Το νέο «όπλο» της ΑΑΔΕ κατά των κυκλωμάτων φοροδιαφυγής – Ο αλγόριθμος που εντοπίζει κρυφές διασυνδέσεις
Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα
Η ΑΑΔΕ περνά σε μια νέα εποχή ελέγχων, αξιοποιώντας το εξελιγμένο μοντέλο ανίχνευσης επιχειρηματικών συσχετίσεων που ανέπτυξε μετά την αποκάλυψη του τεράστιου κυκλώματος με τις 380 επιχειρήσεις–«φαντάσματα». Το δίκτυο αυτό είχε αφήσει πίσω του χρέη 43 εκατ. ευρώ, πριν εξαφανιστεί από τον χάρτη.
Στο επίκεντρο του νέου συστήματος βρίσκεται ο δείκτης ομοιότητας Jaccard, ένας μαθηματικός αλγόριθμος που υπολογίζει πόσο μοιάζουν μεταξύ τους διαφορετικά σύνολα δεδομένων. Με αυτόν τον τρόπο, η ΑΑΔΕ μπορεί να εντοπίζει μοτίβα και συνδέσεις που δεν θα μπορούσαν να εντοπιστούν «με γυμνό μάτι», αποκαλύπτοντας δίκτυα επιχειρήσεων που αλλάζουν υπευθύνους και ΑΦΜ σαν… να αλλάζουν ρούχα.
Η νέα τεχνολογία δημιουργεί ένα ψηφιακό «τείχος» απέναντι σε μορφές φοροδιαφυγής που για δεκαετίες έμεναν στο απυρόβλητο, καθώς ήταν σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν με παραδοσιακούς ελέγχους.
Για χρόνια, επιτήδειοι έστηναν εταιρείες, τις φόρτωναν με χρέη και τις εγκατέλειπαν, ανοίγοντας νέες στη θέση τους. Το κατάστημα συνέχιζε να λειτουργεί κανονικά, οι πελάτες δεν καταλάβαιναν τίποτα και στα μητρώα της εφορίας εμφανιζόταν απλώς ένα νέο ΑΦΜ. Τα χρέη έμεναν πίσω, οι υπεύθυνοι εξαφανίζονταν.
Μέχρι σήμερα, τέτοια κυκλώματα αποκαλύπτονταν μόνο τυχαία ή μετά από καταγγελίες — και συνήθως πολύ αργά, όταν τα χρήματα είχαν ήδη χαθεί.
Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα
Ο δείκτης Jaccard επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να εντοπίζει επιχειρήσεις που συνδέονται μέσω:
- κοινών προσώπων
- επαναλαμβανόμενων ρόλων σε διαφορετικές εταιρείες
- διαδοχικών ΑΦΜ
- ίδιων ή γειτονικών διευθύνσεων
- παρόμοιων μοτίβων συναλλαγών
Όταν η ομοιότητα επαναλαμβάνεται σε πολλά ΑΦΜ, το σύστημα «χτυπάει καμπανάκι» και το κύκλωμα αποκαλύπτεται.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα λεγόμενα ΑΦΜ μίας χρήσης, που συχνά ανήκουν σε αλλοδαπούς χωρίς ισχυρή ταυτοποίηση ή σε ανύπαρκτα πρόσωπα με κλεμμένα στοιχεία. Αυτά τα ΑΦΜ δημιουργούν εταιρείες–κελύφη, συσσωρεύουν χρέη και εξαφανίζονται.
Πλέον, ο αλγόριθμος καταγράφει αυτόματα κάθε «γέννηση» και «θάνατο» εταιρείας, επιτρέποντας στους ελεγκτές να βλέπουν ολόκληρο το δίκτυο πριν καν φτάσουν για επιτόπιο έλεγχο.
«Τα δεδομένα έδειξαν τη δομή»
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά σε στρατηγικό κείμενο της ΑΑΔΕ:
«Τα δεδομένα έδειξαν τη δομή. Οι έρευνες απλώς την επιβεβαίωσαν».
Η νέα αυτή μεθοδολογία καθιερώνεται πλέον ως βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των κυκλωμάτων με «αχυράνθρωπους» και την προστασία των δημοσίων εσόδων.