Σε κινούμενη άμμο κινείται το Μαξίμου

Παλιές καραβάνες της πολιτικής όταν έκαναν μαθήματα σε νεώτερους έλεγαν πως «όταν μία κυβέρνηση ξεκινάει να διαρρέει από νωρίς οικονομικά μέτρα που θα λάβει τους επόμενους μήνες, τότε νιώθει πως το έδαφος, στο οποίο κινείται δεν είναι σταθερό, αλλά μοιάζει περισσότερο με περιβάλλον κινούμενης άμμου». 

Του Μιχάλη Κωτσάκου

Η εξαγγελία οριζόντιων μέτρων ενίσχυσης, αυξήσεων ή επιδομάτων, ειδικά όταν πλησιάζουν εκλογές, ή μετά από περιόδους έντονης αμφισβήτησης, μπορεί να ερμηνευτεί ως προσπάθεια «αγοράς» χρόνου. Επίσης η έμφαση σε μεγάλα πλεονάσματα, τα οποία συχνά προέρχονται από υπερφορολόγηση, χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθεί η σταθερότητα, αλλά μπορεί να κρύβει την αδυναμία ανάπτυξης της πραγματικής οικονομίας.

Σε αυτό το σημείο βρίσκεται η κυβέρνηση που πριν από δέκα ημέρες εξήγγειλε μέτρα ανακούφισης για τα οποία οι πολίτες δεν πανηγύρισαν, όπως περίμεναν οι «Επιτελικοί». Τουναντίον ασκήθηκε σκληρή κριτική και από τους συνταξιούχους για τα 50 ευρώ αύξηση στο επίδομα του Νοεμβρίου, αλλά και σε ότι αφορά την επιδότηση ενοικίου. Λίγο αναθάρρησαν οι οφειλέτες με τις 72 δόσεις, όμως οι πολλές προϋποθέσεις που υπάρχουν για την ένταξη σε αυτό το μέτρο δεν επιτρέπει ιδιαίτερη αισιοδοξία.

Έτσι λίγες ημέρες μετά την εξαγγελία των μέτρων ο επικοινωνιακός βραχίονας του Μαξίμου ξεκίνησε νέες διαρροές, σχετικά με το τι ετοιμάζει η κυβέρνηση για τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Έτσι το νέο αφήγημα που στήνεται κάνει λόγο για ένα νέο σύνολο μέτρων που θα στοχεύουν σε μισθωτούς, επιχειρήσεις, επαγγελματίες και ιδιοκτήτες ακινήτων. Μάλιστα για να γίνει πειστικό το αφήγημα δηλώνεται πως ενόψει ΔΕΘ η κυβέρνηση επιταχύνει τον σχεδιασμό νέου κύκλου φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων, επιδιώκοντας να διαμορφώσει ένα πακέτο με σαφές αποτύπωμα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Μάλιστα επισημαίνεται ότι «οι παρεμβάσεις αυτές, που βρίσκονται ήδη στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον αυξημένων διεθνών αβεβαιοτήτων και πολιτικών εξελίξεων στο εσωτερικό».

Και φυσικά στα ίδια non paper που αποστέλλονται στα φιλικά προς το Μαξίμου ΜΜΕ δίνεται έμφαση και στα προηγούμενα, όπως οι φοροελαφρύνσεις που τέθηκαν σε εφαρμογή από την αρχή του 2026 και οι οποίες πήγαν άπατες λόγω της ακρίβειας. Φοροελαφρύνσεις που ουδείς μέσος πολίτης τις κατάλαβε στο πορτοφόλι του, καθώς πριν χαρεί ότι του έμειναν λίγα ευρώ στην τσέπη, τα ξόδεψε σε χρόνο ρεκόρ για τις αγορές βασικών ειδών. «Στόχος είναι η αφαίρεση βαρών, με μείωση φόρων και εισφορών», δήλωσε προ ημερών ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, προϊδεάζοντας για τη φιλοσοφία των παρεμβάσεων. Δηλώσεις που είχαν γίνει και προ ολίγων μηνών και που θα τις ακούσουμε και το επόμενο διάστημα, αλλά θα είναι δίχως αντίκρισμα για τον απλό κόσμο.

Οι εφεδρείες

Στο επίπεδο των έκτακτων μέτρων, το οικονομικό επιτελείο έχει διατηρήσει «εφεδρεία» 200 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση πιθανών αναταράξεων στην ενέργεια. Μετά τη συνέχιση των επιδοτήσεων σε καύσιμα και αγροτικές εισροές, στο τέλος Μαΐου θα επανεξεταστεί το ενδεχόμενο νέου Fuel Pass, εφόσον οι τιμές της βενζίνης παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.

Σε ό,τι αφορά το πακέτο της ΔΕΘ, στο τραπέζι βρίσκονται ήδη συγκεκριμένα σενάρια για μόνιμες παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών, η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα και η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών. Το βασικό πακέτο για το 2027 εκτιμάται σε περίπου 1 δισ. ευρώ, με ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσής του.

Παράλληλα, εξετάζονται πρόσθετες κινήσεις, όπως μείωση της φορολογίας στα εισοδήματα από ενοίκια, διορθώσεις στο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών και παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ, ενόψει και της μελλοντικής αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών, οι οποίες παραμένουν αμετάβλητες από το 2021, παρά τις σημαντικές αποκλίσεις από τις εμπορικές τιμές.

Στρατηγική σε τρεις κατευθύνσεις

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η κυβερνητική στρατηγική ως τις κάλπες θα κινηθεί σε τρεις κατευθύνσεις:

1. Παροχές και φοροελαφρύνσεις με στόχο τη μεσαία τάξη και τους οικονομικά πιεσμένους πολίτες.
2. Ισχυρό δίλημμα σταθερότητας, με το επιχείρημα ότι η χώρα δεν αντέχει περιόδους αβεβαιότητας, ιδιαίτερα σε περιβάλλον πρωτοφανούς παγκόσμιας αστάθειας.
3. Έντονη πόλωση απέναντι σε μια αντιπολίτευση που εμφανίζεται κατακερματισμένη και χωρίς καθαρή εναλλακτική πρόταση εξουσίας.

«Το 30% στις πρώτες κάλπες, είναι το κατώφλι πολιτικής αντοχής» σημειώνουν κυβερνητικά στελέχη με εμπειρία σε εκλογικές αναμετρήσεις και εκτιμούν ότι αν η ΝΔ πετύχει να περάσει αυτόν τον πήχη, τότε, με τον διαφαινόμενο πολυκερματισμό των κομμάτων της αντιπολίτευσης και την πόλωση που θα δημιουργηθεί, θα κατορθώσει να ανεβάσει κατά τουλάχιστον τρεις ποσοστιαίες μονάδες τα ποσοστά της στις επόμενες κάλπες. Αρκεί, όπως λένε, να πείσει ως τότε τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους της Ν.Δ. να μην καθίσουν σπίτι, τους κεντρώους να μην στραφούν αλλού και τους αναποφάσιστους ότι, παρά τα λάθη, δεν υπάρχει ασφαλέστερη εναλλακτική.

Η ακρίβεια

Όμως την ίδια ώρα που στο Μαξίμου σχεδιάζουν την στρατηγική ενόψει των ερχόμενων εκλογών η δυσαρέσκεια της κοινωνίας δεν κάμπτεται λόγω της ακρίβειας. Μάλιστα δεν είναι λίγοι που ισχυρίζονται πως η κυβέρνηση παρακολουθεί αμήχανη τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση των νοικοκυριών να μετατρέπεται σε οργή, καθώς οι πολλαπλές κρίσεις διαλύουν τον κοινωνικό ιστό. Παρά τις υποσχέσεις, αδυνατεί να ελέγξει την ανησυχία και το άγχος, που πλέον επεκτείνονται από την ενέργεια μέχρι την περιβαλλοντική κρίση, αφήνοντας τους καταναλωτές απροστάτευτους.

Ενώ το Μαξίμου προσπαθεί να ωραιοποιήσει την κατάσταση, το 40% των καταναλωτών δηλώνει ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση σήμερα προέρχεται από τα τρόφιμα. Παρά τη «σταθερή» πορεία των τιμών που επικαλείται η κυβέρνηση, η πραγματικότητα της τελευταίας τετραετίας έχει εξαντλήσει τα νοικοκυριά. Η πρόβλεψη για το επόμενο εξάμηνο είναι εφιαλτική, με το 39% να αναμένει ότι τα τρόφιμα θα παραμείνουν η πρώτη πηγή ανησυχίας, την ώρα που το 35% περιμένει νέα εκτόξευση στα καύσιμα, εκθέτοντας την ανεπάρκεια των μέτρων στήριξης.

Οι πολίτες εξαναγκάζονται σε άμεσες προσαρμογές που θυμίζουν εποχές βαθιάς ύφεσης, καθώς η κυβερνητική πολιτική τους οδηγεί στην εξαθλίωση. Το 60% έχει ήδη αναβάλει αγορές ένδυσης και το 54% τις δαπάνες διασκέδασης, αλλά το πιο σοκαριστικό είναι ότι το 36% περιορίζει πλέον τις αγορές βασικών αγαθών. Η στροφή του 40% σε φθηνότερα προϊόντα και η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από το 29% των πολιτών, αποτελούν την πιο σκληρή ομολογία αποτυχίας για τη κυβέρνηση Μητσοτάκη.