυβέρνησης, η οποία θα αναλαμβάνει μόνο ζητήματα που δεν μπορούν να ασκούνται χωριστά.

• Ευρεία αυτονομία των δύο συνιστώντων κρατών στην άσκηση των περισσότερων κυβερνητικών εξουσιών.

Για τα κοινά ομοσπονδιακά όργανα εξετάζονται:

• Εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο, με συμμετοχή των δύο ηγετών και αναλογία εκπροσώπησης 2-1 ή 3-1 υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς.

• Κοινό συμβούλιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών, αντί πλήρως εκλεγμένου ομοσπονδιακού κοινοβουλίου.

• Κοινό υπουργικό συμβούλιο με πέντε ή έξι βασικά υπουργεία, μεταξύ των οποίων Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών, Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.

• Καθοριστική ψήφος Τουρκοκύπριου υπουργού σε ορισμένες αποφάσεις του υπουργικού συμβουλίου, ως μηχανισμός διασφάλισης της πολιτικής ισότητας.

Βαρώσια και εδαφικές ρυθμίσεις

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι, σε αντάλλαγμα για ευρεία αυτονομία και μορφή αναγνώρισης των τουρκοκυπριακών δομών, η τουρκοκυπριακή πλευρά θα καλούνταν να προχωρήσει σε επιστροφή εδαφών, συμπεριλαμβανομένων των Βαρωσίων.

Παράλληλα εξετάζονται:

• αντικατάσταση του συστήματος εγγυήσεων του 1960 από πολυεθνική φόρμουλα ασφαλείας με αναφορά στο ΝΑΤΟ,

• μεταβατική περίοδος δύο έως τριών ετών,

• σταδιακή επιστροφή εδαφών,

• προώθηση των τουρκοκυπριακών αιτημάτων για «απευθείας εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας επαφές».

Σύνδεση με φυσικό αέριο και σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας

Η Independent υποστηρίζει ακόμη ότι το υπό συζήτηση πλαίσιο συνδέεται με ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, όπως:

• η αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο,

• η αναβάθμιση των σχέσεων Ευρωπαϊκή Ένωση – Τουρκίας,

• η προοπτική εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης ΕΕ – Τουρκίας.

Σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν εμφανίζεται πιο πρόθυμος να διαπραγματευθεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης παρουσιάζεται πιο επιφυλακτικός, λαμβάνοντας υπόψη και τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.

Η εφημερίδα επισημαίνει επίσης ότι μια πιθανή συμφωνία θα είχε ιδιαίτερη σημασία για το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω του καθεστώτος των δύο κυρίαρχων βρετανικών βάσεων στην Κύπρο και του ρόλου τους στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής.

Η θέση της Λευκωσίας

Η κυπριακή πλευρά, πάντως, απορρίπτει την εικόνα περί έτοιμου σχεδίου. Ο αναπληρωτής ύπατος αρμοστής της Κύπρου στο Λονδίνο, Σπύρος Μιλτιάδης, δήλωσε στην Independent ότι, από όσο γνωρίζει, δεν υπάρχει επίσημη πρόταση του ΟΗΕ επί της οποίας να έχει ζητηθεί από τα μέρη να τοποθετηθούν.