Θα μείνουν στο… ράφι οι μειώσεις τιμών στα ράφια των σούπερ μάρκετ;

Μια νέα «απάντηση» στην ακρίβεια ανακαλύπτει κάθε λίγους μήνες η κυβέρνηση Μητσοτάκη η οποία άλλοτε βαφτίζεται «καλάθι της νοικοκυράς», άλλοτε «καλάθι του νονού» ή «των σχολικών». Πολλές φορές, πάλι, έχει τη μορφή «pass» –για το βενζινάδικο, για τη θέρμανση, το ενοίκιο κλπ–, ενώ από σήμερα Δευτέρα, την τελευταία ημέρα του Αυγούστου, τίθεται σε εφαρμογή η νέα συμφωνία κυβέρνησης και αγοράς που έχει τον βαρύγδουπο τίτλο «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών».

Σύμφωνα, λοιπόν, με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, από σήμερα σε περισσότερους  από 1.660 κωδικούς προϊόντων οι τιμές πώλησης θα μειωθούν κατά μέσο όρο περίπου 7%, ενώ ταυτόχρονα οι καταναλωτές θα δουν στα ράφια εκπτωτικές τιμές που ξεκινούν από 5% και σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνουν έως το εντυπωσιακό 30%.

Η κυβέρνηση μιλά για «χειροπιαστή ανακούφιση». Μόνο που κατά την πρωινή πρεμιέρα η ανακούφιση δεν ήταν και τόσο… χειροπιαστή. Στην επίσημη πλατφόρμα PosoKanei είχε πράγματι δημιουργηθεί ειδική κατηγορία για την πρωτοβουλία, αλλά όποιος την άνοιγε συναντούσε το μήνυμα: «Δεν βρέθηκαν προϊόντα σε μείωση τιμών». Ούτε αναλυτική λίστα, ούτε εμπορικές ονομασίες, ούτε barcodes, ούτε ένα αρχείο στο οποίο να μπορεί ο καταναλωτής να δει τι ακριβώς μειώθηκε και σε ποια αλυσίδα.

Όπερ μεθερμηνευόμενο, οι μειώσεις αφορούν συγκεκριμένους κωδικούς και όχι το σύνολο μιας κατηγορίας. Δεν θα διατίθενται όλα τα προϊόντα σε όλες τις αλυσίδες, ενώ η τελική έκπτωση θα διαφοροποιείται ανά κατάστημα.

Σύμφωνα, μάλιστα, με τον σχεδιασμό, στο ειδικό καρτελάκι θα αναγράφεται η νέα τιμή και το λογότυπο της πρωτοβουλίας, όχι όμως υποχρεωτικά η προηγούμενη τιμή και το ακριβές ποσοστό της μείωσης. Ο καταναλωτής καλείται δηλαδή να πιστέψει ότι κάτι έγινε φθηνότερο, χωρίς να βλέπει πάντοτε καθαρά πόσο κόστιζε προηγουμένως.

Με άλλα λόγια, ένα μέτρο που σημειωτέον έχει διάρκεια εφαρμογής δύο έως τεσσάρων μηνών και με τη συμμετοχή των λιανεμπορικών επιχειρήσεων να είναι εθελοντική, ξεκίνησε δίχως ο πολίτης να έχει, για  αρχή τουλάχιστον, τη δυνατότητα να ελέγξει.

Έκπληξη; Όχι, δεδομένου είναι συνηθισμένη η πρακτική του μεγάρου να… φλεξάρει με επικοινωνιακά καθρεφτάκια τις εκάστοτε  πρωτοβουλίες της, να αλλάζει ονόματα και αυτοκόλλητα στα ράφια, δίχως όμως να αλλάζει επί της ουσίας το ποσό στην απόδειξη. Θυμίζεται ότι το 2023 ήρθε η πρωτοβουλία «Μόνιμη Μείωση Τιμής», με τουλάχιστον 770 προϊόντα και ειδική σήμανση, ενώ είχαν προηγηθεί ή ακολούθησαν τα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, οι ανακοινώσεις προστίμων και οι επανειλημμένες εκκλήσεις προς τις επιχειρήσεις να δείξουν κοινωνική ευθύνη.

Το αποτέλεσμα των προηγούμενων μέτρων αποτυπώνεται στην πραγματική οικονομία των νοικοκυριών. Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν σωρευτικά πάνω από 30% την περίοδο 2020-2025. Ακόμη και τον Ιούλιο του 2026, όταν ο πληθωρισμός των τροφίμων εμφάνισε επιβράδυνση, το μοσχάρι ήταν ακριβότερο κατά 14,3% σε σχέση με έναν χρόνο πριν και το αρνί κατά 12,4%. Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, άλλωστε, δεν σημαίνει επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα. Σημαίνει απλώς ότι οι ήδη πολύ υψηλές τιμές ανεβαίνουν με μικρότερη ταχύτητα.

Αυτό είναι το σημείο που συνήθως χάνεται μέσα στα κυβερνητικά πανηγύρια. Όταν ένα προϊόν έχει ακριβύνει 20%, 30% ή 40% μέσα σε λίγα χρόνια, μια προσωρινή μείωση 5% ή 7% δεν αποκαθιστά την απώλεια της αγοραστικής δύναμης. Απλώς αφαιρεί ένα μικρό μέρος από μια πολύ μεγάλη αύξηση κι ως εκ τούτου δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως λύση σε ένα πρόβλημα που επί χρόνια ροκανίζει μισθούς, συντάξεις και οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Διότι, ύστερα από τόσα καλάθια, pass, πλαφόν και πολύχρωμα ταμπελάκια, το μόνο πράγμα που έχει την ταμπέλα της μονιμότητας είναι η ίδια η ακρίβεια.

Νίκος Τσαγκατάκης