Το διαπλεκόμενο χρήμα των δημοσκοπήσεων

Ουκ ολίγες φορές έχουμε αναφερθεί στο εφεύρημα των δημοσκοπικών εταιρειών να δίνουν τεράστια έμφαση στην εκτίμηση ψήφου με αναγωγή επί αυτών που δηλώνουν ότι βρίσκονται στην γκρίζα ζώνη (δεν απαντώ, δεν έχω αποφασίσει) και πολύ λιγότερο στην πρόθεση ψήφου. Κάτι που συμβαίνει μόνο στη χώρα μας, καθώς σε όλο τον δυτικό κόσμο οι δημοσκοπήσεις ασχολούνται πρωτίστως με την πρόθεση ψήφου και τα λεγόμενα ποιοτικά στοιχεία.

Του Μιχάλη Κωτσάκου

Στην Ελλάδα, στην επταετή θητεία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη διακυβέρνηση της χώρας υπάρχει και το περίεργο φαινόμενο να παρουσιάζονται μέσω των τηλεοπτικών σταθμών και των φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ έρευνες της κοινής γνώμης σχεδόν κάθε 15 ημέρες. Λες και βρισκόμαστε μόνιμα σε προεκλογική περίοδο. Με την ταχύτητα που διεξάγονται οι δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα σε αυτά τα επτά χρόνια, προφανώς όταν ξεκινήσει κι επίσημα η προεκλογική περίοδος θα μετατραπούν σε εβδομαδιαίες, ή ακόμη και ημερήσιες. Ποιος ξέρει με τον ρυθμό που τρέχουν οι δημοσκοπικές εταιρείες ποιος μπορεί να αποκλείσει ότι θα διεξάγονται και θα παρουσιάζονται και ανά 12ωρο, ή ακόμη και εξάωρο. Άλλωστε, όπως λέει και η κινηματογραφική ατάκα του Σπύρου Καλογήρου στον Νίκο Κούρκουλο «είναι πολλά τα λεφτά, Άρη», για τις δημοσκοπήσεις δεν απλώς πολλά, είναι πάρα-πάρα πολλά!

Το μόνο βέβαιο, πάντως είναι ότι τα αποτελέσματα τους είναι αντιφατικά. Διότι παρουσιάζουν το κυβερνών κόμμα πέριξ του 30%, αλλά στα ποιοτικά στοιχεία όλες οι δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν την δυσαρέσκεια κατά της ακρίβειας να εκτοξεύεται μεταξύ του 70-80%. Οι πολίτες να δηλώνουν ότι η διαφθορά αυξήθηκε επί ημερών Μητσοτάκη, ενώ σε ποσοστό 75% οι ερωτώμενοι θεωρούν ότι δεν θα αποδοθεί δικαιοσύνη για τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις υποκλοπές όσο κυβερνά τη χώρα ο κ. Μητσοτάκης. Δηλαδή ακόμη και αυτοί που δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν τη Νέα Δημοκρατία παραδέχονται ότι επί ημερών του νυν πρωθυπουργού, η ακρίβεια έχει χτυπήσει κόκκινο, η διαφθορά έχει μετατραπεί σε καθημερινότητα, ενώ ποδοπατούνται και οι θεσμοί. Πραγματικά δεν βγαίνει άκρη.

Σύμφωνα με πολλούς πολιτικούς αναλυτές οι δημοσκοπήσεις έχουν ένα είδος εξάρτηση με τον πολιτικό σχεδιασμό του Μαξίμου. Μάλιστα πρόσφατα ο Γιώργος Κύρτσος (πρώην ευρωβουλευτής της Ν.Δ.) σε άρθρο του έγραψε ότι «η μεγάλη τους εξάρτηση από κυβερνητικό, κρατικό και διαπλεκόμενο χρήμα δεν επιτρέπει σε αυτές τις εταιρίες να είναι αντικειμενικές. Ακόμη και εάν βρεθεί κάποιος αντιπολιτευόμενος πελάτης με χρήματα για μια μεγάλη, ακριβή δημοσκόπηση, οι εταιρίες δημοσκοπήσεων δεσμεύονται από τους μεγάλους πελάτες που τους εξασφαλίζουν το μεγαλύτερο μέρος του κύκλου εργασιών τους».

Τα κόλπα των ερωτήσεων

Τόσο ο Γιώργος Κύρτσος (που στο παρελθόν είχε σταθεί δίπλα στον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, ως σύμβουλος πολιτικού σχεδιασμού), όσο και άλλοι πολιτικοί αναλυτές ισχυρίζονται πως τα συνηθισμένα «κόλπα» που κάνουν οι εταιρίες δημοσκοπήσεων για να προωθήσουν τους κυβερνητικούς στόχους είναι η επιλογή των ερωτήσεων και η λεγόμενη αναγωγή των αναποφάσιστων. Το ένα είναι να αποφύγουν να προχωρήσουν σε επεξηγηματικές ερωτήσεις σε ό,τι αφορά την διαφθορά. Δεν ρωτούν ποτές εάν για την αύξηση της διαφθοράς ευθύνεται η κυβέρνηση. Τουναντίον επιλέγουν ερωτήσεις που επηρεάζουν την κρίση των πολιτών σε βάρος κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Ολοένα και περισσότεροι κάνουν λόγο ότι είναι αναγκαίο ένας εισαγγελέας να ασχοληθεί πως διανέμεται το δημόσιο χρήμα έχοντας δημιουργηθεί ένα κλειστό κύκλωμα εταιριών επικοινωνίας-παροχής συμβουλών, ΜΜΕ, εταιριών δημοσκοπήσεων που κάνουν παιχνίδι υπέρ κυβέρνησης.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση εταιρίας δημοσκοπήσεων που πρόσφατα άλλαξε ιδιοκτήτη. Υπό νέα «κεφαλή» η εν λόγω εταιρία τρέχει προγράμματα της ΔΥΠΑ, του e-ΕΦΚΑ, διαφόρων υπουργείων και περιφερειών, του ΤΑΙΠΕΔ, του Ταμείου Ανάκαμψης κλπ.

Η πρώτη δημοσκόπηση που έκανε η συγκεκριμένη δημοσκοπική εταιρία ήταν αντάξια των προσδοκιών του Μαξίμου: «ξεχείλωσε» τη Ν.Δ. στο 29% και συμπίεσε το ΠΑΣΟΚ προς το 12% για να ενισχυθεί το αφήγημα περί ισχυρού Μητσοτάκη και έλλειψης ρεαλιστικής εναλλακτικής λύσης.

Όμως δεν είναι μόνο αυτή η περίπτωση. Οι περισσότερες εταιρείες δημοσκοπήσεων έχουν κυρίως πελάτες την Κυβέρνηση. Υπάρχουν, δε, και επιχειρηματίες με μιντιακά μέσα που έχουν ευνοηθεί από την κυβέρνηση και ανταποδίδουν την «καλή συμπεριφορά» παραγγέλνοντας δημοσκοπήσεις των οποίων τα ευρήματα ούτε ο πιο ένθερμος Νεοδημοκράτης δεν θα τολμούσε να παρουσιάσει.

Συμπέρασμα: αν το νομοσχέδιο για τα fake news που σκέφτεται να φέρει στη Βουλή ο κυβερνητικός εκπρόσωπος γίνει τελικά νόμος του κράτους, τότε με ελάχιστες εξαιρέσεις οι δημοσκόποι θα τρέχουν στην Ευελπίδων να απολογηθούν για διασπορά ψευδών ειδήσεων.