ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: Σε πολιτική απομόνωση ο Μητσοτάκης

Είναι γνωστό τοις πάσι ότι Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι αυτό που λέμε βράχος εμπιστοσύνης. Τουναντίον μιλάμε για ένα αναξιόπιστο πρόσωπο, το οποίος χρησιμοποιεί για ίδιον όφελος τους ανθρώπους για να πετύχει τον σκοπό του. Είτε με το να τους εργαλειοποιεί, είτε να τους βάζει τρικλοποδιές.

Του Μιχάλη Κωτσάκου

Το χειρότερο όλων είναι ότι θεωρεί εαυτόν αλώβητο, επειδή υπάρχουν πολλοί υμνολόγοι και κόλακες δίπλα του και στα φίλια ΜΜΕ. Έτσι, λοιπόν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποφάσισε να ανοίξει τον φάκελο της συνταγματικής αναθεώρησης έχοντας διττό στόχο. Αφενός μεν για να αλλάξει την ατζέντα από τα προβλήματα της καθημερινότητας που πιέζουν την κυβέρνηση σε συνδυασμό με τις αποκαλύψεις για την φωτογραφική διάταξη για την Όλγα Κεφαλογιάννη, αλλά και τις ηχηρές παρεμβάσεις από τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά. Αφετέρου για να εγκλωβίσει την αντιπολίτευση, δείχνοντας στην κοινωνία ότι μετά τον Μητσοτάκη δεν υπάρχει τίποτε άλλο.

Η αλήθεια είναι ότι η Συνταγματική Αναθεώρηση απαιτεί ευρύτερες συναινέσεις. Όμως από την άλλη με βάση την κοινοβουλευτική δύναμη των κομμάτων η εκάστοτε κυβέρνηση έχει το μαχαίρι, έχει και το πεπόνι, προκειμένου να προχωρήσει στην συνταγματική αναθεώρηση. Όμως τα θέματα που θέλει να ανοίξει ουδείς τον πιστεύει ότι όντως ενδιαφέρεται για αληθινή συναίνεση, αλλά οι περισσότεροι τον αντιμετωπίζουν ως τον μεταμφιεσμένο κακό λύκο στο παιδικό παραμύθι της «Κοκκινοσκουφίτσας».

Η εκδίκηση  

Η έκφραση «η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο» είναι γνωστή. Και φαίνεται ότι γίνεται πράξη από δύο έμπειρους δασκάλους του συντάγματος που αντιμετώπισαν στην πράξη τα… τερτίπια Μητσοτάκη. Ο λόγος για τον Ευάγγελο Βενιζέλο και τον Χρήστο Ράμμο, οι οποίοι ηγούνται της κίνησης απομόνωσης του Κυριάκου Μητσοτάκη από τα υπόλοιπα κόμματα.

Τον Ευάγγελο Βενιζέλο ο πρωθυπουργός τον εργαλειοποίησε στην εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Τότε που όλα τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ έγραφαν τις διαρροές του Μαξίμου ότι «κλείδωσε» η απόφαση του κ. Μητσοτάκη για να διαδεχθεί ο Ευάγγελος Βενιζέλος την Κατερίνα Σακελλαροπούλου. Διαρροές που όπως αποδείχθηκαν στην πράξη έγιναν με στόχο να παγιδεύσει το ΠΑΣΟΚ, το οποίο ανέμενε και δεν προχωρούσε στην δική του πρόταση, καθιστώντας στα μάτια της κοινής γνώμης ως ένα αναξιόπιστο πολιτικό οργανισμό που σύρεται από την κυβέρνηση. Τελικά ο κ. Μητσοτάκης-ως γνωστόν- επέλεξε ένα σκληρό κομματικό στέλεχος, όπως είναι ο Κωνσταντίνος Τασούλας.

Αλλά και με τον Χρήστο Ράμμο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε τα πάντα για να τον απαξιώσει. Ο βασικός στόχος του Μαξίμου ήταν η ΑΔΑΕ (Ανεξάρτητη Αρχή Διαφάνειας Επικοινωνιών), στην οποία ήταν πρόεδρος ο κ. Ράμμος, να σταματήσει να ερευνά τις καταγγελίες για τις τηλεφωνικές υποκλοπές, που αποκαλύφθηκαν τον Αύγουστο του 2022. Με χίλιους δύο τρόπους η κυβέρνηση Μητσοτάκη έβαλε ουκ ολίγα εμπόδια και μεταξύ άλλων η Βουλή (ελεγχόμενη πλήρως από το κυβερνών κόμμα) απέρριψε το αίτημα του κ. Ράμμου, τον Ιανουάριο του 2023, να ενημερώσει την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας για τις έρευνες της ΑΔΑΕ σε ό,τι αφορά το σκάνδαλο των υποκλοπών. Τότε ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ως Πρόεδρος της Βουλής, τον χαρακτήρισε ως «απρόσκλητο επισκέπτη». Ακολούθως, ο κ. Ράμμος απέστειλε απόρρητη επιστολή στον τότε Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, στους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων και στον τότε υπουργό Δικαιοσύνης, Κώστα Τσιάρα, με την οποία τους ενημέρωνε σχετικά με τα ευρήματα της έρευνας της ΑΔΑΕ, που πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος του τότε αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξη Τσίπρα, με αποτέλεσμα να γίνει αποδέκτης σκληρών επικρίσεων από την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Οπότε πολύ λογικά και ο κ. Βενιζέλος και ο κ. Ράμμος βγήκαν μπροστά λίγο μετά το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη και επί της ουσίας καθοδηγούν το σύνολο της αντιπολίτευσης να μην συναινέσουν στις προτάσεις του πρωθυπουργού. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος δήλωσε με σαφήνεια ότι «ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του, αυτή είναι η αρχή που πρέπει να διαπερνά όλες μας τις αντιδράσεις σε σχέση με την αναθεώρηση του Συντάγματος». Τόνισε επίσης ότι «η παρούσα Βουλή που δεν μπορεί να επιλέξει τα μέλη των ανεξάρτητων αρχών με την ειδική πλειοψηφία που απαιτεί το Σύνταγμα, δύσκολα μπορεί να επιτύχει τις αναγκαίες αναθεωρητικές συναινέσεις ενώ διεξάγεται η αποκαλυπτική δίκη των υποκλοπών στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών και ενώ λειτουργεί, όπως λειτουργεί, η εξεταστική επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ». Μάλιστα έθεσε κόκκινες γραμμές για ποιον λόγο δεν μπορεί να προχωρήσει η Συνταγματική Αναθεώρηση επικεντρώνοντας σε τρία σημεία την επιχειρηματολογία του:

•  Ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του.
• Το Σύνταγμα απαιτεί προκειμένου να αναθεωρηθεί να διαμορφώνεται ειλικρινής και ουσιαστική αναθεωρητική συναίνεση και να συγκροτείται αυξημένη αναθεωρητική πλειοψηφία τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών (180/300), θεμελιωμένη στην εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων.
• Προκειμένου να συζητήσουμε σοβαρά για την αναθεώρηση του Συντάγματος τώρα πλέον πρέπει να έχουμε πλήρη αίσθηση των ορίων που θέτει η πολλαπλότητα των έννομων τάξεων ( εθνική, διεθνής, ενωσιακή ) και η ύπαρξη μηχανισμών διεθνούς δικαστικού ελέγχου ακόμη και του ίδιου του εθνικού Συντάγματος και των αλλαγών που επιφέρει η αναθεώρησή του.

Σε δική του ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο πρώην πρόεδρος της ανεξάρτητης Αρχής Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) και πρώην αντιπρόεδρος του ΣτΕ, Χρήστος Ράμμος τόνισε με νόημα πως «αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα σε σχέση με το Σύνταγμα μας, αυτό βρίσκεται κυρίως στο ότι ερμηνεύεται και αντιμετωπίζεται εργαλειακά, και όχι στο ότι έχει άστοχες διατάξεις».

Στην ίδια ρότα κινήθηκαν η πλειοψηφία των συνταγματολόγων». Μάλιστα ο Ξενοφών Κοντιάδης έθεσε ευθέως, επίσης μέσω ανάρτησης στο Facebook, ζήτημα πολιτικής αξιοπιστίας του πρωθυπουργού, αμφισβητώντας τη συνέπεια λόγων και πράξεων σε κρίσιμα ζητήματα όπως η λογοδοσία υπουργών, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η συναίνεση για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η περιβαλλοντική πολιτική.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο καθηγητής Γιώργος Σωτηρέλης, ο οποίος μίλησε για «στρίβειν δια της αναθεώρησης», υποστηρίζοντας ότι «οι κυβερνήσεις συχνά αξιοποιούν τη συνταγματική αναθεώρηση ως επικοινωνιακό αντιπερισπασμό απέναντι σε σκάνδαλα και πολιτικά αδιέξοδα». Τόνισε επίσης ότι «με το σημερινό έλλειμμα θεσμικής αξιοπιστίας, είναι εξαιρετικά δύσκολο να υπάρξουν ουσιαστικές συναινέσεις», ενώ χαρακτήρισε αναγκαία την πλήρη αποσύνδεση της Βουλής από τη διαδικασία δίωξης υπουργών.

Σε όλες τις επιστημονικές κρίσεις σημαντικών καθηγητών του συνταγματικού δικαίου θα πρέπει να προσθέσουμε και την παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή από την Καλαμάτα (ανακηρύχθηκε σε επίτιμο δημότη της Μεσσηνιακής πρωτεύουσας), όπου για μία ακόμη φορά αναφέρθηκε όχι μόνο στον μη σεβασμό των Θεσμών, αλλά και στην καταπάτηση τους. Διαβάζοντας όλες τις παραπάνω παρεμβάσεις τότε δικαιώνεται ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος στη συνέντευξη που παραχώρησε στον τηλεοπτικό σταθμό της Καλαμάτας Best Tv, ήταν σαφέστατος: «Το χάος είναι ο κ. Μητσοτάκης που δημιούργησε επίτηδες συνθήκες πολιτικής αναρχίας. Μιλά για σταθερότητα ενώ προκαλεί αστάθεια στη χώρα, υπάρχει μια εκτεταμένη ατμόσφαιρα διαφθοράς, μια αίσθηση κράτους λάφυρο, μια ιδιοκτησιακή αντίληψη γύρω από τους θεσμούς, μια κατάχρηση εξουσίας από τους κυβερνώντες»

Ο μόνος που έσπευσε να δώσει μισή υποστήριξη στον Κυριάκο Μητσοτάκη ήταν ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος. Με παρέμβαση που έκανε στο ραδιόφωνο του Σκάι ανέδειξε την παραδοσιακή εχθρότητα του με τον Ευάγγελο Βενιζέλο δίνοντας ένα επιχείρημα στο Μαξίμου για να αντιπαρέλθει την ομοβροντία που προκλήθηκε από το διάγγελμα Μητσοτάκη για την Συνταγματική Αναθεώρηση. Κι αυτό διότι ο κ. Αλιβιζάτος ανήκει στο χώρο της κεντροαριστεράς. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι το 2015, όταν ο Αλέξης Τσίπρας πρότεινε τον Προκόπη Παυλόπουλο για την Προεδρία της Δημοκρατίας, το Ποτάμι υπό τον Σταύρο Θεοδωράκη πρότεινε ως υποψήφιο για Πρόεδρο το Νίκο Αλιβιζάτο και το ΠΑΣΟΚ υπό την προεδρία του Ευάγγελου Βενιζέλου τον ψήφισε για Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Πάντως ο κ. Αλιβιζάτος ναι μεν πρότεινε στον κ. Μητσοτάκη να προχωρήσει την Συνταγματική Αναθεώρηση, αφήνοντας όμως την αιχμή του τονίζοντας πως «η προανακριτική επιτροπή τον μάρανε τον Μητσοτάκη. Δεν τον απασχολεί ότι μόνο η Βουλή μπορεί να εκκινήσει τη διαδικασία. Εδώ είναι το μεγάλο κενό που παρουσιάζει το ελληνικό Σύνταγμα».

Σε απομόνωση   

Την ίδια ώρα οι Συνταγματολόγοι προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τα θολά σημεία της πρότασης Μητσοτάκη για τα σημεία του Συντάγματος που πρέπει να αναθεωρηθούν. Όπως για παράδειγμα για την οικονομική πορεία της χώρας. Κι εδώ τίθενται πολλά ερωτηματικά:

• Μπορεί το Σύνταγμα να ορίζει την οικονομική πολιτική – άρα και την ιδεολογική ταυτότητα – των κομμάτων;
• Μπορεί το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους να λογοκρίνει προεκλογικά τα κυβερνητικά τους πρόγραμμα; Ειδικά όταν το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δεν είναι μία Ανεξάρτητη Αρχή, αλλά ένα διορισμένο από την κυβέρνηση όργανο; Με βάση το σκεπτικό του κ. Μητσοτάκη ένας κυβερνητικός παράγοντας στο ΓΛΚ θα αξιολογεί το προεκλογικό οικονομικό πρόγραμμα της Ν.Δ. του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ, του ΚΚΕ και των υπολοίπων κομμάτων. Τι περιμένετε να πουν οι δόλιοι που μετέχουν στο ΓΛΚ; Ότι δεν είναι καλό το πρόγραμμα της Ν.Δ., αλλά ενός άλλου κόμματος; Μιλάμε για την απόλυτη ξευτίλα.
• Μπορεί πρώτα να καταργείται με νόμο, ένα άρθρο του Συντάγματος – το άρθρο 16 εν προκειμένω – και μετά να ζητείται «συναίνεση» για να αλλάξει και στα χαρτιά; Διότι για παράδειγμα το άρθρο 16 που αναφέρεται στα ιδιωτικά πανεπιστήμια πρώτα καταργήθηκε με το νόμο Πιερρακάκη, που ήταν ένα ιδιότυπο μπάι πας στο Σύνταγμα.

Οι περισσότεροι κατανοούν ότι οι προτάσεις του κ. Μητσοτάκη θυμίζουν περισσότερο την αγωνιώδη προσπάθεια ενός πρωθυπουργού σε αποδρομή, όπου το 70% και πλέον του ελληνικού λαού δεν το θέλει άλλο στην ηγεσία της κυβέρνησης, να προσποιείται ότι θέλει να ηγηθεί της μετεξέλιξης της χώρας με νέο Σύνταγμα, ενώ έχει παραβιάσει με πολλούς τρόπους το ισχύον. Κι εδώ δεν μιλάμε-όπως στο παρελθόν-ότι το κράτος μετεξελίχθηκε σε κομματικό- αλλά πλέον οι περισσότεροι τον κατηγορούν ότι κράτος έχει μετασχηματιστεί σε οικογενειακό φέουδο.

Κάηκε το ισχυρό χαρτί

Σύμφωνα με τους παράγοντες του Μαξίμου η Συνταγματική Αναθεώρηση ήταν το ισχυρό χαρτί του αφηγήματος Μητσοτάκη, στην βάση του οποίου υπήρξε προσέγγιση ενός ευρύτερου κεντρώου ακροατηρίου, το οποίο στην πορεία άρχισε να παίρνει αποστάσεις αίροντας την εμπιστοσύνη του, κάτι που αποτυπώνεται σταθερά στις μετρήσεις της κοινής γνώμης. Πλέον μετά την ομοβροντία των αντιδράσεων, από την αντιπολίτευση, συνταγματολόγους, πανεπιστημιακούς και τους δύο πρώην πρωθυπουργούς (Καραμανλή- Σαμαρά) το λεγόμενο «ισχυρό χαρτί» εξελίσσεται σε μία φούσκα.

Ακόμη και η διαβεβαίωση – εξαγγελία ότι «είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών», κυρίως πιστοποιεί την αγωνία του Μεγάρου Μαξίμου στην προσπάθεια να «επανασυνδεθεί» με το κοινωνικό τμήμα εκείνο το οποίο απομακρύνθηκε και με εξαιρετικές επιφυλάξεις παρακολουθεί τις κυβερνητικές διακηρύξεις. Επιπλέον, το χαρτί της αναθεώρησης φαίνεται ότι είναι μια προσπάθεια αλλαγής ατζέντας την οποία βαραίνουν τα σκάνδαλα των υποκλοπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ και το θεσμικό έλλειμμα που εμπεδώνεται ολοένα και περισσότερο στην συνείδηση των πολιτών.

Το πρώτο ηχηρό «όχι»

Ήδη το πρώτο ηχηρό «όχι» ήρθε από το ΠΑΣΟΚ, κάτι που σημαίνει ότι πολύ δύσκολα θα υπάρξουν 180 ψήφοι για να περάσουν οι προτάσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για την Συνταγματική Αναθεώρηση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης σε τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε στον ΑΝΤ1, την Τετάρτη το πρωί ήταν απόλυτος: «Το Σύνταγμα είναι το κατεξοχήν πεδίο όπου χρειάζονται συναινέσεις. Για να καταλάβει ο κόσμος πως αλλάζει το Σύνταγμα, η πρώτη Βουλή η οποία είναι η προτείνουσα – δηλαδή η σημερινή -, προτείνει ποια άρθρα πρέπει να αναθεωρηθούν. Και η δεύτερη Βουλή που είναι η αναθεωρητική, καθορίζει το περιεχόμενο των άρθρων. Εάν στην προτείνουσα Βουλή δώσουμε πλειοψηφία 180, στην επόμενη Βουλή γράφεται το άρθρο του Συντάγματος με απλή πλειοψηφία 151, άρα ο επόμενος Πρωθυπουργός με απλή πλειοψηφία γράφει όπως θέλει το άρθρο χωρίς ευρύτερες συναινέσεις. Εμείς δίνουμε συναίνεση αλλά στη δεύτερη Βουλή, την αναθεωρητική, για να έχουμε έλεγχο στο περιεχόμενο του άρθρου». Μάλιστα ο κ. Ανδρουλάκης ξεκαθάρισε ότι η πρόταση του ΠΑΣΟΚ θα δώσει έμφαση στο άρθρο 86 για τις ευθύνες των υπουργών, αλλά και στην αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.

Η συγκεκριμένη δήλωση του κ. Ανδρουλάκη επί της ουσίας απονεύρωσε την προσπάθεια του κ. Μητσοτάκη να προκαλέσει νέα αναταραχή στο ήδη διαταραγμένο εσωτερικά κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Στην ίδια ρότα με το ΠΑΣΟΚ είναι βέβαιο ότι θα κινηθούν και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης. ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και Νέα Αριστερά ήδη έχουν εκφράσει με επίσημες ανακοινώσεις τους την αντίθεση τους με τις κυβερνητικές προτάσεις. Από την πλευρά της Ελληνικής Λύσης ο Κυριάκος Βελόπουλος, την Τρίτη το μεσημέρι στο OPEN, δήλωσε ότι στέκεται απέναντι στις προτάσεις Μητσοτάκη, ενώ σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και η Νίκη του Δημήτρη Νατσιού, όπως και η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντόπουλου. Οπότε ο κ. Μητσοτάκης ξέμεινε με τα αποδέλοιπα των Σπαρτιατών, που ψηφίζουν όλες τις προτάσεις της κυβέρνησης.

Η διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα

Η παρούσα Βουλή λειτουργεί ως προαναθεωρητική: καταθέτει και ψηφίζει τα άρθρα που κρίνονται αναθεωρητέα, χωρίς να αποφασίζει για το περιεχόμενό τους. Μέχρι τον Μάρτιο μπορούν να υποβληθούν γραπτές προτάσεις από τουλάχιστον 50 βουλευτές, οι οποίες εξετάζονται από διακομματική επιτροπή και τίθενται σε δύο ονομαστικές ψηφοφορίες με απόσταση ενός μήνα.

Η επόμενη Βουλή, που θα προκύψει από τις εκλογές, είναι η αναθεωρητική και μπορεί να τροποποιήσει μόνο τα άρθρα που θα έχουν εγκριθεί σε αυτή τη φάση, με τις απαιτούμενες πλειοψηφίες να διαμορφώνονται ανάλογα με τον αριθμό ψήφων που θα έχουν συγκεντρώσει στην παρούσα Βουλή.