Συνέντευξη του Θεόδωρου Φορτσάκη στην «Α»: «Καραμανλής και Σαμαράς έχουν κάνει πολλές ορθές επισημάνσεις»

Συνέντευξη στη Βασιλική Πολύζου

Κάθε λέξη που αποτυπώνεται στο χαρτί από τον Θεόδωρο Φορτσάκη έχει περίσσεια αξία, μιας και πρόκειται για έναν άριστο γνώστη της ελληνικής γλώσσας, όπως αποδεικνύει και η ακαδημαϊκή καριέρα του. Ο πρώην βουλευτής και νυν ομότιμος καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, έχει φτάσει μέχρι την κορυφή της πυραμίδας στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας. Το 2014-2015, ο Θ. Φορτσάκης διετέλεσε πρύτανης του ΕΚΠΑ, ενώ ακόμα και σήμερα είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, αντ. μέλος της Ακαδημίας Πολιτικών και Ηθικών Επιστημών της Γαλλίας  (Institut de France). Παράλληλα, ο Θ. Φορτσάκης έχει έναν καθάριο πολιτικό λόγο, εμπεριστατωμένο, γεμάτο επιχειρήματα. Χωρίς να μασήσει τα λόγια του, ο κορυφαίος επιστήμονας στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Α» επεσήμανε τα λάθη στη μάχη κατά της ακρίβειας, επικρίνει την επιδοματική πολιτική, χτυπάει καμπανάκι για τη συμπεριφορά των Τούρκων και ξεκαθαρίζει ότι δεν γίνεται να διαγράφονται ή να παραγκωνίζονται οι πρώην πρόεδροι της Νέας Δημοκρατίας και πρώην πρωθυπουργοί Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς.

 

Κύριε Φορτσάκη, σήμερα το βασικό πρόβλημα της κοινωνίας είναι η ακρίβεια. Έχετε διατελέσει και αναπληρωτής τομεάρχης Οικονομικών, όταν η Ν.Δ. ήταν στην αντιπολίτευση. Τι πήγε λάθος επί τόσα χρόνια;

«Η ακρίβεια αποτελεί πράγματι σήμερα το πρώτο θέμα που απασχολεί τον κόσμο. Οι τιμές όλων των προϊόντων και υπηρεσιών έχουν εκτιναχθεί ατιθάσευτες, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα, όμως εδώ πέραν κάθε ανεκτού ορίου. Ο πληθωρισμός μας είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Οι αιτίες είναι πολλές, εξωγενείς και εσωγενείς. Ιδιαίτερο είναι το βάρος της αύξησης στην ενέργεια και στα τρόφιμα. Ωστόσο η ενέργεια αποτελεί πρωταρχικό βασικό αγαθό, που θα έπρεπε η παραγωγή και η τιμή του να αποτελούν αντικείμενο αποτελεσματικότερου κρατικού ελέγχου. Τα υπερκέρδη των ενεργειακών επιχειρήσεων δεν δικαιολογούνται. Οι υπερβολικές τιμές εξηγούνται από μια σειρά εσφαλμένων επιλογών ή παραλείψεων, όπως η αγορά της ενέργειας αποκλειστικά από τη διεθνή χρηματιστηριακή αγορά, η έλλειψη πρόβλεψης ικανής αποθήκευσης και δικτύου μεταφοράς, π.χ. στις ΑΠΕ, η βιαστική εγκατάλειψη του λιγνίτη και άλλα. Στα τρόφιμα οι αυξήσεις είναι σε μεγάλο βαθμό κερδοσκοπικές. Λείπει ένας αποτελεσματικότερος έλεγχος των καρτέλ.».

 

Φτάνουν τα όποια έκτακτα κρατικά επιδόματα για να βγάλουν τα νοικοκυριά τον μήνα;

«Η ακρίβεια δεν υποφέρεται. Ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού ζει σε συνθήκες πραγματικής φτώχειας. Η επιδοματική πολιτική στήριξης είναι ατελέσφορη και συγκυριακή. Χρειάζονται δραστικά μέτρα τόνωσης της οικονομίας. Σήμερα η ανάπτυξη μοιάζει να περιορίζεται στον τουρισμό και στα ακίνητα, αλλά ακόμη και σε αυτούς τους τομείς είναι προβληματική. Επιβάλλεται η εκπόνηση ενός εθνικού επενδυτικού σχεδίου, γιατί φυσικά δεν μπορεί να υπάρξει εισοδηματική άνοδος χωρίς δυναμική οικονομία. Στην προσπάθεια αυτή πρέπει να συζευχθούν κράτος και ιδιώτες, κατά το πρότυπο των επιτυχημένων χωρών της Άπω Ανατολής. Αλλά χρειάζονται και μέτρα μείωσης της ενδημικής διαφοράς μεταξύ πλουσίων και φτωχών που ολοένα αυξάνεται και τείνει να λάβει χαοτικές διαστάσεις.»

 

Αυξάνονται διαρκώς και το χρέος των ιδιωτών προς το δημόσιο, αλλά και του κράτους. Γιατί επικρατεί αυτή η ασυνέπεια στις πληρωμές;

«Παρά τη σημαντική μείωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, το πραγματικό συνολικό ποσό του δημόσιου χρέους, καθώς και εκείνο το του ιδιωτικού χρέους, έχουν σημαντικά αυξηθεί. Στην αγορά επικρατεί οικονομική στενότητα, η οποία οφείλεται βέβαια στην γενικότερη οικονομική δυσπραγία, αλλά η οποία με τη σειρά της δρα αρνητικά, επιβαρύνοντας περαιτέρω την κατάσταση.».

 

Θα βοηθήσει η νέα ρύθμιση χρεών με εξόφληση στις 72 δόσεις ή θα πάει κι αυτή… άπατη;

«Οι διάφορες κατά καιρούς ρυθμίσεις προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, καμία όμως ρύθμιση δεν μπορεί να έχει ικανοποιητικό  τελικό αποτέλεσμα χωρίς πραγματική βελτίωση της γενικότερης οικονομικής κατάστασης.».

 

Υπάρχει πρόβλημα θεσμών στην Ελλάδα, κύριε καθηγητά; Το επισημαίνουν όλο και συχνότερα οι δύο  πρώην πρωθυπουργοί, ο Κώστας Καραμανλής και ο Αντώνης Σαμαράς, αλλά και ο Ευάγγελος Βενιζέλος

«Το πρόβλημα δεν είναι οι πολιτειακοί θεσμοί, που είναι γενικά οργανωμένοι σε σταθερή ορθολογική βάση, αλλά οι επιλογές και η συμπεριφορά των πολιτικών. Για παράδειγμα το πολυσυζητημένο άρθρο 86 του Συντάγματος για την ποινική ευθύνη των υπουργών δεν θα δημιουργούσε πρόβλημα αν οι βουλευτές ασκούσαν συνεπώς τα καθήκοντά τους. Η απαξίωση στη κοινή γνώμη των περισσοτέρων είναι εντυπωσιακή. Το μαρτυρούν αδιάψευστα ορισμένοι δείκτες, όπως η ολοένα αυξανόμενη εκλογική αποχή και η καταβαράθρωση των ποσοστών δημοφιλίας των πολιτικών αρχηγών. Έτσι όμως απαξιώνεται συλλήβδην το πολιτικό σύστημα. Η υποψία διαφθοράς και συγκάλυψης των σκανδάλων (που δεν αισιοδοξώ ότι θα διαλευκανθούν σύντομα) και ελέγχου της δικαιοσύνης, ακόμη και αν δεν ανταποκρινόταν πλήρως στην πραγματικότητα, δημιουργεί ένα ανησυχητικό για τη δημοκρατίας μας φαινόμενο. Σε αυτά προστίθεται η στρεβλή, αντίθετη με το Σύνταγμα, λειτουργία του πολιτεύματος, που απορρέει από την υπερσυγκέντρωση όλων των εξουσιών στον πρωθυπουργό. Αναπόφευκτα, η χαλάρωση της λειτουργίας των αντισταθμιστικών βαρών οδηγεί σε πρωθυπουργικό αυταρχισμό, που επιτάχυνε και το λεγόμενο επιτελικό κράτος. Χρειάζεται επειγόντως ανανέωση του πολιτικού προσωπικού. Έναυσμα θα μπορούσε να δώσει μια ριζική και όχι ψευδεπίγραφη αναθεώρηση του Συντάγματος, με άξονα τη σημαντική ενίσχυση των εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας, που θα έπρεπε να εκλέγεται από ευρύτερο σώμα ή απευθείας από το λαό και την περιχαράκωση των βουλευτών στα νομοθετικά και τα ελεγκτικά τους καθήκοντα. Το γαλλικό πολιτειακό μοντέλο θα μας ήταν εν προκειμένω ιδιαίτερα χρήσιμο.».

 

Μπορεί να αντέξει ένα κόμμα, όταν βρίσκονται απέναντι στην πολιτική του δύο πρώην αρχηγοί και πρωθυπουργοί;

«Τα κόμματα στη Ελλάδα λειτουργούν παλαιόθεν αρχηγικά, αυταρχικά, χωρίς εσωτερικές δημοκρατικές διαδικασίες. Όμως οι διαγραφές ή και ο παραγκωνισμός των διαφωνούντων συνιστούν διχαστική αντίδραση. Θα προτιμούσα να είχε μείνει ο Αντώνης Σαμαράς στο κόμμα και να του παρέχεται βήμα, όπως να παρέχεται και στον Κώστα Καραμανλή. Και οι δύο έχουν προβεί σε πολλές ορθές επισημάνσεις.».

 

Τα νέα κόμματα, του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρία Καρυστιανού και το αναμενόμενο του Αντώνη Σαμαρά θα επηρεάσουν το πολιτικό σκηνικό;

«Δεν  έχω μέχρι στιγμής λάβει γνώση συντεταγμένων προγραμματικών θέσεων κανενός από τα νέα κόμματα και δεν γνωρίζω τι θα κάνει ο Αντώνης Σαμαράς. Η προβολή επιθυμίας κάθαρσης και ο αντιπολιτευτικός λόγος δεν αρκούν για να οδηγήσουν σε εκλογική νίκη. Θα δούμε αν τελικά επιτευχθεί η οργάνωση μιας αποτελεσματικής αντιπολίτευσης.»

 

Φοβάστε θερμό επεισόδιο με την ολοένα πιο πολεμική στάση της Τουρκίας;

«Οι ορέξεις της γείτονος χώρας μοιάζουν ακόρεστες. Οι συνεχείς λεκτικές απειλές της, αλλά και κινήσεις της επί του πεδίου αποτυπώνουν τα όρια της πολιτικής κατευνασμού των “ήρεμων νερών”. Το δίδαγμα από τη διεθνή συγκυρία είναι ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν επιβάλλεται από μόνο του. Η χώρα πρέπει να προετοιμαστεί να αντιμετωπίσει την Τουρκία, αν χρειαστεί, και στο πεδίο.»